Ba kiểu 'ngoại giao cầu'

Những cây cầu không chỉ nối hai bờ sông, mà còn phản chiếu cách các quốc gia ứng xử với nhau.

Ba cây cầu là ba câu chuyện. Nga và Triều Tiên khánh thành cầu đường bộ qua sông Đồ Môn/Duman-gang. Trung Quốc và Triều Tiên đưa vào hoạt động cây cầu đường bộ qua sông Áp Lục, nối Đan Đông với Tân Nghĩa Châu. Công trình hoàn thành từ năm 2014 nhưng phải chờ hơn 12 năm mới được sử dụng. Cầu quốc tế Gordie Howe nối Canada với Mỹ đã mở cửa cho giao thông ngày 27.7 nhưng căng thẳng thương mại giữa hai nước khiến kế hoạch tổ chức lễ kỷ niệm chung bị hủy bỏ.

Ảnh: Reuters

Có thể gọi đây là 3 kiểu "ngoại giao cầu". Với Nga và Triều Tiên, cây cầu thể hiện sự củng cố quan hệ chiến lược. Với Trung Quốc và Triều Tiên, việc thông cầu đánh dấu nỗ lực khơi thông kết nối kinh tế sau nhiều năm trì hoãn. Với Mỹ và Canada thì cho thấy ngay cả đồng minh và đối tác chiến lược của nhau vẫn không vượt qua được bất đồng chính trị. 

Thuật ngữ ngoại giao không chính thức này gợi nhiều suy nghĩ. Cầu đường bộ, đường sắt, cảng biển hay hành lang kinh tế đều có thể trở thành công cụ ngoại giao biến cam kết chính trị thành kết nối vật chất, tạo lợi ích chung và khiến các bên có thêm động lực duy trì quan hệ. Tuy nhiên, xây được cầu không có nghĩa là tự động xây dựng được lòng tin. Giá trị ngoại giao của cây cầu cuối cùng phải được kiểm chứng bằng những gì diễn ra sau lễ khánh thành.

Xem ra, điều quyết định là khả năng biến lợi ích chung thành động lực hợp tác và kiểm soát bất đồng khi chúng xuất hiện. Cây cầu có thể được xây bằng bê tông và thép, nhưng nền móng của ngoại giao phải là lợi ích, lòng tin và khả năng thỏa hiệp. Đôi khi, cách quốc gia ứng xử với một cây cầu nói lên nhiều điều về tư duy ngoại giao của quốc gia ấy.