Việc rà soát kỳ thi tốt nghiệp THPT thực hiện ra sao?

Có thể xem xét đến từng bài thi nếu có dấu hiệu bất thường

Bộ GD-ĐT cho biết, thực hiện chỉ đạo của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu tại cuộc họp về công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại tỉnh Tuyên Quang, Bộ đang tiếp tục chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng rà soát tổng thể kết quả kỳ thi.

Bộ GD-ĐT cũng có văn bản yêu cầu các sở GD-ĐT chủ động kiểm tra, xử lý các dấu hiệu bất thường (nếu có); kiến nghị các giải pháp tổ chức kỳ thi trong thời gian tới và báo cáo về Bộ GD-ĐT trước ngày 10.7.

ẢNH: LONG QUYỀN

Trao đổi thêm về cách làm, đại diện Bộ GD-ĐT cho biết việc rà soát được Bộ GD-ĐT phân cấp cho địa phương với những yêu cầu cụ thể. Nếu thấy có dấu hiệu bất thường thì việc xem xét đến từng bài thi là hoàn toàn có thể, khi cần thiết thì cần phải phối hợp với lực lượng chức năng, có chuyên môn để rà soát, xác minh.

Có sở GD-ĐT đã chủ động rà soát

Một số sở GD-ĐT cho biết đã lập tức bắt tay vào việc rà soát các khâu tổ chức kỳ thi trên địa bàn ngay từ ngày 8.7. Có sở đã chủ động rà soát khi có một số thông tin nghi vấn trên mạng xã hội.

Cụ thể, lãnh đạo Sở GD-ĐT Lào Cai đã kiểm tra, xác minh điểm 10 môn toán ở tỉnh dù chưa có yêu cầu. Việc rà soát được thực hiện ở tất cả các khâu, từ công tác coi thi, hồ sơ tại điểm thi, phân tích phổ điểm đến đối chiếu kết quả thi với học bạ và thành tích học tập của thí sinh (TS) trong 3 năm THPT. Theo đó, qua rà soát, hơn 40 bài thi đạt điểm 10 môn toán đều thuộc học sinh (HS) Trường THPT chuyên Nguyễn Tất Thành. Kết quả bước đầu cho thấy chưa phát hiện dấu hiệu bất thường nào. Trong hơn 40 TS đạt điểm 10, có 18 em đã đủ điều kiện được tuyển thẳng vào các trường ĐH top đầu nên không cần sử dụng kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển.

Liên quan đến việc biểu đồ phổ điểm xuất hiện một cụm điểm cao tập trung, Sở GD-ĐT Lào Cai lý giải nguyên nhân xuất phát từ việc phần mềm của Bộ GD-ĐT đánh số báo danh tự động. Theo đó, dải số báo danh của HS Trường THPT chuyên Nguyễn Tất Thành được xếp liền kề với dải số của nhiều trường khu vực nông thôn, dẫn tới khi phân tích dữ liệu theo số báo danh xuất hiện một nhóm điểm cao tập trung. Đây là hiện tượng kỹ thuật bình thường, không phản ánh sai lệch kết quả thi.

Vì sao không "trộn" hs các trường khi thi tốt nghiệp ?

Còn tại Tuyên Quang, dư luận tỏ ra băn khoăn khi đại diện Sở GD-ĐT cho biết HS lớp 12 học tại trường nào sẽ được thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi đó. Việc này để các em thuận lợi đi lại. Riêng một số trung tâm giáo dục thường xuyên, vì ít HS nên được ghép thi với một số trường khác. Tuy HS thi tại chỗ nhưng giám thị coi thi bắt buộc phải là giáo viên ở trường khác. Chỉ có thư ký, phó trưởng điểm thi phụ trách cơ sở vật chất và một số người làm công tác phục vụ là người của trường.

Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành quy định việc tổ chức phòng thi, điểm thi không bắt buộc phải trộn HS của nhiều trường khác nhau. Vì thế, mỗi địa phương có những cách làm linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế nhưng phải đúng với quy định. Phần mềm thi sẽ tự động trộn HS giữa các lớp trong cùng một trường theo bảng chữ cái, chứ không bắt buộc phải trộn HS của các trường với nhau.

Cũng theo quy chế, giám đốc sở GD-ĐT được trao quyền bố trí những TS tự do dự thi chung với HS lớp 12 trường THPT tại một số điểm thi, nhưng phải "bảo đảm có ít nhất 50% TS lớp 12 trường trung học phổ thông trong tổng số TS của điểm thi". Trong trường hợp đặc biệt như trường độc lập, vùng sâu vùng xa, không có TS hệ khác gom về, thì giám đốc sở có quyền quyết định lập điểm thi riêng tại trường đó.

ảnh: Long Quyền

Xử lý kết quả của thí sinh sau rà soát

Kết luận của Phó thủ tướng Lê Tiến Châu tại cuộc họp về công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại tỉnh Tuyên Quang nhấn mạnh yêu cầu cần có phương án xử lý, khắc phục hậu quả phù hợp, đúng quy định đối với vụ việc bảo đảm quyền lợi chính đáng cho các TS. Phó thủ tướng giao UBND tỉnh Tuyên Quang đánh giá toàn diện, công tâm, khách quan đối với công tác tổ chức, kết quả kỳ thi tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang; tổ chức trao đổi, làm việc với tất cả phụ huynh và HS của nhà trường tham gia kỳ thi, trên cơ sở đó, kiến nghị, đề xuất với Bộ GD-ĐT về phương án xử lý cụ thể bảo đảm quyền lợi chính đáng cho các TS; hoàn thành trước ngày 9.7.

Năm 2018, dư luận rúng động vì Sơn La, Hà Giang, Hòa Bình gian lận thi, hàng trăm TS được nâng điểm. Khi đó, sau khi có kết quả chấm lại, Bộ GD-ĐT yêu cầu trả lại điểm thực cho toàn bộ TS và không công nhận kết quả trước đó để xét tốt nghiệp THPT cũng như tuyển sinh ĐH.

Với trường hợp của Tuyên Quang năm nay, dù chưa có kết luận điều tra, nhưng theo các chuyên gia, kết quả của kỳ thi không chỉ xét tốt nghiệp THPT mà được quan tâm hơn khi nó dùng để tuyển sinh ĐH, nên nếu chấp nhận kết quả từ hành vi gian lận thi cử sẽ tạo ra sự bất công bằng trong xã hội, đồng thời tước đi cơ hội học tập của những người giỏi thực sự.

Về nguyên tắc là kết quả thi sẽ đánh giá năng lực của TS. Nếu quá trình làm bài, chấm bài, vào điểm, công bố điểm có sai phạm dẫn đến điểm số không đánh giá đúng năng lực của TS thì điểm đó không có hiệu lực, sẽ bị hủy bỏ và người vi phạm sẽ chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Quy chế thi tốt nghiệp THPT quy định TS vi phạm quy chế có thể bị xử lý từ khiển trách, cảnh cáo, đình chỉ thi đến hủy kết quả thi. Đối với các hành vi nhẹ như nhìn bài hoặc trao đổi bài lần đầu, TS sẽ bị khiển trách. Trường hợp tiếp tục vi phạm, chép bài của người khác hoặc để người khác chép bài sẽ bị cảnh cáo. Mức xử lý nghiêm khắc nhất trong quy chế là đình chỉ thi, áp dụng với các hành vi như mang điện thoại, thiết bị thu phát thông tin hoặc vật dụng cấm vào phòng thi; đưa đề thi ra ngoài, nhận lời giải từ bên ngoài; gây rối hoặc không chấp hành hướng dẫn của cán bộ coi thi.

TS bị đình chỉ sẽ bị hủy kết quả toàn bộ các bài thi trong kỳ thi năm đó. Ngoài ra, nếu hành vi có dấu hiệu tội phạm như: giả mạo hồ sơ, để người khác dự thi thay, làm bài thay dưới mọi hình thức; có hành động gây rối, phá hoại kỳ thi; hành hung những người tham gia công tác tổ chức thi hoặc TS khác; sử dụng giấy chứng nhận kết quả thi không hợp pháp… có thể bị hủy kết quả thi và lập hồ sơ gửi cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Nhiều ý kiến cho rằng, dù kết quả xử lý thế nào thì cần sớm công bố trước khi TS xét tuyển ĐH, tránh những rắc rối không đáng có.