Trước khi đến khám tại Viện Sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai, quá trình ôn thi lên lớp 10, bệnh nhân (BN) thường căng thẳng, lo lắng chuyện học tập, khó ngủ, đau đầu, chóng mặt. Sau khi thi đỗ vào trường cấp 3 theo nguyện vọng, BN tiếp tục lo lắng về việc học tập, lo sợ các bạn không thích mình, đồng thời lo bố mẹ tốn tiền cho mình đi học, mặc dù kết quả học kỳ 1 năm lớp 10 khá tốt, các mối quan hệ bạn bè không có mâu thuẫn. Tình trạng lo lắng ngày càng tăng lên, BN thường hồi hộp, trống ngực, bồn chồn, thường xuyên khó ngủ, thức tới 2 - 3 giờ sáng vẫn không ngủ được.
Bác sĩ Viện Sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai trong một buổi điều trị tâm lý cho bệnh nhân tuổi học đường
ẢNH: THÚY ANH
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2024 khoảng 1/7 trẻ em và thanh thiếu niên 10 - 19 tuổi sống chung với một rối loạn tâm thần. Lo âu, trầm cảm và rối loạn hành vi là các nhóm vấn đề thường gặp. Khoảng 1/3 các tình trạng sức khỏe tâm thần khởi phát trước 14 tuổi. Khoảng 1/2 khởi phát trước 18 tuổi.
Người thân của BN cho biết thời gian đầu do không muốn bố mẹ lo lắng nên BN không chia sẻ với gia đình về tình trạng của mình. Sang học kỳ 2 lớp 10, sức học giảm sút, BN dễ cáu gắt, mệt mỏi hơn, mất kinh nguyệt 3 tháng liên tục, chán ăn, buồn nôn. Lo con có thai và dù que thử thai đã cho kết quả âm tính nhưng gia đình vẫn đưa con đến khám chuyên khoa Sản. Tại chuyên khoa Sản, BN có kết luận không có thai và được giới thiệu đến khám chuyên khoa Tâm thần.
Theo Viện Sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai, qua khám và trắc nghiệm tâm lý, BN được chẩn đoán trầm cảm nhẹ, lo âu nặng, căng thẳng nặng. Sau 3 tháng điều trị ngoại trú bằng thuốc phối hợp trị liệu tâm lý, BN giảm lo lắng căng thẳng, ngủ tốt hơn, có kinh nguyệt trở lại, thành tích học tập tốt hơn. Sau 6 tháng điều trị, BN sinh hoạt và học tập tốt, sức khỏe tâm thần và thể chất ổn định, được bác sĩ chỉ định dừng điều trị.
Qua trường hợp trên, chuyên gia Viện Sức khỏe tâm thần lưu ý: Cha mẹ phải là người đồng hành để con cái có thể chia sẻ những lo lắng; hoặc gần gũi các con để sớm nhận ra các bất thường như thu mình, phản ứng quá mức… Phát hiện sớm rối loạn lo âu tuổi học đường, can thiệp sớm bằng tâm lý sẽ rất hiệu quả, không phải dùng thuốc điều trị.
Nên cho trẻ đi khám chuyên khoa sức khỏe tâm thần khi có một hoặc nhiều biểu hiện: lo âu kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng rõ kết quả học tập; không muốn đến trường; mất ngủ kéo dài; thu mình khỏi bạn bè; than phiền đau đầu, đau bụng lặp lại nhưng không có nguyên nhân thực thể; có các cơn hoảng sợ, có biểu hiện tuyệt vọng…
Năm 2024, tại Viện Sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai, BN dưới 19 tuổi khám ngoại trú chiếm tỷ lệ khoảng 5% trong số các BN đến khám. 5 tháng đầu năm 2025, tỷ lệ này khoảng 10%. Mỗi tháng, viện có khoảng 8.000 lượt BN khám sức khỏe tâm thần.
Phân biệt lo âu bình thường và lo âu bệnh lý
Lo âu là một phản ứng tự nhiên của cơ thể và tâm trí khi con người phải đối mặt với những tình huống mới, khó khăn hoặc có tính thử thách. Ở một mức độ phù hợp, lo âu không phải là bệnh mà đóng vai trò giúp thích nghi với hoàn cảnh.
Lo âu bệnh lý là tình trạng lo lắng quá mức, căng thẳng kéo dài nhiều tuần với các ý nghĩ: luôn cảm thấy bất an; sợ mắc lỗi, sợ bị đánh giá hoặc bị từ chối; dễ cáu gắt, khó thư giãn; luôn nghĩ theo hướng tiêu cực; lo lắng về những điều tồi tệ sẽ xảy ra; phóng đại hậu quả của sai sót; khó tập trung do suy nghĩ lặp đi lặp lại.
Ở trẻ em và thanh thiếu niên, lo âu thường biểu hiện bằng các triệu chứng cơ thể hơn là lời nói: đau đầu, đau bụng, buồn nôn, tim đập nhanh, hồi hộp, khó thở, run tay, vã mồ hôi, căng cơ, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi kéo dài.
(Viện Sức khỏe tâm thần - Bệnh viện Bạch Mai)
Bình luận (0)