Viễn cảnh phi thuyền dọn rác trong không gian

Dự án tham vọng

Vừa qua, Cơ quan Không gian Anh (UKSA) đã chọn Công ty hàng không vũ trụ ClearSpace UK để phát triển một phi thuyền chuyên dùng loại bỏ vệ tinh "chết" khỏi quỹ đạo trái đất. Theo thông cáo đăng trên trang web của chính phủ Anh, hợp đồng trị giá 60 triệu bảng Anh (2.074 tỉ đồng) là một phần của sứ mệnh Loại bỏ mảnh vỡ không gian chủ động (ADR). Dự kiến, công ty sẽ phóng phi thuyền từ bãi phóng SaxaVord ở Scotland vào năm 2029 với nhiệm vụ đưa 2 vệ tinh đã ngừng hoạt động của Anh khỏi quỹ đạo trái đất tầm thấp trước năm 2032.

Các vật thể trong quỹ đạo trái đất tầm thấp thường bay với vận tốc khoảng hơn 27.000 km/giờ. Một số vệ tinh chết có thể có quỹ đạo khó lường hơn, khiến việc tiếp cận an toàn trở nên khó khăn. ClearSpace UK sẽ phải tính toán kỹ lưỡng chuyển động của vệ tinh, cho phi thuyền tiếp cận và sử dụng hệ thống chuyên biệt để bắt lấy mục tiêu. Sau đó, phi thuyền sẽ đưa vệ tinh xuống quỹ đạo tầm thấp và thả ra. Lực hút của trái đất sẽ đưa vệ tinh tái nhập khí quyển, nơi nó dự kiến sẽ bị cháy rụi.

ẢNH: ESA

Phi thuyền sẽ được thiết kế với khả năng tái nạp nhiên liệu và tái sử dụng, cho phép nó ở lại quỹ đạo cho nhiệm vụ tiếp theo thay vì kết thúc vòng đời chỉ sau một cuộc dọn dẹp. ClearSpace UK cho biết sẽ tập hợp kỹ sư và chuyên gia ở Anh và các nước đồng minh, đối tác để phát triển hệ thống phụ trợ như điều hướng, cánh tay rô bốt, vận hành phi thuyền…

Ngành thương mại mới

Rác không gian đang trở thành vấn đề ngày càng nghiêm trọng đối với con người. Theo Cơ quan Không gian châu Âu (ESA), có gần 47.140 vật thể trên quỹ đạo trái đất được theo dõi thường xuyên, bao gồm các vệ tinh đang hoạt động, phi thuyền chết, bộ phận tên lửa và mảnh vỡ. Trong khi đó, số lượng vật thể nhỏ hơn không được theo dõi ước tính lên đến hàng trăm triệu, theo AFP. Các vật thể này đặt ra mối đe dọa đối với các phi hành gia trên Trạm không gian quốc tế (ISS) và các vệ tinh đắt tiền trong quỹ đạo đang cung cấp dịch vụ liên lạc, định vị, dự báo thời tiết, nghiên cứu của con người.

ẢNH: CLEARSPACE

Bên cạnh đó, một vụ va chạm giữa 2 vật thể đủ lớn có thể tạo ra thêm nhiều mảnh vỡ, khiến cả một khu vực trong quỹ đạo trở nên cực kỳ nguy hiểm. Giới chuyên gia cho rằng điều mà các nhà vận hành phi thuyền nên chú ý là trong khi hầu hết mảnh vỡ không gian bị đốt cháy hết khi vào khí quyển, một số vật thể hay bộ phận lớn hơn được làm từ vật liệu chịu nhiệt có thể chưa bị cháy hết và rơi xuống mặt đất.

Dự án của Anh nếu thành công có thể mở cánh cửa cho ngành dịch vụ dọn dẹp trong không gian. Với ngày càng nhiều vệ tinh đang được đưa lên quỹ đạo, việc tìm ra cách đáng tin cậy để loại bỏ an toàn những vệ tinh cũ được dự báo sẽ là nhu cầu thiết thực. Theo số liệu của chính phủ Anh, hiện có gần 13.000 vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo trái đất và đến năm 2030 số lượng có thể lên đến 60.000 vệ tinh. Bà Alice Bunn, Giám đốc UKSA, cho biết: "Nhiệm vụ này không chỉ đơn thuần là loại bỏ mảnh vỡ. Nó còn hướng đến việc phát triển các năng lực cần thiết để phục vụ, lắp ráp và sản xuất ở quỹ đạo trong tương lai". Theo dự báo của Anh, mảng này sẽ phát triển thành ngành công nghiệp tỉ USD trong vòng một thập niên tới.