Thông tin trên được ông Nguyễn Tăng Minh, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM nêu ra tại hội thảo "Phát huy vai trò của người làm công tác xã hội trong hoạt động tư pháp người chưa thành niên - Thực trạng và giải pháp" ngày 3.11.
Bước ngoặt của vụ án có bị can là người dưới 18 tuổi
Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1.1.2026 tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc đổi mới cách tiếp cận tư pháp với người chưa thành niên theo hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "trừng phạt, răn đe" sang tư duy "phục hồi và giáo dục".
Bà Nguyễn Thị Ly, Phó chánh tòa Gia đình và người chưa thành niên TAND TP.HCM cho biết: "Thực tiễn cho thấy, đằng sau mỗi hành vi vi phạm pháp luật của người chưa thành niên thường là những đứt gãy về môi trường sống, bạo lực gia đình hoặc chấn thương tâm lý. Cơ quan tố tụng đánh giá chứng cứ, nhưng để hiểu thấu đáo nguyên nhân sâu xa dẫn đến hành vi phạm tội, chúng ta cần đến những người làm công tác xã hội".
Bà Nguyễn Thị Ly chia sẻ tại hội thảo
Ảnh: Phan Diệp
Hiện nay, công tác phối hợp bắt đầu được vận hành, người làm công tác xã hội đã tham gia vào quá trình giải quyết vụ án và từng bước thể hiện được vai trò của mình. Một số vụ án, nhờ có sự tham gia của người làm công tác xã hội, người chưa thành niên phạm tội đã được áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng.
Khi tòa án quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng, quyết định này sẽ bao gồm cả nội dung đình chỉ vụ án, đồng nghĩa với việc người chưa thành niên không phải chịu trách nhiệm hình sự và không bị mang án tích.
Tại TP.HCM, hiện có 657 người làm công tác xã hội tham gia hoạt động này.
Toàn cảnh hội thảo
Ảnh: Phan Diệp
Cụ thể, ngay sau khi khởi tố bị can là người chưa thành niên, cơ quan điều tra yêu cầu người làm công tác xã hội trong danh sách 657 người đã công bố tham gia quá trình tố tụng. Việc lựa chọn người tham gia được thực hiện theo thứ tự ưu tiên:
- Thứ nhất là công chức, viên chức, người lao động làm công tác xã hội cư trú cùng địa bàn cấp xã với người chưa thành niên.
- Thứ 2 là, người thuộc nhóm trên cư trú cùng địa bàn cấp tỉnh với người chưa thành niên.
- Thứ 3 là, người làm công tác bảo vệ trẻ em cấp xã hoặc công chức văn hóa - xã hội cấp xã nơi người chưa thành niên cư trú.
- Thứ 4 là, người làm công tác xã hội khác theo quy định của pháp luật.
Quá trình tố tụng, người làm công tác xã hội có các nhiệm vụ chính như:
Xây dựng báo cáo điều tra xã hội: Báo cáo tập trung vào các thông tin như nhân thân, hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, tình trạng sức khỏe, mức độ trưởng thành và những yếu tố liên quan đến hành vi phạm tội.
- Tham gia lấy lời khai, hỏi cung: Khi cần thiết, người làm công tác xã hội có thể được mời tham gia lấy lời khai, hỏi cung người chưa thành niên...
- Sự tham gia này góp phần hỗ trợ giao tiếp phù hợp với tâm lý, lứa tuổi, đồng thời cần bảo đảm đúng phạm vi và trình tự pháp luật quy định.
- Tham gia phiên họp, phiên tòa: Khi được triệu tập, người làm công tác xã hội trình bày báo cáo điều tra xã hội, báo cáo bổ sung và đề xuất xử lý.
- Thi hành biện pháp xử lý chuyển hướng, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng. Mục tiêu là không chỉ là giúp người chưa thành niên trở về nơi cư trú, mà còn hỗ trợ các em ổn định cuộc sống, tiếp tục học tập, phát triển tích cực và hạn chế nguy cơ tái phạm.
Tuy nhiên, thực tế trong quá trình triển khai luật tại cơ sở còn nhiều khó khăn, vướng mắc về năng lực, chuyên môn, nhân lực, thông tin, kinh phí và điều kiện phối hợp liên ngành...
Tại hội thảo, các chuyên gia, đại biểu chia sẻ thẳng thắn những khó khăn khi thực hiện luật, đề xuất giải pháp để bảo vệ quyền và lợi ích của người chưa thành niên trong các vụ án, Thanh Niên sẽ tiếp tục thông tin.
Bình luận (0)