Vì sao cựu Phó chủ tịch Thanh Hóa Lê Đức Giang bị xét xử tại Hà Nội?

Dự kiến ngày 29.10 tới, TAND TP.Hà Nội sẽ mở phiên tòa xét xử ông Lê Đức Giang, cựu Phó chủ tịch tỉnh, cùng một số cựu cán bộ của UBND tỉnh Thanh Hóa về tội "vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí".

Ông Giang bị xác định có sai phạm trong việc ký văn bản chấp thuận cho chuyển nhượng quyền khai thác mỏ cát và ký giấy phép khai thác khoáng sản trái quy định cho doanh nghiệp, gây thất thoát hơn 5,1 tỉ đồng.

ẢNH: CÔNG AN CUNG CẤP

Liên quan đến vụ án này, ngoài hành vi của các bị cáo, một vấn đề khác được nhiều người quan tâm, là vì sao hành vi phạm tội xảy ra tại Thanh Hóa nhưng các bị cáo lại bị đưa ra xét xử tại Hà Nội.

Luật sư Trịnh Văn Tuyến, Văn phòng Luật sư Giang Thanh, Đoàn Luật sư TP.Hà Nội, viện dẫn luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, cho thấy bên cạnh thẩm quyền như trước đây thì TAND cấp tỉnh còn có quyền hạn và trách nhiệm xét xét đối với những vụ án không xảy ra trong địa giới hành chính của tỉnh, thành phố.

Cụ thể theo điểm b khoản 2 điều 31 luật này, một trong những vụ án đó là "người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên, người có chức sắc trong tôn giáo hoặc có uy tín cao trong dân tộc thiểu số".

Song song với việc bổ sung, luật cũng giao Chánh án TAND tối cao chủ trì, phối hợp với Viện trưởng Viện KSND tối cao quy định chi tiết nội dung trên.

Và tại Thông tư liên tịch số 03/2025 của TAND tối cao và Viện KSND tối cao, vụ án có "người phạm tội là cán bộ lãnh đạo chủ chốt từ cấp tỉnh trở lên" được giải thích gồm: người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý từ cấp phó trở lên của HĐND, UBND, MTTQ Việt Nam cấp tỉnh; bí thư, phó bí thư cấp ủy cấp tỉnh, ủy viên ban thường vụ thành ủy, tỉnh ủy; thứ trưởng và tương đương thứ trưởng trở lên tại các bộ, cơ quan ngang bộ…

Một căn cứ khác được luật sư nêu, là điều 239 bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, quy định về thẩm quyền truy tố.

Theo đó, với vụ án do Viện KSND cấp trên thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra thì Viện KSND cấp trên quyết định việc truy tố. Ngay sau khi quyết định truy tố, Viện KSND cấp trên ra quyết định phân công cho Viện KSND cấp dưới thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử.

Trong vụ án liên quan cựu Phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Giang, Viện KSND tối cao là cơ quan ban hành cáo trạng, phân công Viện KSND TP.Hà Nội kiểm sát xét xử. Do vậy, TAND cùng cấp thụ lý và xét xử sơ thẩm là phù hợp.

ẢNH: NVCC

Triệt tiêu nể nang, du di

Thực tế cho thấy, đây không phải lần đầu TAND TP.Hà Nội thụ lý xét xử vụ án xảy ra tại địa phương khác. Như vụ giao "đất vàng" giá rẻ cho Công ty Tân Việt Phát, cựu Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Hai cùng nhiều cựu cán bộ tỉnh Bình Thuận (cũ) cũng bị đưa ra xét xử tại Hà Nội.

Luật sư Trịnh Văn Tuyến đánh giá, việc đưa vụ án xảy ra tại một địa phương xét xử ở tòa án địa phương khác, nếu đúng quy định, sẽ góp phần tăng cường tính khách quan, hạn chế những tác động không mong muốn từ quan hệ công tác, xã hội hoặc sự quen biết tại nơi xảy ra vụ án.

Điều này còn góp phần củng cố niềm tin của người dân vào tính độc lập, công bằng của hoạt động tư pháp. Bởi lẽ, khi vụ án liên quan đến cán bộ từng giữ chức vụ lãnh đạo, dư luận thường quan tâm quá trình xử lý có bảo đảm nguyên tắc mọi người đều bình đẳng trước pháp luật hay không. Việc xét xử khác địa phương sẽ triệt tiêu lo ngại về sự nể nang, du di.