Việc làm 2026: Ngành nào có cơ hội việc làm cao và ngành nào rủi ro ?

Những lĩnh vực sẽ tăng tốc

Nghiên cứu sinh, thạc sĩ Lê Hoài Việt (giảng viên Trường ĐH Mở TP.HCM, thành viên Hội đồng tư vấn và hỗ trợ khởi nghiệp Quốc gia phía nam) dẫn dữ liệu của Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) cho biết 86% doanh nghiệp cho rằng AI và công nghệ xử lý thông tin sẽ tác động mạnh đến cách vận hành doanh nghiệp trong giai đoạn 2025-2030; đồng thời 39% kỹ năng quan trọng của người lao động sẽ thay đổi trước năm 2030.

Từ thực tế này, ông Việt nhìn nhận cơ hội việc làm cho người trẻ sẽ tập trung vào những lĩnh vực buộc doanh nghiệp phải chuyển đổi nhanh, như ứng dụng AI, dữ liệu, tự động hóa, phát triển sản phẩm số và an ninh thông tin. Bên cạnh đó, các vị trí không thuần kỹ thuật nhưng biết hiểu và khai thác công nghệ để nâng cao hiệu quả làm việc cũng sẽ có nhiều cơ hội.

Ông Huỳnh Xuân Tùng, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Tas Global (TP.HCM), dự báo: "Năm 2026 thị trường lao động sẽ phân hóa mạnh, vận hành như một "sân chơi hai tốc độ". Một bên là các ngành tăng trưởng nhanh nhờ công nghệ, dữ liệu và phát triển bền vững, bên còn lại là những lĩnh vực chững lại hoặc suy giảm do chịu ảnh hưởng từ tự động hóa hay không còn phù hợp với cấu trúc kinh tế mới".

ẢNH: THANH NAM

Theo ông Tùng, kinh tế xanh và năng lượng tái tạo sẽ tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao, đòi hỏi chuyên môn sâu và khả năng thích ứng liên tục. Dẫn báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), ông Tùng cho biết: "Quá trình chuyển đổi sang kinh tế xanh có thể tạo thêm 24 triệu việc làm toàn cầu vào năm 2030, trong bối cảnh các cam kết giảm phát thải carbon (Net Zero) đang được triển khai thực chất. Tại Việt Nam, các dự án điện gió, điện mặt trời, nông nghiệp hữu cơ và quản lý rác thải bền vững sẽ cần lượng lớn kỹ sư môi trường, chuyên gia năng lượng, nhà khoa học dữ liệu, chuyên viên phát triển dự án…".

Ông Tùng cũng nhìn nhận: "Trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học dữ liệu sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, bởi AI không còn là xu hướng tương lai mà đã trở thành một phần của hiện tại. Hầu hết các lĩnh vực, từ tài chính, y tế, marketing đến sản xuất, đều đang tích hợp AI để tối ưu vận hành và thúc đẩy tăng trưởng".

Cùng với quá trình chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, ông Tùng cho rằng an ninh mạng cũng trở thành lĩnh vực phát triển nhanh, do rủi ro tấn công mạng gia tăng. Nhu cầu nhân lực an ninh mạng không chỉ giới hạn trong ngành công nghệ mà lan tỏa sang mọi lĩnh vực của nền kinh tế. Từ đó, nhiều vị trí việc làm mới sẽ xuất hiện, như chuyên gia phân tích an ninh mạng, kỹ sư bảo mật hay chuyên gia kiểm thử xâm nhập.

Ông Nguyễn Hữu Minh, Giám đốc Công ty TNHH MTL Tuấn Minh (TP.HCM), nhận định: "Ngành chăm sóc sức khỏe và dược phẩm là một trong những lĩnh vực tăng tốc đáng chú ý. Trong bối cảnh dân số già hóa và ý thức chăm sóc sức khỏe nâng cao, các mảng như: dịch vụ y tế tại nhà, dược phẩm và công nghệ y tế số… sẽ bứt phá, kéo theo nhu cầu lớn về điều dưỡng, y tá tại nhà, cũng như nhân sự cho phòng khám tư và các startup công nghệ y tế".

Cũng theo ông Minh, kinh doanh trực tuyến và logistics tiếp tục phát triển mạnh khi giao thương số không hạ nhiệt. Thương mại điện tử, logistics và kho vận thông minh sẽ gia tăng nhu cầu nhân lực, đặc biệt là các chuyên gia tối ưu chuỗi cung ứng nhằm đáp ứng yêu cầu "nhanh, rẻ, chính xác".

Ngành nghề nào hạ nhiệt ?

Ông Nguyễn Hữu Minh dự báo năm 2026, một số ngành nghề sẽ biến động mạnh, thậm chí "hạ nhiệt". Trong đó, dệt may và sản xuất thuần túy chịu áp lực lớn từ tự động hóa, robot hóa và dịch chuyển sản xuất, khiến doanh nghiệp giảm lao động phổ thông và ưu tiên nhân sự có kỹ năng vận hành máy móc thông minh.

ẢNH: THANH NAM

"Bán lẻ truyền thống cũng gặp khó khi chậm chuyển đổi số và thiếu khác biệt trong bối cảnh mua sắm trực tuyến gia tăng. Nhiều vị trí như thu ngân, phụ bán hàng dần được thay thế bằng công nghệ hoặc chuyển sang vai trò hỗ trợ trải nghiệm. Ngoài ra, các nghề thủ công cũ, công việc lặp lại như thợ may gia công, công nhân lắp ráp không kỹ năng hay lái xe thuê truyền thống là nhóm chịu tác động mạnh từ tự động hóa, AI và sự thay đổi của nền kinh tế dịch vụ", ông Minh nói thêm.

Ông Huỳnh Xuân Tùng cũng nhận định năm 2026 nhiều ngành nghề sẽ chịu áp lực lớn từ tự động hóa, thay đổi hành vi tiêu dùng và yêu cầu tái cấu trúc kỹ năng lao động. Trong đó, các công việc nhập liệu và hành chính cấp thấp có nguy cơ cao bị thay thế do tính lặp lại, dễ tự động hóa. Hay các tác vụ như nhập dữ liệu, sắp lịch hẹn, trả lời email mẫu… dần sẽ do AI đảm nhiệm. "Người lao động nếu không nâng cấp kỹ năng sang các vai trò phân tích, giám sát hoặc quản lý quy trình sẽ đối mặt nguy cơ mất việc. Bên cạnh đó, số lượng nhân viên thu ngân và giao dịch viên ngân hàng tại quầy cũng sẽ giảm khi thanh toán không tiền mặt, ví điện tử, ngân hàng số và ki ốt tự phục vụ ngày càng phổ biến", ông Tùng cho biết.

Anh Đỗ Huỳnh Việt, nghiên cứu sinh tiến sĩ khoa học máy tính tại ĐH Wisconsin-Madison (Mỹ), người có kinh nghiệm làm việc tại nhiều công ty công nghệ ở Canada, Mỹ và Việt Nam, cho rằng thời gian tới sẽ xuất hiện nhiều nhóm ngành "biến hình" từ truyền thống sang kỹ thuật số.

Theo anh Việt: "Đây là những nghề không tăng hay giảm rõ rệt mà đang tái cấu trúc để thích ứng, đáng để người trẻ cân nhắc khi xây dựng lộ trình nghề nghiệp. Chẳng hạn, marketing truyền thống thu hẹp nhưng digital marketing tăng mạnh, đặc biệt với những người có kỹ năng phân tích dữ liệu, livestream, SEO, SEM. Tài xế công nghệ cũng mở rộng vai trò sang giao nhận, logistics siêu nhỏ, làm việc linh hoạt và hưởng thu nhập theo hiệu suất. Bên cạnh đó, thợ kỹ thuật như cơ khí, điện lạnh buộc phải nâng cấp kỹ năng để làm việc với thiết bị internet vạn vật (IoT) và các hệ thống điều khiển số…".

Đưa ra lời khuyên cho người trẻ tìm việc năm 2026, anh Huỳnh Việt nhấn mạnh việc ưu tiên kỹ năng số, xem đây như "bảo hiểm nghề nghiệp" ở mọi lĩnh vực. "Người lao động cần biết phân tích dữ liệu, hiểu và ứng dụng AI, vận hành các nền tảng số, đồng thời có khả năng học lại nhanh để thích nghi với công nghệ mới. Không ai có thể dự đoán chính xác ngành nghề nào sẽ biến mất, nhưng những người chủ động thích nghi sẽ không lo thất nghiệp", anh Việt chia sẻ.

Ông Huỳnh Xuân Tùng cũng cho rằng: "Thị trường lao động năm 2026 nhiều thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội lớn cho người trẻ có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Cơ hội không dành cho số đông, mà cho những ai chủ động trang bị tri thức và kỹ năng đủ vững để thích ứng với biến động".

Ông Lê Hoài Việt tư vấn: "Để thích ứng những yêu cầu của thị trường lao động năm 2026, đòi hỏi sự chủ động rất cao ở người trẻ. Ai chậm nâng cấp bản thân sẽ bị bỏ lại rất nhanh, kể cả khi bằng cấp vẫn còn mới". (còn tiếp)