20 'quái kiệt' và sức hút của sơn mài

Sáng 10.10 tại TP.HCM, Toong cùng các đối tác khai mạc triển lãm Dòng chảy sơn mài, giới thiệu 63 tác phẩm được tuyển chọn của 20 nghệ sĩ. Gắn kết bởi tình yêu và niềm đam mê với chất liệu truyền thống, họ tự gọi nhau là những “quái kiệt” của sơn mài.

Theo ban tổ chức, đằng sau vẻ đẹp của sơn mài Việt Nam là hành trình sáng tạo đòi hỏi sự nhẫn nại, bắt đầu từ những công đoạn nhiều nhọc nhằn. Để làm chủ chất liệu đặc biệt này, người nghệ sĩ phải chấp nhận những lần da sưng tấy, ngứa ngáy, cùng quá trình thử nghiệm bền bỉ để tìm ra hiệu quả tạo hình mong muốn.

Ảnh: X.LỘC

Ảnh: X.LỘC

Sau hơn 10 năm sáng tác, họa sĩ Trần Có nhận thấy sơn mài ngày nay có diện mạo tươi sáng, trong trẻo với nhiều sắc độ phong phú.

“Sự phong phú không chỉ nằm ở bảng màu mà còn ở sự đa dạng trong cách thể hiện vật liệu. Sự cởi mở này cho phép người nghệ sĩ thỏa sức vẫy vùng, ứng dụng những kỹ thuật mới mẻ mà không bị giới hạn bởi những nguyên tắc bảo thủ”, ông chia sẻ.

Với họa sĩ Đinh Hà, đến với sơn mài đồng nghĩa với việc rời bỏ môi trường làm việc tiện nghi để bước vào một không gian sáng tác nóng bức, vất vả. Chị kể, trước đây mình làm việc cả ngày trong căn phòng may quần áo sạch đẹp, có máy lạnh và ngập tràn vải vóc. Thế nhưng, niềm đam mê đã đưa chị đến xưởng sơn mài, cách nhà gần 20 km. “Tôi đã sống với sơn mài suốt 2 năm trời, học xong bao giờ quần áo cũng lấm lem”, chị kể.

Trong khi đó, Mai Kim Oanh bị cuốn hút bởi tính khó đoán của chất liệu. Mỗi lần phủ sơn rồi mài đi, tác phẩm lại hé lộ một kết quả khác với dự tính ban đầu, khiến quá trình sáng tác luôn mới mẻ. “Tôi học được cách kiên nhẫn, chấp nhận việc phải làm lại từ đầu nếu sai sót, để rồi vỡ òa trong niềm vui khi hoàn thiện tác phẩm sau nhiều tháng ròng rã”, chị chia sẻ.

Ảnh: X.LỘC

Tìm sự an nhiên qua dòng chảy sơn mài

Bên cạnh những tìm tòi về chất liệu và kỹ thuật, nhiều tác phẩm tại triển lãm hướng người xem đến những chiêm nghiệm về đời sống nội tâm, sự buông bỏ và khả năng tìm thấy bình yên giữa những biến động.

Với An nhiên, Nguyễn Thị Kim Tú gửi gắm quan niệm rằng an nhiên không có nghĩa là cuộc sống vắng bóng sóng gió, mà là giữ được sự vững vàng trước những đổi thay. Trong khi đó, Thuận hòa gợi nhắc về sự buông bỏ, học cách đón nhận dòng chảy của cuộc đời thay vì cưỡng cầu mọi thứ theo ý mình.

Ở Chảy qua tĩnh lặng, sự chiêm nghiệm được thể hiện qua hình ảnh ghềnh thác và dòng chảy. Khi lòng người còn tranh đấu, cuộc sống hiện lên như những ghềnh thác; khi biết thuận theo dòng đời, chính những va đập ấy cũng có thể trở thành một khúc nhạc. Bình yên, theo tác phẩm, không phải là dừng lại mà là tìm được sự an trú trong từng chuyển động của cuộc sống.

Cũng đi theo hướng khám phá nội tâm, Bình yên lạc của Hương Ngô thể hiện hành trình tìm kiếm niềm vui tự tại và sự cân bằng. Với chị, hội họa là phương tiện để bộc bạch những điều ngôn từ khó diễn đạt, đồng thời mở ra cơ hội đối thoại với chính mình.

Trong khi đó, Ngày vui của Nguyễn Phước Ngọc Anh ghi lại trạng thái rực rỡ, phóng khoáng và giàu năng lượng qua những mảng màu đỏ, xanh, vàng đan xen dưới lớp nước sơn. Bề mặt tranh tạo cảm giác chuyển động, có phần hỗn độn nhưng đầy sức sống.

Ảnh: X.LỘC

Từ những biến chuyển ngoài dự tính trong quá trình sáng tác, tác giả nhận ra niềm vui đôi khi nảy nở từ những điều nhỏ bé, tình cờ, không nhất thiết phải bắt nguồn từ một lý do rõ ràng.