Bất thường điểm tiếng Anh của thí sinh Tuyên Quang

56,06% đạt điểm 8 trở lên môn tiếng Anh

Trong 3 tuần nay, trước và sau khi vụ án gian lận thi ở Tuyên Quang được khởi tố, dư luận đã mổ xẻ nhiều về những bất thường của điểm thi môn toán trong dữ liệu kết quả thi của thí sinh (TS) điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang. Tiếp tục phân tích dữ liệu kết quả thi của TS điểm thi này, chúng tôi nhận thấy những dãy điểm "kỳ lạ" không chỉ có ở môn toán.

Tệp dữ liệu từ số báo danh 080163xx đến 080166xx (sau đây gọi là tệp CTQ) có 198/328 TS chọn tiếng Anh là môn tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, chiếm 60% số TS của tệp, và chiếm 9,88% tổng số TS dự thi môn này (2.005) của tỉnh Tuyên Quang. Đây là tệp dữ liệu chứa hầu hết kết quả thi của TS Trường THPT chuyên Tuyên Quang.

Thoạt nhìn, điểm tiếng Anh của TS tại tệp CTQ không có hiện tượng hàng loạt 9 - 10 như điểm toán (thậm chí, chỉ 1 TS được 10). Vẫn có những TS điểm dưới trung bình (dẫu chỉ 3 em), và 16 em chỉ đạt từ 6 trở xuống. Tuy nhiên, 111 TS (56,06%) đạt từ 8 điểm trở lên trong bối cảnh trung bình môn tiếng Anh của cả nước chỉ đạt 5,07 điểm cũng khiến dư luận có cơ sở để nghi ngờ năng lực làm bài thi thực chất của TS ở tệp dữ liệu này.

ẢNH: QUÝ HIÊN

Xét trên bình diện tỉnh/thành thì Tuyên Quang là nơi có trung bình điểm thi tiếng Anh cao thứ nhì cả nước (5,397), chỉ sau Hà Nội (5,549), hơn cả TP.HCM (5,369). Xét về tỷ lệ TS đạt điểm cao, vị thế nhất Hà Nội - nhì Tuyên Quang duy trì suốt các mốc điểm từ 8 - 9,75. Cụ thể, Tuyên Quang có 215 em từ 8 điểm trở lên, đạt tỷ lệ 10,72% (Hà Nội là 12,37%), chủ yếu nhờ lực lượng TS trong tệp CTQ. Ví dụ, mốc 9 điểm, cả tỉnh Tuyên Quang có 60 em thì tệp CTQ có 38 em; mốc 9,5 điểm, toàn tỉnh có 26 em, riêng tệp CTQ là 20 em; mốc 9,75 cả tỉnh là 12 em, CTQ 9 em.

Học sinh Tuyên Quang giỏi tiếng Anh từ bao giờ ?

So sánh điểm tiếng Anh của TS Tuyên Quang kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay với kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 mới thấy rõ sự bất bình thường trong dữ liệu điểm tiếng Anh của tệp CTQ. Tuy chiếm chưa đến 10% số TS toàn tỉnh nhưng 198 em của tệp CTQ đã kéo mặt bằng điểm tiếng Anh năm nay của cả tỉnh lên đáng kể.

Số TS chọn thi môn tiếng Anh của tỉnh Tuyên Quang năm nay và năm ngoái đều trong khoảng trên 2.000 và dưới 2.500. Điểm trung bình năm ngoái của Tuyên Quang nằm dưới mặt bằng chung của cả nước (5,17 so với 5,38), xếp thứ 19/34 cả nước. Nhưng năm nay điểm trung bình tiếng Anh cao vượt lên chỉ sau Hà Nội, như trên đã nói. Trong khi điểm trung vị (mốc chia đôi giá trị phổ điểm) vẫn tương đương nhau. Đặc biệt, sự bất thường thể hiện rõ ở mức độ "phình" trong phân khúc điểm giỏi (từ 8 trở lên). Dù tổng số TS dự thi môn tiếng Anh toàn tỉnh năm 2026 ít hơn năm 2025 hơn 400 em, nhưng số lượng điểm giỏi lại tăng hơn gấp đôi (từ 105 vọt lên 215 em). Tỷ lệ điểm giỏi bị đẩy mạnh từ 4,34% lên tới 10,72%.

Sự phình to bất hợp lý ở đỉnh phổ điểm này hoàn toàn mâu thuẫn với sự ổn định của điểm trung vị. Số lượng điểm giỏi tăng vọt năm 2026 không trải đều cho toàn tỉnh mà bị "vón cục", tập trung ở tệp CTQ (gồm 198 em). Tỷ lệ điểm giỏi riêng ở tệp này cao gấp 5 lần so với mặt bằng chung toàn tỉnh. Điểm trung bình của tệp CTQ lên tới 7,62 điểm; trong khi điểm trung bình của toàn bộ TS còn lại trong tỉnh (sau khi bóc tách và loại bỏ dải số báo danh tệp CTQ) rớt xuống chỉ còn 5,12 điểm.

Đáng chú ý, phổ điểm năm nay bộc lộ một sự dịch chuyển cực kỳ phi logic. Ở hai trạng thái yếu kém (dưới 4 điểm) và khá (6 đến dưới 8), tỷ lệ của 2 năm gần như giống hệt nhau, phản ánh một mặt bằng chất lượng dạy học không có sự đột biến nào về chất lượng đại trà so với năm ngoái. Nhóm điểm dưới 4 vẫn xoay quanh mức 20 - 22% (thậm chí tỷ lệ yếu kém năm nay còn nhỉnh hơn năm ngoái); nhóm điểm khá cũng chốt lại ở mức trên 26% đến dưới 27%.

Sự bất thường lộ rõ nhất ở phân khúc trung bình (4 đến dưới 6) khi dải điểm này bất ngờ sụt xuống, giảm khoảng 8,5% so với năm ngoái. Phần tỷ lệ bị hụt đi ở vùng trung bình đó là "lời giải thích vừa vặn" cho sự phình to đột biến của phân khúc điểm giỏi (8 - 10 điểm). Đây chính là chìa khóa mở cánh cửa nghi ngờ về tính thực chất của điểm số môn tiếng Anh mà TS ở tệp CTQ đã có. Dù nền tảng học sinh yếu và khá không thay đổi, nhưng số lượng học sinh giỏi lại vọt lên 10,72% (cao gấp 2,5 lần so với mức 4,34% của năm 2025). Toàn bộ sự phình to vô lý này của cả tỉnh lại rơi đúng vào "chiếc phễu" 198 học sinh tệp CTQ.

ảnh: Quý Hiên

"Vô địch" toàn quốc

Nhưng nếu tách riêng tệp CTQ (gồm 198 TS có dự thi môn tiếng Anh) để so sánh với các tệp dữ liệu có quy mô (hoặc đặc tính) tương đương thì đây là tệp quy tụ "tinh hoa" điểm thi tiếng Anh với mức độ đậm đặc "vô đối".

Bằng vài thao tác tìm kiếm, chúng tôi xác định tệp dữ liệu có điểm thi tiếng Anh cao nhất TP.HCM gồm 407 TS dự thi môn tiếng Anh (trên tổng số 480 TS), có số báo danh từ 790120xx đến 790125xx, sau đây gọi là tệp 407-HCM. Nhưng tệp này vẫn xếp sau tệp CTQ về tỷ lệ TS đạt điểm giỏi môn tiếng Anh. Trong tệp 407-HCM có 215 em điểm từ 8 trở lên, chiếm 52,83% tổng số TS dự thi, nghĩa là vẫn thua tệp CTQ 3,23%.

So sánh các mốc điểm xuất sắc giữa 2 tệp, CTQ tuy kém 407-HCM về tỷ lệ TS đạt điểm 10 tuyệt đối (0,5% so với 2,21%), nhưng lại áp đảo hoàn toàn ở các mốc điểm cận tuyệt đối. Cụ thể, tỷ lệ TS đạt từ 9,75 trở lên của CTQ là 4,55% (so với 3,44% của 407-HCM); đặc biệt, tỷ lệ đạt từ 9,5 trở lên của CTQ lên tới 10,10%, cao gấp 2,4 lần so với mức 4,18% của tệp đỉnh "tinh hoa" điểm thi tiếng Anh TP.HCM.

Tệp dữ liệu liền kề phía trước tệp 407-HCM có số báo danh từ 790114xx đến 790120xx, gồm 251 em dự thi tiếng Anh (trên tổng số 593 TS), sau đây gọi là tệp 251-HCM, tuy cũng là tệp tập trung nhiều "tinh hoa" điểm thi tiếng Anh, nhưng vẫn chỉ xếp thứ 3 cả nước, với mật độ điểm giỏi là 51,39% (129/251).

Theo tìm hiểu của Thanh Niên, cả hai tệp 407-HCM và 251-HCM là dữ liệu của TS tại 2 điểm thi nằm ở khu vực trung tâm TP.HCM, là điểm thi của các học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong và một số trường có mặt bằng chất lượng giáo dục phổ thông cao của TP.HCM.

Xét về tổng thể, điểm thi tiếng Anh của Hà Nội cao nhất nước. Nhưng xét trong phạm vi các tệp dữ liệu nhỏ, Hà Nội không có bất kỳ "đỉnh" nào so được với "ngọn núi" 56,06% CTQ. Tệp dữ liệu có mật độ điểm giỏi tiếng Anh dày đặc nhất của Hà Nội là số báo danh từ 010238xx đến 010240xx, với 99/198 TS (50%).