Bản sắc văn hóa vững mạnh là biết chắt lọc, tích hợp điều tốt của nhân loại

Chiều 20.4 tại Đài PT - TH TP.HCM (HTV), Hội Nhà báo Việt Nam, Ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư cùng HTV tổ chức hội thảo "Văn hóa trong kỷ nguyên số: từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia", với sự đồng hành của FPT và Giáo dục Phương Nam, nhằm tiếp tục kế thừa, phát triển và nâng tầm nhận thức, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm của cấu trúc sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Ảnh: Ngọc Dương

Ảnh: Ngọc Dương

Tham dự buổi hội thảo có ông Trần Thanh Lâm - Ủy viên BCH T.Ư Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư; ông Nguyễn Đức Lợi - Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; ông Trần Trọng Dũng - Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Nguyễn Huy Ngọc - Vụ trưởng Vụ Địa phương 3 (Ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư); ông Thái Thành Chung - Phó tổng giám đốc HTV.

Về phía lãnh đạo TP.HCM có Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết; Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM Dương Anh Đức cùng hai phó ban: Tăng Hữu Phong, Đinh Thị Thanh Thủy.

Đẩy mạnh liên kết vùng, cộng đồng quốc tế, tạo động lực cho công nghiệp văn hóa phát triển

Theo Phó giám đốc Sở VH - TT TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy, sau sáp nhập TP.HCM đang sở hữu hệ thống cảnh quan đa dạng, bao gồm có biển, núi, rừng; với 321 di tích lịch sử - văn hóa, với 4 di tích quốc gia đặc biệt được xếp hạng, hệ thống công trình kiến trúc văn hóa độc đáo thể hiện sự đa dạng văn hóa được hình thành qua các thời kỳ lịch sử.

Thành phố cũng sở hữu một nền văn hóa vô cùng phong phú, đặc sắc với những nét văn hóa đặc trưng của vùng đất phương Nam được tích hợp từ văn hóa cộng đồng 54 dân tộc anh em cư trú trên địa bàn. Những tài nguyên văn hóa này không chỉ là nguồn cảm hứng nghệ thuật mà còn là lợi thế về bối cảnh quay phim, giúp các nhà làm phim tiết kiệm thời gian, chi phí mà vẫn có được những thước phim ấn tượng, mang bản sắc TP.HCM.

Ảnh: Ngọc Dương

"Hiện nay trên địa bàn thành phố có trên 100 cơ sở đăng ký và sản xuất phát hành phim, trong đó có khoảng 30 cơ sở hoạt động thường xuyên. Một số hãng phim liên kết, liên doanh với các tổ chức, doanh nghiệp hình thành các cụm rạp chiếu phim hiện đại. Năm 2024, TP.HCM có 38 cụm rạp chiếu phim với trên 200 phòng chiếu, phục vụ hơn 4 triệu lượt khán giả/năm; thành phố được xem là đứng đầu cả nước với công nghiệp sáng tạo nội dung số", NSND Nguyễn Thị Thanh Thúy cho biết.

Vì vậy để đặt ra định hướng chính sách và nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa cho thành phố, Phó giám đốc Sở VH - TT TP.HCM gợi mở: "Phải gắn kết và đẩy mạnh liên kết vùng, cộng đồng quốc tế để tạo động lực cho công nghiệp văn hóa phát triển; xây dựng các sản phẩm nghệ thuật, du lịch văn hóa đặc trưng, thường niên mang tầm vóc quốc gia, quốc tế của thành phố; chuyển hóa các giá trị di sản văn hóa phi vật thể và lễ hội truyền thống thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa chủ lực; nâng tầm các sự kiện tâm linh, lịch sử vượt ra khỏi quy mô địa phương, trở thành các lễ hội văn hóa - lịch sử kiểu mẫu mang tính liên vùng và vươn tầm quốc gia; tiếp tục xây dựng, định hướng, phát triển thành phố điện ảnh thông qua việc tham gia mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO".

Ảnh: QUỲNH TRÂN

Đồng tình với quan điểm trên, cũng như để phát huy tiềm năng của công nghiệp văn hóa với số dân gần 15 triệu của siêu đô thị TP.HCM, tham luận từ Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn đề nghị cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Đó là hoàn thiện thể chế và chính sách, quy hoạch không gian văn hóa bài bản, phát triển nguồn nhân lực sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số và tăng cường liên kết vùng và hợp tác quốc tế.

Bảo tồn di sản văn hóa dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn minh nhân loại "tuy hai mà một" 

Nghị quyết số 80-NQ/TW vừa đi  vào cuộc  sống đánh dấu một cột mốc lịch sử trong tư duy định hướng chiến lược về phát triển văn hóa của Đảng, khẳng định “Xây dựng và phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước”, với nhiệm vụ “Phát triển văn hóa ngang tầm với chính trị, kinh tế, xã hội, gắn với xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người, chủ quyền văn hóa số" đang mang tính thời sự rất cấp bách.

Vì vậy, nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn - Phó chủ tịch Hội LHTN Việt Nam, Ủy viên BCH Hội Nhà báo Việt  Nam - Tổng biên tập Báo Thanh Niên mang đến hội thảo những câu chuyện thực tế nóng hổi từ chính tòa soạn của mình. "Báo Thanh Niên, trong 40 năm tồn tại và phát triển luôn song hành cùng công cuộc Đổi mới, dũng cảm phản ánh tiêu cực xã hội, đồng thời kiên trì xây dựng những giá trị tốt đẹp, nhân văn, từ các chương trình, những tuyến bài về gương người tốt việc tốt đến những phóng sự điều tra đấu tranh cho lẽ phải". 

Theo nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, tất cả những gì làm được đều là hành vi văn hóa theo nghĩa rộng nhất của từ này. Đặc biệt, những tuyến bài chuyên khảo dài kỳ triển khai về kho tàng văn hóa truyền thống, trong đó nhiều di sản đang đứng trước nguy cơ mai một, không chỉ giúp bạn đọc đương thời thu nhận thông tin mà còn góp phần nâng cao nhận thức xã hội, thức tỉnh trách nhiệm cộng đồng, tạo ra cầu nối tinh thần giữa các thế hệ.

 

Ảnh: Ngọc Dương

"Bảo tồn di sản văn hóa dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn minh nhân loại không phải là hai nhiệm vụ mâu thuẫn mà là hai mặt của một quá trình thống nhất làm phong phú bản sắc Việt Nam. Lịch sử đã chứng minh: các dân tộc có bản sắc vững mạnh không phải là những dân tộc đóng cửa mà là những dân tộc biết chắt lọc và tích hợp những gì tốt nhất của nhân loại vào dòng chảy văn hóa của mình", nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn nhấn mạnh.

Bàn về xây dựng thương hiệu bản sắc văn hóa trong dòng chảy nội dung, Phó tổng giám đốc HTV Nguyễn Quốc Bình cho biết: “Tại HTV, chúng tôi định vị nội dung dựa trên 3 bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất phương Nam: hào sảng, tiên phong và nhân văn. Hệ giá trị này đã kiến tạo nên những "thiết chế nội dung" có sức sống hàng thập kỷ như: Vầng trăng cổ nhạc, Chuông vàng vọng cổ hay Bông lúa vàng. Đây không chỉ là các chương trình giải trí, mà là những kho lưu trữ sống động về nghệ thuật đờn ca tài tử và cải lương – những di sản phi vật thể quý báu của Nam bộ”. Được biết, đóng góp khoa học quan trọng của HTV hiện nay là việc thực nghiệm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công tác phục chế các tư liệu nghệ thuật kinh điển. Dự án phục chế tác phẩm cải lương Tiếng trống Mê Linh là một minh chứng thực tiễn. Việc hồi sinh diện mạo của những nghệ sĩ huyền thoại như Thanh Nga, Thanh Sang trong tác phẩm mang tính biểu tượng về khí phách dân tộc không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là hành động khẳng định trách nhiệm của báo chí chủ lực trong việc bảo vệ ký ức di sản quốc gia. “Khi một tác phẩm di sản được chuyển hóa thành "tài sản số" chất lượng cao sẽ trở thành công cụ giáo dục truyền thống hữu hiệu nhất đối với thế hệ trẻ”, ông Nguyễn Quốc Bình kỳ vọng.