Công bằng trong giáo dục (educational equity) là một nguyên tắc nền tảng của khoa học giáo dục hiện đại, được xác lập trong hệ thống văn kiện về quyền con người của Liên Hiệp Quốc và UNESCO.
Dự thảo thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh (HS) đầu cấp giáo dục phổ thông của Bộ GD-ĐT đưa ra vừa qua là văn bản tiến bộ, thể hiện khá rõ tinh thần của công bằng trong giáo dục ở VN.
Đối với lớp 1 và lớp 6, dự thảo định hướng không kiểm tra, đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn HS, ngoại trừ một số cơ sở được giao nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng HS năng khiếu THCS. Với lớp 10, dự thảo giữ các phương thức hiện hành nhưng định hướng giảm thi tuyển khi chưa thực sự cần thiết; nếu tổ chức thi sẽ gồm 2 môn toán và ngữ văn.
HS vào lớp 1, lớp 6 đều được bố trí học một trường tiểu học, THCS ở nơi cư trú thực tế của địa phương. HS xong chương trình THCS cũng không lo không có trường học, các em hoặc theo hệ THPT hoặc theo học trung học nghề. Có thể hiểu, quyền được học tập trong các lớp thuộc cấp giáo dục phổ thông được đảm bảo cho tất cả HS theo tiêu chí tiếp nhận của địa phương. Do đó, phổ cập tiểu học, THCS và THPT là hướng đi thực tế và không thể khác được của đất nước.
Điều hạn chế triền miên của giáo dục VN là coi trọng thi quá mức và cho các kỳ thi quá nhiều quyền lực. Xã hội cứ mãi quan niệm "có thi thì mới học" để lập luận phải thi, trong khi đó hầu hết các quốc gia không làm thế.
Nhiều ý kiến đồng tình quy định của Bộ GD-ĐT là giao sở GD-ĐT ra đề tổ chức đánh giá HS các lớp cuối cấp tiểu học, THCS và THPT, hướng tới đánh giá mặt bằng chất lượng trong mỗi cơ sở giáo dục. Hy vọng, tương lai Bộ GD-ĐT coi dữ liệu chuẩn hóa này làm cơ sở đánh giá ở hiện trường giáo dục là quan trọng, đúng nhất và thực chất năng lực HS.
Việc tổ chức tuyển sinh vào lớp 10 như dự thảo là hợp lý và có sự thay đổi mang tính cải cách. Tuy nhiên vẫn chưa có thể làm giảm nhẹ áp lực kỳ thi đến nay được xem là gian nan nhất ở ngành giáo dục. Kỳ thi này, theo dự thảo, cố định 2 môn toán và ngữ văn là phù hợp vì đây là các môn học đặc thù, cơ sở cho phát triển năng lực tự nhiên và năng lực xã hội của HS. Thực tế cho thấy càng ít môn thi càng giảm áp lực lên nhà trường và xã hội.
Theo dự thảo, có 3 phương thức tuyển sinh vào 10; nếu bỏ phương thức thi tuyển, giữ lại xét tuyển và kết hợp xét tuyển - thi tuyển thì số lượng thí sinh tham gia thi giảm nhiều. Đây cũng là giải pháp tiến dần chỉ có phương thức xét tuyển trong toàn quốc.
Công bằng trong giáo dục không chỉ bảo đảm mọi HS có chỗ học, mà còn là bảo đảm các em được học tập, phát triển trong một môi trường không bị phân biệt đối xử, không phải chịu những áp lực tuyển chọn không cần thiết và có cơ hội phát huy tối đa tiềm năng của mình.
Vì vậy, việc tiếp tục hoàn thiện dự thảo thông tư cần được đặt trong tổng thể mục tiêu đó. Một nền giáo dục công bằng không phải tìm cách chọn ra những HS tốt nhất ngay từ đầu mà là tạo điều kiện để mọi HS đều có cơ hội trở nên tốt hơn trong quá trình học tập và trưởng thành.
Bình luận (0)