Việc làm 2026: Làm gì để không bị tụt hậu?

Chủ động thay đổi để nâng cao chất lượng công việc

Là một kiến trúc sư trẻ, Vương Công Nam (26 tuổi), làm việc tại tòa nhà văn phòng Symphony, Khu đô thị Vinhomes Riverside (Hà Nội), cho biết để có việc làm 2026 cần việc chủ động ứng dụng các công cụ công nghệ mới vào công việc đã giúp anh cải thiện rõ rệt hiệu suất và chất lượng sản phẩm.

Nam chia sẻ, trước đây để trình duyệt một phương án thiết kế phải trải qua nhiều công đoạn: lên ý tưởng, dựng mô hình 3D, sau đó tiếp tục dành nhiều thời gian để kết xuất hình ảnh phục vụ việc trao đổi với cấp trên hoặc khách hàng.

"Hiện nay, sau khi hoàn thành mô hình 3D, mình có thể tạo nhanh hình ảnh minh họa sát thực tế chỉ trong thời gian ngắn. Những hình ảnh này có thể chưa hoàn toàn chỉn chu về kỹ thuật, nhưng ở giai đoạn duyệt ý tưởng ban đầu, tốc độ và khả năng hình dung tổng thể là yếu tố quan trọng nhất", Nam nói.

ẢNH: NVCC

Theo Nam, việc ứng dụng công nghệ giúp rút ngắn khoảng 30 - 50% thời gian xử lý công việc, đồng thời hỗ trợ tạo nhanh nhiều phương án để sớm chốt phong cách thiết kế. Trong một số trường hợp, Nam có thể thử nghiệm ý tưởng mà chưa cần dựng hình chi tiết.

Không dừng lại ở khâu thiết kế, Nam còn sử dụng các công cụ hỗ trợ trong hậu kỳ hình ảnh phục vụ truyền thông, giúp xử lý vật liệu, cảnh quan và ánh sáng trực quan hơn. "Trước đây, để làm ra một bức ảnh đạt chất lượng cao, mình phải am hiểu từng tính chất vật liệu và tinh chỉnh thủ công rất lâu. Giờ thì hiệu quả công việc cải thiện rõ rệt", Nam chia sẻ.

Từ trải nghiệm cá nhân, Nam cho rằng điều quan trọng nhất với người trẻ hiện nay là giữ tinh thần học hỏi liên tục và sẵn sàng thích ứng. "Nếu thờ ơ với việc học hỏi cái mới, không chịu cập nhật cách làm việc thì rất dễ tự làm mình chậm lại. Nhưng chỉ cần chịu thay đổi từng chút một, học thêm mỗi ngày, mình đã thấy công việc nhẹ hơn và hiệu quả hơn rất nhiều", Nam nói.

Việc làm 2026: Những kỹ năng người lao động cần xây dựng

Theo ông Trần Anh Tuấn, chuyên gia dự báo nguồn nhân lực, Phó chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM, thị trường lao động đang thay đổi với tốc độ rất nhanh dưới tác động của công nghệ, tự động hóa và sự dịch chuyển cơ cấu ngành nghề.

ẢNH: THẢO PHƯƠNG

Dự báo đến năm 2026, thị trường lao động sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh ở các lĩnh vực như công nghệ, dữ liệu, tài chính số, sản xuất hiện đại, năng lượng xanh, logistics và y tế. Điều này kéo theo nhu cầu lớn về nhân lực có kỹ năng số, kỹ năng mềm và chuyên môn cao. "AI, dữ liệu và tự động hóa đang định hình lại công việc. Người lao động buộc phải nâng cấp kỹ năng liên tục để thích ứng", ông Tuấn nhấn mạnh.

Ông Tuấn cho biết khoảng 68% việc làm hiện nay đã yêu cầu kỹ năng số cơ bản, khoảng 20% cần kỹ năng số chuyên sâu. Điều này cho thấy kỹ năng số đang trở thành tiêu chuẩn tối thiểu ở hầu hết ngành nghề, kể cả lĩnh vực dịch vụ. Từ góc nhìn dự báo, ông Tuấn cho rằng năng lực cạnh tranh của người lao động trong giai đoạn hiện nay được quyết định bởi 3 nhóm năng lực cốt lõi.

"Thứ nhất là năng lực học tập và thích ứng suốt đời, bao gồm khả năng tự học, học nhanh, sẵn sàng cập nhật kỹ năng mới hoặc chuyển đổi nghề nghiệp khi thị trường thay đổi. Thứ hai là kỹ năng mềm như: giao tiếp, làm việc nhóm, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, sáng tạo và đạo đức nghề nghiệp, những yếu tố mà công nghệ khó có thể thay thế. Thứ ba là năng lực công nghệ và tư duy số, tức khả năng hiểu và vận dụng các công cụ công nghệ vào công việc thực tế. Người lao động không chỉ cần biết nghề, mà còn phải biết làm việc cùng công nghệ", ông Tuấn cho hay.

Ông Tuấn cũng lưu ý bằng cấp hiện nay chỉ còn là điều kiện cần. Điều kiện đủ để có việc làm bền vững là tay nghề, tác phong công nghiệp, kỷ luật lao động và tinh thần học hỏi. "Doanh nghiệp đang thiếu lao động làm được việc ngay, vì vậy người lao động cần chú trọng rèn kỹ năng thực hành, an toàn lao động và khả năng làm việc với máy móc, công nghệ mới", ông khuyến nghị.

Doanh nghiệp tìm kiếm nhân sự như thế nào ?

Ở góc độ quản trị nhân sự, bà Trần Xuân Ngọc Thảo, Giám đốc nhân sự và truyền thông VNG, cho rằng có 2 xu hướng dễ khiến người lao động bị tụt lại. Một là tâm lý lo sợ, choáng ngợp trước sự thay đổi nên… đứng yên. Hai là chạy theo xu hướng một cách thiếu định hướng, học nhiều nhưng nông, không tích lũy được giá trị thực chất.

"Điều quan trọng là sự chủ động có định hướng: biết mình cần gì, học cái gì thực sự phục vụ cho công việc và mục tiêu của bản thân", bà Thảo nói.

Theo bà Thảo, dù công nghệ thay đổi ra sao, khả năng tự học, tư duy cởi mở, tinh thần kỷ luật và sự chủ động vẫn là những năng lực cốt lõi. Người lao động cần coi công nghệ là công cụ hỗ trợ, không phải mối đe dọa. Từ thực tế quản trị nhân sự tại doanh nghiệp công nghệ, bà Thảo nhấn mạnh vai trò của môi trường làm việc khuyến khích học tập liên tục. Tuy nhiên, bà cho rằng dù doanh nghiệp có tạo điều kiện đến đâu, yếu tố quyết định vẫn là sự chủ động của cá nhân. "Một điều rất quan trọng, đặc biệt với những người ở vị trí quản lý, là đừng ngại thừa nhận mình chưa biết. Khoảng cách công nghệ giữa các thế hệ đang thu hẹp rất nhanh, tinh thần học hỏi không thể dừng lại ở bất kỳ cấp bậc nào", bà Thảo nói.

Theo bà Thảo, trong một thị trường lao động biến động, "ổn định" không còn nằm ở một vị trí cố định mà nằm ở giá trị nghề nghiệp mà người lao động tạo ra. Người hiểu rõ công việc của mình, chủ động nâng cấp kỹ năng và giữ kỷ luật học tập sẽ luôn có cơ hội.

Từ góc nhìn của một đơn vị tư vấn và săn tìm nhân sự, ông Trần Bằng Việt, chuyên gia tư vấn cấp cao Đông A Solutions, Chủ tịch Neo Academy, cho biết doanh nghiệp hiện nay ưu tiên những nhân sự có khả năng thích nghi cao và biến đổi nhanh. "Công nghệ và mô hình làm việc thay đổi từng ngày. Doanh nghiệp cần những người có thể liên tục thích ứng với sự thay đổi đó", ông Việt nhận định.

Theo ông, người lao động không nhất thiết phải là chuyên gia công nghệ, nhưng cần hiểu công nghệ ở mức có thể ứng dụng được vào công việc để tạo ra kết quả; đồng thời khả năng xoay xở, linh hoạt trong môi trường nhiều biến động đang trở thành tiêu chí quan trọng.

Ông Việt cho biết hiện nay nhà tuyển dụng ưu tiên tinh thần chủ động, khả năng tự học hỏi liên tục và năng lực làm việc đa chức năng của ứng viên. "Người lao động nếu chỉ làm tốt một chức năng cố định sẽ ngày càng ít cơ hội. Khả năng phối hợp nhiều kỹ năng, vai trò khác nhau là lợi thế lớn. Tóm lại, nếu biết chuẩn bị, sẵn sàng thay đổi và thích ứng, thì sẽ tiếp tục phát triển. Ngược lại, nếu không chịu học hỏi, chủ động nâng cấp bản thân, nguy cơ tụt lại phía sau là rất rõ ràng", ông Việt nhấn mạnh.