Khi lái xe đến một giao lộ, phần lớn tài xế thường đồng thời quan sát biển báo phía trước và các vạch, mũi tên chỉ hướng được sơn trên mặt đường. Bình thường, những hệ thống báo hiệu này được bố trí thống nhất để hỗ trợ người lái xác định làn đường, hướng đi.
Tuy nhiên, thực tế vẫn có những trường hợp khiến tài xế bối rối. Chẳng hạn, mũi tên dưới mặt đường vẫn thể hiện một hướng đi nhưng biển báo phía trên lại yêu cầu khác; hoặc tuyến đường vừa điều chỉnh tổ chức giao thông, biển mới đã được đặt trong khi vạch sơn cũ vẫn còn nhìn thấy. Vậy khi các báo hiệu có nội dung khác nhau, tài xế phải xử lý ra sao?
Biển và vạch khác nhau, chấp hành thế nào?
Theo khoản 2, điều 11 luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, người tham gia giao thông phải chấp hành hệ thống báo hiệu theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp, gồm hiệu lệnh của người điều khiển giao thông; tín hiệu đèn giao thông; biển báo hiệu đường bộ; vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường; sau đó mới đến những hình thức báo hiệu khác.
Như vậy, xét riêng giữa biển báo và vạch kẻ đường, biển báo có thứ tự hiệu lực cao hơn. Nguyên tắc này cũng được thể hiện tại QCVN 41:2024/BGTVT - quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về báo hiệu đường bộ, được ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT và áp dụng từ ngày 1.1.2025. Theo điều 4 của quy chuẩn, khi đồng thời có các hình thức báo hiệu mang ý nghĩa khác nhau trong cùng một khu vực, thứ tự chấp hành lần lượt là người điều khiển giao thông, đèn tín hiệu, biển báo rồi mới đến vạch kẻ đường.
Khi biển báo và vạch kẻ đường cùng điều chỉnh một hướng đi nhưng thể hiện khác nhau, tài xế phải ưu tiên chấp hành biển báo
ẢNH: AI
Điều 51 của QCVN 41:2024/BGTVT còn nêu rõ, khi vạch kẻ đường được sử dụng độc lập, người tham gia giao thông phải tuân theo ý nghĩa của vạch. Khi vạch được sử dụng kết hợp với đèn tín hiệu hoặc biển báo, người tham gia giao thông phải chấp hành các báo hiệu theo thứ tự hiệu lực đã quy định.
Do đó, nếu tại cùng một vị trí, biển báo và vạch kẻ đường thực sự đưa ra hai yêu cầu khác nhau đối với cùng làn xe hoặc cùng hướng di chuyển, tài xế phải ưu tiên chấp hành biển báo. Chẳng hạn, mũi tên sơn dưới một làn đường còn thể hiện xe được phép đi theo một hướng nhưng biển báo đang có hiệu lực đối với chính làn hoặc hướng đó lại không cho phép, người lái không nên chỉ dựa vào vạch sơn để tiếp tục di chuyển.
Tuy nhiên, nguyên tắc trên không nên được hiểu đơn giản rằng "có biển thì không cần quan tâm đến vạch". Trong điều kiện tổ chức giao thông bình thường, biển và vạch có thể bổ trợ cho nhau và tài xế vẫn phải chấp hành cả hai.
Trước khi cho rằng hai báo hiệu mâu thuẫn, người lái cần quan sát kỹ biển đó áp dụng cho tuyến đường, hướng đi hoặc làn xe nào; có đi kèm biển phụ hay không và vạch dưới mặt đường mang ý nghĩa gì. Chỉ khi hai báo hiệu cùng điều chỉnh một tình huống nhưng không thể đồng thời thực hiện, thứ tự ưu tiên mới trở thành căn cứ để xử lý.
Đường đang thi công, thay đổi tổ chức giao thông càng phải chú ý biển tạm
Tình trạng biển và vạch thể hiện nội dung khác nhau thường xuất hiện trên những tuyến đường đang thi công, sửa chữa hoặc vừa thay đổi phương án tổ chức giao thông. Trong một số trường hợp, biển báo tạm đã được đặt để phân luồng theo phương án mới nhưng vạch cũ trên mặt đường chưa được xóa hoàn toàn, khiến người lái dễ nhầm lẫn.
Khoản 12, điều 11 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định rõ, nếu tại một vị trí vừa có biển báo đặt cố định vừa có biển báo tạm thời mà hai biển có ý nghĩa khác nhau, người tham gia giao thông phải chấp hành biển báo tạm thời. Vì vậy, khi đi qua đoạn đường đang thi công hoặc vừa thay đổi tổ chức giao thông, tài xế không nên chỉ nhìn vạch sơn quen thuộc dưới mặt đường. Nếu biển tạm hướng phương tiện sang một làn hoặc một hướng khác với tổ chức giao thông trước đó, phải ưu tiên chấp hành biển tạm.
Tại khu vực thi công, nếu biển tạm hướng dẫn khác với vạch cũ trên mặt đường, tài xế phải đi theo biển báo tạm thời
ẢNH: AI
Trường hợp có CSGT hoặc người điều khiển giao thông trực tiếp hướng dẫn, hiệu lệnh của người này lại được đặt ở mức cao nhất. Nghĩa là ngay cả khi đèn tín hiệu, biển hoặc vạch đang thể hiện khác, người tham gia giao thông vẫn phải thực hiện theo hiệu lệnh của người điều khiển giao thông.
Đây cũng là lý do khi đến giao lộ hoặc khu vực đang phân luồng, tài xế cần giảm tốc độ và quan sát tổng thể thay vì chỉ tập trung vào một loại báo hiệu. Việc nhìn biển từ xa, xác định đúng làn đang đi và chú ý biển tạm có thể giúp người lái tránh phải chuyển hướng đột ngột khi đã tới sát nút giao.
Về xử phạt, điểm a, khoản 1, điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định, người điều khiển ô tô không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của biển báo hiệu, vạch kẻ đường bị phạt 400.000 - 600.000 đồng, trừ những hành vi đã được quy định mức xử phạt riêng.
Lưu ý, mức phạt từ 400.000 - 600.000 đồng không phải lúc nào cũng được áp dụng cho mọi trường hợp đi sai biển hoặc vạch. Nếu hành vi thực tế rơi vào một lỗi đã có chế tài riêng như đi sai làn, đi vào đường cấm hoặc thực hiện một hành vi bị cấm khác, tài xế sẽ bị xử lý theo quy định tương ứng.
Bình luận (0)