Vụ việc hai anh em tại Đà Nẵng đối mặt với khoản nợ 1,7 tỉ đồng sau khi cha mẹ đột ngột qua đời vì tai nạn điện giật đã thu hút sự chú ý lớn từ dư luận.
Bên cạnh tính nhân văn từ quyết định xóa nợ của ngân hàng, câu hỏi đặt ra dưới góc độ pháp lý là: khi cha mẹ qua đời còn nợ ngân hàng, di sản sẽ được xử lý ra sao và quy trình thực hiện như thế nào để đảm bảo đúng luật?
Để cho bạn đọc hiểu rõ hơn về quy định pháp luật, Báo Thanh Niên đã có cuộc trao đổi với luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Giám đốc Công ty luật TNHH HPL và cộng sự.
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền, Công ty luật TNHH HPL và cộng sự
ẢNH: NVCC
Quy trình 5 bước xử lý khi cha mẹ còn nợ ngân hàng
Theo luật sư Thúy Huyền, khi rơi vào hoàn cảnh cha mẹ qua đời nhưng vẫn còn nghĩa vụ nợ tại ngân hàng, để đảm bảo tối ưu quyền lợi pháp lý và tránh phát sinh trách nhiệm vượt quá phạm vi di sản, người dân nên thực hiện theo quy trình 5 bước sau:
Bước 1: Xác định toàn bộ di sản của người chết. Kiểm tra nhà đất, tiền gửi, xe, cổ phần và các tài sản khác. Với tài sản chung vợ chồng hoặc đồng sở hữu, phải tách bạch và xác định rõ phần tài sản thực sự thuộc về người đã chết trước khi đưa vào khối di sản.
Bước 2: Xác định chính xác khoản nợ. Thu thập hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp, hợp đồng vay tiền, dư nợ gốc, lãi và tình trạng quá hạn. Đồng thời, thông báo việc người vay đã chết cho ngân hàng để phối hợp xác định phương án xử lý.
Bước 3: Xác định người thừa kế. Kiểm tra danh sách người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật, đồng thời xác định rõ có ai từ chối nhận di sản hay không.
Bước 4: Xử lý nghĩa vụ tài sản. Thực hiện thanh toán các nghĩa vụ của người chết theo đúng thứ tự ưu tiên quy định tại điều 658 bộ luật Dân sự 2015.
Bước 5: Chia di sản còn lại. Sau khi đã hoàn tất các nghĩa vụ thuộc phạm vi di sản, phần giá trị di sản còn lại (nếu có) mới tiến hành chia cho những người thừa kế.
Di sản được dùng để trả nợ theo thứ tự ưu tiên nào?
Đi sâu vào bước 4 của quy trình, luật sư Thúy Huyền nhấn mạnh: "Khi một người qua đời, di sản của họ trước khi phân chia cho người thừa kế phải được ưu tiên thanh toán các nghĩa vụ tài sản theo đúng thứ tự luật định".
Cụ thể, theo điều 658 bộ luật Dân sự di sản sẽ được ưu tiên thanh toán theo thứ tự lần lượt như sau:
• Tiền cấp dưỡng còn thiếu.
• Chi phí cho việc bảo quản di sản.
• Tiền trợ cấp cho người sống nương nhờ.
• Tiền công lao động.
• Tiền bồi thường thiệt hại.
• Thuế và các khoản phải nộp khác vào ngân sách nhà nước.
• Các khoản nợ khác đối với cá nhân, pháp nhân (bao gồm nợ ngân hàng).
• Tiền phạt.
• Các chi phí khác.
Sau khi hoàn tất thanh toán các nghĩa vụ theo thứ tự trên, phần di sản còn lại mới được chia cho những người thừa kế.
Cách xử lý tài sản thừa kế lớn hoặc nhỏ hơn khoản nợ
Nhiều người dân lo lắng về việc khoản nợ của cha mẹ có đè nặng lên tài sản riêng của con cái hay không. Về điều này, theo luật sư Thúy Huyền, căn cứ điều 615 bộ luật Dân sự 2015, người thừa kế có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ tài sản trong phạm vi di sản do người chết để lại.
Nếu cha mẹ không để lại di sản, con cái không phải dùng tài sản riêng để trả nợ, trừ trường hợp trước đó người con đã ký tên đồng vay, bảo lãnh hoặc cam kết trả nợ.
Các trường hợp tính toán cụ thể được xử lý như sau:
Trường hợp di sản lớn hơn khoản nợ: ví dụ, căn nhà là di sản cha mẹ để lại trị giá 3 tỉ đồng nhưng khoản nợ ngân hàng là 2 tỉ đồng. Căn nhà sẽ được xử lý để trả khoản nợ 2 tỉ đồng. Số tiền 1 tỉ đồng còn lại, sau khi trừ đi các nghĩa vụ thanh toán khác của người đã chết, sẽ được chia cho những người thừa kế.
Trường hợp di sản nhỏ hơn khoản nợ: nếu cha mẹ để lại khoản nợ 2 tỉ đồng nhưng căn nhà chỉ trị giá 1,5 tỉ đồng, người con nhận thừa kế toàn bộ di sản (1,5 tỉ đồng) thì chỉ cần trả nợ trong phạm vi 1,5 tỉ đồng đó. Người con không cần lấy thêm 500 triệu đồng từ tài sản riêng để trả. Khoản 500 triệu đồng còn thiếu về nguyên tắc vẫn là nghĩa vụ của người chết được xử lý trong phạm vi di sản, không tự biến thành nghĩa vụ riêng của người con.
Trường hợp người thừa kế từ chối nhận di sản: người không nhận di sản thì không phải thực hiện nghĩa vụ tài sản của người chết vì trách nhiệm trả nợ gắn liền với việc "hưởng thừa kế".
Bình luận (0)