AI làm nóng nghị trường LHQ

25/09/2026 06:00 GMT+7

Hầu hết các bên liên quan, từ phía doanh nghiệp phát triển cho đến các chính phủ, đều thừa nhận rủi ro từ các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) nhưng vẫn chưa nhất trí về một cơ chế quản lý và phòng ngừa phù hợp.

Phát biểu tại kỳ họp Đại hội đồng LHQ ngày 23.9, Thủ tướng Úc Anthony Albanese cho biết một tác nhân AI thuộc Công ty OpenAI đã xâm nhập trang web hệ thống y tế chính phủ Úc vào tháng 6, theo tờ The Guardian. Mặc dù vụ tấn công không làm lộ thông tin nhạy cảm nhưng một lần nữa gióng lên hồi chuông báo động về năng lực và độ nguy hiểm của các mô hình AI, sau hàng loạt sự cố tương tự trong vài tháng gần đây.

Báo động rủi ro

Tại kỳ họp năm nay, AI là một trong những chủ đề tâm điểm. Trong bài phát biểu cuối cùng tại Đại hội đồng LHQ trước khi mãn nhiệm, Tổng thư ký Antonio Guterres cho rằng nhân loại đang đứng trước "4 thử thách về quyền lực" và AI là một trong số đó. Theo ông, năng lực máy tính và thuật toán đang phát triển nhanh hơn khả năng quản trị của con người, do đó cần xây dựng những khuôn khổ quản trị đa phương đối với AI cùng cơ chế giám sát độc lập, nhằm kiểm soát các mô hình AI tiên tiến trước khi rủi ro vượt tầm kiểm soát.

Tại cuộc họp HĐBA LHQ ngày 23.9 về AI do Pháp triệu tập, giới lãnh đạo công nghệ cũng thừa nhận các hệ thống AI đang trở nên mạnh mẽ và tự chủ nhiều hơn, đòi hỏi một bộ tiêu chuẩn an toàn chặt chẽ hơn, theo AP. Nhà khoa học máy tính Yoshua Bengio, một trong những người tiên phong trong lĩnh vực AI, cảnh báo "mối nguy chưa từng thấy" của AI đã vượt khỏi biên giới quốc gia và không nước nào có thể tự mình kiểm soát.

Ông Dario Amodei, Tổng giám đốc điều hành (CEO) của Công ty Anthropic, nhận định nếu không được quản lý tốt, AI có thể là rủi ro cho toàn nhân loại, trong khi CEO OpenAI Sam Altman cảnh báo thế giới có thể đánh mất quyền kiểm soát tương lai vào tay AI. Cả hai vị lãnh đạo công nghệ này kêu gọi các nước, thông qua HĐBA LHQ, cùng nhau đặt ra những hàng rào ngăn chặn AI vượt ngoài tầm kiểm soát của con người.

Vì sao châu Âu nghi ngờ lời kêu gọi giảm tốc độ phát triển AI từ các 'đại gia' Mỹ?

Khác biệt quan điểm

Ông Amodei cam kết Anthropic sẽ giảm tốc độ phát triển để đảm bảo mỗi mô hình AI được công bố đều thật sự an toàn, đồng thời cố gắng ngăn chặn hành vi sử dụng công nghệ này cho mục đích xấu. Trong khi đó, ông Altman không đưa ra hứa hẹn nào nhưng kêu gọi các chính phủ và doanh nghiệp hợp tác về những quyết định định hình tương lai AI.

Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot so sánh sự phát triển của AI hiện nay với giai đoạn khởi đầu của kỷ nguyên hạt nhân và đưa ra lời kêu gọi tương tự, đó là cộng đồng quốc tế phải đặt ra quy tắc để quản lý AI nhằm khai thác tối đa tiềm năng và phòng tránh rủi ro.

Tuy nhiên, Mỹ và Trung Quốc - hai nền kinh tế nắm giữ sức mạnh AI hàng đầu hiện nay - lại đưa ra quan điểm khác biệt. Theo ông Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách khoa học và công nghệ của Nhà Trắng, những lo ngại về AI không nên là lý do để dừng phát triển hoặc kìm hãm công nghệ này bằng một cấu trúc quản trị toàn cầu mới. Trong khi đó, Đại sứ Trung Quốc tại LHQ Phó Thông cho rằng cần tiếp tục cải thiện các khuôn khổ pháp lý, ứng phó khẩn cấp và hợp tác xuyên biên giới về AI, đồng thời nhấn mạnh tất cả các quốc gia nên được tự do lựa chọn công nghệ mà họ thấy phù hợp.

Tại cuộc họp, Ngoại trưởng Anh Ed Miliband đồng tình với cảnh báo của các nhà lãnh đạo công nghệ và nhấn mạnh không thể phó mặc cho họ ngăn chặn thảm họa của toàn thế giới. Nhà ngoại giao thông báo Anh sẽ đặt AI làm trọng tâm trong chương trình nghị sự của hội nghị G20 năm sau, khi nước này nhận vai trò chủ tịch luân phiên, và sẽ tìm cách thiết lập một bộ tiêu chuẩn toàn cầu về AI nhằm đảm bảo việc phát triển công nghệ này là an toàn.