Bị xe sau nháy đèn xin vượt, tài xế phía trước không nhường đường có sai luật?

Trên các tuyến đường hai chiều xuất hiện nhiều tình huống các xe ô tô phía sau bấm còi, nháy đèn xin vượt nhưng xe phía trước không phản hồi. Có người cho rằng mình đang chạy đúng tốc độ nên không cần nhường; trong khi không ít tài xế lại coi tín hiệu xin vượt là yêu cầu xe trước phải lập tức tránh sang phải. Cả hai cách hiểu này đều cần được xem xét trong điều kiện giao thông cụ thể. Nhường đường không chỉ là cách ứng xử giữa các tài xế mà còn là nghĩa vụ được pháp luật quy định rõ ràng.

Khi nào xe phía trước phải nhường đường?

Theo điều 14, luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, xe xin vượt phải báo hiệu bằng cách nhấp nháy đèn chiếu sáng phía trước hoặc dùng còi. Trong đô thị và khu đông dân cư, từ 22 giờ hôm trước đến 5 giờ hôm sau, chỉ được báo hiệu xin vượt bằng đèn.

Khi nhận được tín hiệu, tài xế phía trước phải quan sát phần đường phía trước. Nếu đủ điều kiện an toàn, người lái phải giảm tốc độ, bật xi-nhan phải để báo cho xe sau biết được vượt, đồng thời đi sát bên phải phần đường xe chạy cho đến khi xe sau vượt qua. Trong quá trình này, không được gây cản trở xe xin vượt.

ẢNH: CẮT TỪ CLIP

Như vậy, nhường đường không đơn thuần là giữ nguyên hướng đi rồi để xe sau tự tìm khoảng trống. Khi đã đủ điều kiện, tài xế phía trước cần chủ động giảm tốc, báo hiệu và tạo khoảng trống an toàn. Việc tăng tốc khi xe sau đang vượt hoặc đánh lái để chặn đường có thể khiến tình huống trở nên nguy hiểm. Ngược lại, nếu có chướng ngại vật hoặc chưa đủ điều kiện an toàn, luật yêu cầu xe phía trước bật xi-nhan trái để báo xe sau chưa được vượt. Đây là tín hiệu cảnh báo trong tình huống xin vượt, không phải chỉ dẫn để xe trước đánh lái sang trái chặn xe sau.

Luật cũng nêu rõ, xe xin vượt phải tự quan sát, chỉ được vượt khi phía trước không có chướng ngại vật, không có xe ngược chiều trong đoạn đường định vượt; xe trước không báo hiệu vượt xe khác, đã bật xi-nhan phải và tránh về bên phải. Ngoài ra, các tài xế cũng cần lưu ý, khi được xe trước nhường đường cũng cần phải tuân thủ các quy định khác về biển báo, vạch kẻ đường hoặc giới hạn tốc độ.

Một số vị trí, tình huống bị cấm vượt gồm cầu hẹp một làn, đường cong hoặc khu vực đỉnh dốc bị hạn chế tầm nhìn, nơi đường giao nhau, đường ngang đường sắt và hầm đường bộ. Khi thời tiết, mặt đường không an toàn hoặc có người đi bộ qua đường, tài xế cũng không được cố vượt.

ẢNH: CẮT TỪ CLIP

Đáng chú ý, luật phân biệt đường mỗi chiều chỉ có một làn xe cơ giới với đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên, được phân chia bằng vạch kẻ đường. Trường hợp đường có từ hai làn xe cơ giới cùng chiều trở lên, xe sau di chuyển lên trước được điều chỉnh theo quy tắc sử dụng làn đường. Vì vậy, không thể áp dụng máy móc cách nhường trên đường một làn cho mọi tình huống ở đường nhiều làn.

Không nhường đường cho xe xin vượt bị phạt ra sao?

Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, tài xế ô tô không nhường đường cho xe xin vượt khi đã đủ điều kiện an toàn bị phạt 2 - 3 triệu đồng, đồng thời bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe.

Nếu hành vi này gây tai nạn giao thông, mức xử phạt hành chính tăng lên từ 20 - 22 triệu đồng và bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe. Việc áp dụng mức phạt do gây tai nạn phải có căn cứ xác định quan hệ giữa hành vi vi phạm với hậu quả, không phải cứ hai xe xảy ra va chạm là mặc nhiên quy toàn bộ lỗi cho xe phía trước.

ẢNH: NGUYỄN DUY

Nghĩa là, điểm quyết định vẫn là điều kiện an toàn tại thời điểm xin vượt. Nếu phía trước có xe ngược chiều, chướng ngại vật hoặc tầm nhìn bị che khuất, việc chưa nhường ngay khác với cố tình cản trở khi đường đã đủ điều kiện.

Để phối hợp an toàn, tài xế phía trước cần quan sát, giảm tốc từ từ và báo hiệu rõ ràng; không phanh gấp hoặc đánh lái đột ngột vì bị thúc giục. Đi sát bên phải phần đường xe chạy cũng không đồng nghĩa phải lao xuống lề hay ép người đi xe máy bên cạnh. Về phía xe xin vượt, người lái cần giữ khoảng cách và kiên nhẫn chờ thời điểm phù hợp.