Đã đi vào làn bắt buộc rẽ, tài xế có phải bật xi-nhan?

Tại nhiều giao lộ, đặc biệt trên những tuyến đường nhiều làn, làn ngoài cùng bên phải hoặc làn trong cùng bên trái thường được bố trí mũi tên chỉ hướng rẽ. Khi đã đưa ô tô vào các làn này, một số tài xế có thói quen không bật xi-nhan vì cho rằng phương tiện phía sau hoặc xung quanh đều có thể nhận biết xe sẽ rẽ theo hướng bắt buộc.

Tuy nhiên, chỉ dẫn hướng đi của làn đường và tín hiệu báo hướng rẽ trên phương tiện có chức năng khác nhau. Việc đang đi vào làn bắt buộc rẽ phải không đồng nghĩa tài xế được phép không cần đèn xi-nhan.

Đi ở làn rẽ vẫn phải bật xi-nhan

Căn cứ trực tiếp quy định về bật đèn báo rẽ khi chuyển hướng là Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 1.1.2025. Theo đó, điều 15 của luật này xác định, chuyển hướng xe là tình huống phương tiện rẽ trái, rẽ phải hoặc quay đầu xe.

Trước khi chuyển hướng, người điều khiển phải quan sát, bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía sau, giảm tốc độ, có tín hiệu báo hướng rẽ và chuyển dần sang làn gần nhất với hướng rẽ. Tín hiệu này phải được sử dụng liên tục trong quá trình chuyển hướng; chỉ khi bảo đảm an toàn, không gây trở ngại cho người và phương tiện khác mới được thực hiện việc rẽ.

ẢNH: AI

Đáng chú ý, quy định này không đặt ra ngoại lệ đối với trường hợp phương tiện đã di chuyển vào làn chỉ cho phép rẽ trái hoặc phải. Do đó, nếu ô tô thực hiện việc rẽ tại giao lộ thì đây vẫn là hành vi chuyển hướng và tài xế vẫn phải bật, duy trì tín hiệu xi-nhan theo quy định.

Trong khi đó, mũi tên trên mặt đường lại thuộc hệ thống báo hiệu đường bộ. Theo QCVN 41:2024/BGTVT, vạch 9.3 là vạch mũi tên chỉ hướng trên mặt đường, được sử dụng để chỉ hướng xe phải đi, chủ yếu tại các nút giao có tách, nhập làn và trên đường nhiều làn. Quy chuẩn này được ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, có hiệu lực từ ngày 1.1.2025 và thay thế QCVN 41:2019/BGTVT.

Tương tự, biển R.411 chỉ "hướng đi trên mỗi làn đường theo vạch kẻ đường", khi được bố trí phối hợp với vạch mũi tên, có tác dụng buộc người tham gia giao thông đi đúng làn và hướng được chỉ dẫn phù hợp với hành trình của xe.

Có thể hiểu đơn giản, mũi tên rẽ trên biển xác định hướng chiếc xe phải đi, trong khi xi-nhan là tín hiệu do chính phương tiện phát ra để báo cho những người tham gia giao thông khác biết xe đang chuẩn bị và thực hiện việc rẽ phải. Hai yêu cầu này không thay thế cho nhau.

Điều này đặc biệt cần thiết trong thực tế bởi bên phải ô tô vẫn có thể xuất hiện xe máy, xe đạp hoặc người đi bộ; phía sau cũng có những phương tiện cần nhận biết sớm ý định chuyển hướng của xe phía trước để chủ động khoảng cách và tốc độ.

Không bật xi-nhan đúng quy định bị phạt ra sao?

Nghị định 168/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1.1.2025, quy định tại điểm c, khoản 3, điều 6: người điều khiển ô tô chuyển hướng không quan sát, không bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía sau, không giảm tốc độ, không có tín hiệu báo hướng rẽ hoặc có tín hiệu nhưng không sử dụng liên tục trong quá trình chuyển hướng bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

ẢNH: CSGT

Quy định này có ngoại lệ đối với trường hợp xe chỉ đi theo hướng cong của đoạn đường tại nơi đường không giao nhau cùng mức. Tuy nhiên, trường hợp ô tô rẽ tại giao lộ từ một làn bắt buộc rẽ vẫn tính là chuyển hướng theo điều 15 và không thuộc ngoại lệ nói trên.

Lỗi chuyển hướng không có hoặc không duy trì đèn tín hiệu báo hướng rẽ nêu trên không thuộc nhóm bị trừ điểm giấy phép lái xe trong trường hợp thông thường. Tuy nhiên, nếu chuyển hướng không đúng quy định dẫn đến tai nạn giao thông, người điều khiển ô tô có thể bị phạt từ 20 - 22 triệu đồng, đồng thời bị trừ 10 điểm Giấy phép lái xe.