Vừa có lương đã hết tiền: Người trẻ khó tiết kiệm, vì sao?

Vừa có lương đã hết tiền

Một số người trẻ hiện nay thừa nhận việc tiết kiệm tiền trở nên khó khăn hơn do sự phát triển mạnh của mạng xã hội và các nền tảng mua sắm trực tuyến. Nguyễn Xuân Mai (23 tuổi, KOC mảng TikTok, ngụ P.Tân Sơn Nhì, TP.HCM), cho biết hiện nay chỉ cần ở nhà lướt điện thoại là có thể dễ dàng đặt mua mọi thứ từ quần áo, mỹ phẩm đến đồ ăn thông qua các ứng dụng sàn thương mại điện tử. Theo Mai, việc mua sắm quá tiện lợi khiến người trẻ dễ chi tiêu hơn vì không cần mất thời gian hay công sức đến cửa hàng.

"Chi tiêu quá dễ dàng nên việc tiết kiệm cũng khó hơn. Nhiều bạn bè của mình thường có bao nhiêu xài hết bấy nhiêu", Mai nói và cho biết không ít lần Mai hay bạn bè rơi vào tình trạng "vừa có lương đã hết tiền" vì phải thanh toán các khoản mua trước trả sau hoặc tiếp tục mua những món đồ mình yêu thích trước tiên và chờ đến lần có lương sau.

ẢNH: MAI CÁT

Cùng quan điểm, Nguyễn Anh Thư (22 tuổi, ngụ P.Thủ Đức, TP.HCM), cho rằng các nền tảng mạng xã hội và mua sắm online đang tác động lớn đến thói quen chi tiêu của giới trẻ. Theo Thư, chỉ cần vài thao tác trên điện thoại là có thể đặt hàng nhanh chóng nên việc tiêu tiền trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.

"Cũng vì điều này mà việc tiết kiệm ít được chú trọng hơn. Nhiều bạn trẻ cũng chưa có mục tiêu rõ ràng cho 3 năm hay 5 năm tới nên cũng chưa có định hướng cụ thể trong việc tiết kiệm", Thư chia sẻ.

ẢNH: MAI CÁT

Trong khi đó, Lâm Thanh Hằng (26 tuổi, làm barista tại một chuỗi cà phê, ngụ P.Tăng Nhơn Phú, TP.HCM), cho rằng áp lực tiêu dùng của người trẻ hiện nay lớn hơn trước do xã hội ngày càng phát triển và hội nhập, kéo theo nhu cầu mua sắm, vui chơi và thể hiện bản thân tăng cao. Theo Hằng, nhiều bạn trẻ muốn tạo dấu ấn cá nhân nên sẵn sàng chi tiền cho những món đồ mình thích để thỏa mãn nhu cầu.

"Hồi mới ra trường đi làm, tôi cũng từng có tình trạng vừa có tiền là tiêu gần hết vì đi chơi, ăn uống cùng bạn bè mà chưa hiểu nhiều về giá trị đồng tiền do vẫn còn dựa một phần vào tiền của ba mẹ", Hằng kể. Tuy nhiên, cô cho rằng khi bắt đầu tự lo tài chính và không còn phụ thuộc vào gia đình, người trẻ sẽ dần biết cách điều tiết chi tiêu và tiết kiệm hợp lý hơn.

ẢNH: MAI CÁT

Ở góc nhìn khác, Nguyễn Mai Anh (33 tuổi, ngụ phường Lái Thiêu, TP.HCM) nhận định điều kiện kinh tế của nhiều gia đình hiện nay khá hơn trước nên người trẻ cũng có cuộc sống thoải mái hơn, dư dả hơn trong mua sắm. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh của các dịch vụ, hình thức mua sắm trực tiếp lẫn trực tuyến khiến giới trẻ có nhiều cơ hội tiếp cận và trải nghiệm hơn. Cộng với tính cách cởi mở và mong muốn thể hiện cá tính của giới trẻ hiện nay, tất cả là những nguyên nhân khiến người trẻ chi mạnh cho các nhu cầu làm cho việc tiết kiệm trở nên khó hơn.

Tương tự, Phạm Đăng Khoa (34 tuổi, ngụ P.Sài Gòn, TP.HCM), cho rằng việc chi tiêu hiện nay quá thuận tiện khiến người trẻ khó kiểm soát tài chính. Tuy nhiên, theo anh Khoa, nguyên nhân lớn nhất là nhiều người trẻ chưa có mục tiêu tài chính dài hạn nên chưa thấy cần thiết phải tiết kiệm. "Nếu có kế hoạch rõ ràng cho 1 năm, 3 năm hay 5 năm tới, các bạn sẽ biết mình cần để dành tiền cho điều gì và sẽ cân nhắc hơn trong chi tiêu", Khoa nói.

Người trẻ khó tiết kiệm: Góc nhìn chuyên gia

Tiến sĩ Hồ Văn Tuyên, chuyên gia tài chính (Công ty cổ phần đầu tư RIM, P.Tân Định, TP.HCM), cho rằng áp lực tiêu dùng, lối sống muốn "bằng bạn bằng bè" cùng việc tiếp cận tín dụng quá dễ đang khiến một số người trẻ chi tiêu nhiều hơn dẫn đến gánh nợ lớn dù thu nhập chưa ổn định, kéo theo hệ quả là khó hoặc không thể tiết kiệm.

"Đây không chỉ là câu chuyện của Việt Nam mà còn là xu hướng chung trên toàn cầu, khi tăng trưởng quá nhanh giúp con người dễ tiếp cận sản phẩm và dịch vụ hơn, nhưng đồng thời cũng kéo theo nguy cơ nợ nần và mất cân đối tài chính cá nhân", ông Tuyên nói.

Theo ông Tuyên, vấn đề không nằm ở việc người trẻ thiếu kiến thức quản lý tài chính mà là họ bị cuốn theo xu hướng tiêu dùng nhanh và tâm lý muốn thể hiện để tạo dấu ấn cá nhân và thành công sớm. Trước đây, quản lý tài chính cá nhân thường được chia theo các tỷ lệ cụ thể cho nhu cầu thiết yếu, tiết kiệm, đầu tư, giáo dục hay giải trí. Nhưng hiện nay, nhiều người trẻ chi tiêu theo cảm hứng, theo trend hoặc thần tượng trên mạng xã hội.

"Với tâm lý muốn thể hiện cá tính riêng, ưu tiên trải nghiệm hơn tích lũy, không ít gen Z chi mạnh cho nhu cầu giải trí, du lịch, rồi chi theo đám đông để "bắt trend" mạng xã hội, tham gia các concert cùng thần tượng… Nếu nguồn tiền không ổn định rất dễ dẫn đến rủi ro, không có dư hoặc rất ít cho khoản dự phòng", ông Tuyên phân tích.

ẢNH: MAI CÁT

Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, sáng lập và là Viện trưởng Viện Nghiên cứu và phát triển thị trường tài chính và bất động sản Toàn Cầu (P.Phương Liệt, TP.Hà Nội), cho rằng nhiều bạn trẻ không có thói quen tiết kiệm, ít nghĩ đến các khoản dự phòng cho tương lai. Rất ít bạn trẻ xây dựng kế hoạch tài chính cho từng tháng, từng năm hay dài hạn hơn cho 3 đến 5 năm tới. "Việc thiếu kế hoạch khiến nhiều bạn luôn rơi vào tình trạng mất cân đối tài chính, chi nhiều hơn thu và dễ mắc nợ", ông Hiếu nói.

Theo chuyên gia này, tiết kiệm không chỉ là câu chuyện của hôm nay hay tháng này mà cần được nhìn như một kế hoạch dài hạn cho tương lai. Một trong những sai lầm phổ biến của nhiều người trẻ là chi tiêu theo cảm hứng, thiếu quỹ dự phòng và không có bảo hiểm để ứng phó với rủi ro bất ngờ như bệnh tật, tai nạn. Ngoài ra, việc mua trước trả sau thiếu kiểm soát cũng dễ khiến người trẻ rơi vào vòng xoáy nợ nần nếu chi tiêu vượt khả năng thanh toán.

Ông Hiếu cho rằng phần thu nhập thường tương đối ổn định và dễ xác định, nhưng phần chi tiêu mới là yếu tố khó kiểm soát nhất bởi luôn tồn tại những khoản phát sinh bất ngờ. Vì vậy, để tránh rơi vào khủng hoảng tài chính, mỗi người cần xây dựng quỹ tiết kiệm và có khoản dự phòng cho các tình huống khẩn cấp. "Quản lý tốt tài chính cá nhân không chỉ giúp ổn định cuộc sống mà còn tạo nền tảng cho tương lai lâu dài", ông Hiếu nhấn mạnh