Xuất khẩu vào EU lại khó vì bao bì

EU yêu cầu giảm thiểu bao bì, tăng nhựa tái chế

Quy định 2025/40 của EU về bao bì và rác thải bao bì (Packaging and Packaging Waste Regulation - PPWR) mới ban hành nhằm mục đích bảo vệ môi trường và sức khỏe con người thông qua việc giảm thiểu bao bì thừa, thúc đẩy tái sử dụng, tái chế và giảm sử dụng vật liệu nguyên sinh. Quy định áp dụng đối với mọi loại bao bì được đưa ra thị trường, bao gồm bao bì trực tiếp tiếp xúc với thực phẩm, bao bì sơ cấp (sales packaging), bao bì thứ cấp (grouped packaging) và bao bì vận chuyển (transport packaging). Điều này có nghĩa là các loại bao bì thường dùng trong xuất khẩu như túi ni lông, khay nhựa, hộp, thùng carton, pallet nhựa, màng bọc… đều thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định này. Đáng lưu ý, đối với bao bì nhóm, bao bì vận chuyển và bao bì thương mại điện tử, tỷ lệ không gian rỗng (empty space ratio) sẽ bị giới hạn ở mức tối đa 50%. Không gian được lấp đầy bởi các vật liệu chèn lót như màng xốp hơi (bubble wrap) cũng sẽ bị tính là không gian rỗng.

ẢNH: D.T.R

Một trong những thay đổi cấp bách nhất tác động trực tiếp đến ngành thực phẩm và thủy sản là quy định siết chặt các "chất đáng lo ngại" (SoC) trong bao bì; bắt đầu từ ngày 12.8.2026, tất cả các loại bao bì phải tuân thủ các ngưỡng giới hạn mới về SoC. Bao bì tiếp xúc thực phẩm không được chứa các chất Per- and Polyfluorinated Alkyl Substances (PFAS) có nồng độ bằng hoặc vượt quá ngưỡng quy định.

Điểm đáng chú ý khác là theo lộ trình của PPWR, đến năm 2030, tất cả bao bì lưu thông tại EU bắt buộc phải được thiết kế để có thể tái chế. Đồng thời, quy định mới cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về giảm thiểu trọng lượng và thể tích bao bì xuống mức tối thiểu cần thiết chỉ đủ để đảm bảo chức năng của bao bì. Đến năm 2030, EU bắt buộc bao bì nhựa tiếp xúc với thực phẩm phải chứa tỷ lệ nhựa tái chế tối thiểu 30% đối với bao bì thành phần chính là nhựa PET và 10% đối với bao bì làm từ các loại nhựa khác (như PP, PE) và tỷ lệ này sẽ tăng lên 25% vào năm 2040.

Riêng với lĩnh vực thủy sản, EU là một trong 4 thị trường dẫn đầu về kim ngạch xuất khẩu của VN. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của VN vào EU đạt khoảng 1,2 tỉ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước và chiếm tỷ trọng khoảng 15% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của VN. Trao đổi với Thanh Niên, một số doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cho biết yêu cầu của EU ngày càng khắt khe và việc tuân thủ sẽ gặp nhiều khó khăn, tuy nhiên không có cách nào khác ngoài việc đáp ứng các yêu cầu của khách hàng nếu muốn tiếp tục duy trì sự có mặt của mình. Mặt khác điều này cũng góp phần bảo vệ môi trường trước xu hướng ô nhiễm rác thải nhựa ngày càng gia tăng. Ông Hồ Quốc Lực, Chủ tịch HĐQT CTCP Thực phẩm Sao Ta (FIMEX VN), thừa nhận việc này sẽ làm phát sinh thêm chi phí sản xuất. Công ty sẽ hợp tác với các đơn vị cung ứng để đáp ứng yêu cầu của EU.

Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản VN (VASEP), cũng khuyến cáo các doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu kỹ nội dung Quy định 2025/40 để nắm bắt chính xác các yêu cầu về thiết kế bao bì, nội dung tái chế và nhãn mác mới. Rà soát lại toàn bộ hệ thống bao bì tại nhà máy, đồng thời chuẩn bị hồ sơ chứng minh tuân thủ với quy định của EU. "Quy định mới về bao bì có thể trở thành một rào cản kỹ thuật đáng kể đối với hàng thủy sản xuất khẩu, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích ứng sớm để duy trì khả năng tiếp cận thị trường. Mọi sự chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp biến rào cản xanh thành lợi thế cạnh tranh tại thị trường EU", VASEP khuyến cáo.

Vì sao lại là thời cơ vàng để chuyển đổi bao bì xanh?

EU cũng là một trong những đối tác thương mại lớn của VN. Năm 2025, xuất khẩu sang EU đạt kim ngạch 56 tỉ USD. Ngoài nông thủy sản, nhiều mặt hàng khác đóng vai trò quan trọng như hàng điện tử, dệt may, giày dép… Với mức kim ngạch này có thể thấy sự tác động về quy định bao bì đến hàng hóa xuất khẩu của VN rất lớn. Ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần May Sài Gòn 3, cho biết: Vấn đề bao bì này đã có quy định từ trước và về cơ bản thì quy định mới điều chỉnh một số điểm về lộ trình. "Là bên cung cấp hàng hóa chúng ta sẽ phải cố gắng bám sát các quy định về mặt kỹ thuật để giữ chân khách hàng. Tuân thủ các yêu cầu kỹ thuật với doanh nghiệp VN không phải là chuyện khó và khó mấy thì cũng làm được. Vấn đề là thứ tự ưu tiên khi giải quyết các thách thức, cái chính vẫn nằm ở nhu cầu thị trường phản ánh qua sức mua và giá cả. Đó mới là điều mà các doanh nghiệp VN quan tâm nhất hiện nay", ông Hồng cho hay.

ẢNH: CHÍ NHÂN

Ở thời điểm hiện tại, xung đột Trung Đông kéo dài khiến giá dầu tăng kéo theo giá nhựa nguyên sinh cũng tăng. Điều này làm cho giá thành sản phẩm nhựa và bao bì nhựa nguyên sinh nói chung tăng mạnh. Ông Lê Anh, Giám đốc phát triển bền vững Công ty cổ phần Nhựa tái chế Duy Tân (DUYTAN Recycling - DTR), phân tích: Trước đây, giá sản phẩm hạt nhựa tái chế cao hơn khoảng 30% so với nhựa nguyên sinh. Nhưng thời gian gần đây giá hạt nhựa nguyên sinh liên tục tăng theo giá xăng dầu nên hiện nay giá thành 2 sản phẩm này đang ở mức gần tương đương nhau. Đó là một thời cơ tốt cho quá trình chuyển đổi xanh về bao bì. "Điều may mắn là chúng ta đã đi trước và đi đúng hướng chuyển đổi xanh so với nhiều nước, đó là một lợi thế. Hiện nay VN có công nghệ và công suất tái chế nhựa hàng đầu châu Á và thế giới đặc biệt đáp ứng tốt các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt về mặt thực phẩm của những thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật… Lợi thế này sẽ hỗ trợ một cách tốt nhất để hàng hóa VN có thể chuyển đổi nhanh chóng và đạt lợi thế kinh tế cao nhất. Nếu chúng ta chuyển đổi sớm thì cơ hội xâm nhập và chiếm lĩnh thị trường tốt hơn", ông Lê Anh nhấn mạnh.