Bộ GD-ĐT sẽ xác minh tính liêm chính của cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật

Bộ GD-ĐT chỉ đạo phải làm rõ

Tối 29.3, Bộ GD-ĐT đã có thông cáo báo chí gửi các báo với nội dung về những phản ánh liên quan đến cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm học 2025 - 2026.

ẢNH: ALMÉRY JACQUELIN

Thông cáo báo chí cho biết Bộ GD-ĐT đã tiếp nhận thông tin phản ánh về một số nghi vấn liên quan đến việc bảo đảm liêm chính khoa học trong cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT năm học 2025 - 2026.

Đây là cuộc thi có tính chất mở, do đó, công tác rà soát, hậu kiểm sau cuộc thi là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ban tổ chức nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch và tuân thủ quy định. Hiện nay, Bộ GD-ĐT đã chỉ đạo các đơn vị chức năng, phối hợp với ban tổ chức cuộc thi, ban giám khảo và các tổ chức, cá nhân liên quan tiến hành kiểm tra, xác minh, làm rõ các nội dung phản ánh.

Trên cơ sở kết quả rà soát, xác minh, trong trường hợp phát hiện có vi phạm, Bộ GD-ĐT và ban tổ chức cuộc thi sẽ xem xét, xử lý nghiêm theo đúng quy định tại Thông tư số 24/2025/TT-BGDĐT sửa đổi, bổ sung một số điều của quy chế cuộc thi nói trên cùng các quy định pháp luật có liên quan; bảo đảm nguyên tắc khách quan, công bằng, minh bạch và nghiêm túc.

Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục thông tin kịp thời tới các cơ quan báo chí khi có kết luận chính thức.

Từ nhiều năm nay, năm nào cũng đều có những lùm xùm trong dư luận về tính trung thực của cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật dành cho học sinh phổ thông. Năm nay, tiếp tục có nhiều dự án đạt giải cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia 2025 - 2026 bị nghi ngờ tính liêm chính. Trong đó nổi bật là một dự án của 2 học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, Ninh Bình.

Dự án của học sinh Ninh Bình bị nghi ngờ vi phạm liêm chính

Cụ thể, trên diễn đàn Liêm chính khoa học xuất hiện hàng loạt bài viết phản ánh những nghi ngờ về dự án "Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống" của 2 học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình (1 em chuyên toán, 1 em chuyên địa).

ẢNH: ALMÉRY JACQUELIN

Theo các thành viên nhóm Liêm chính khoa học, dự án nói trên "quá sức" với năng lực thực tế của học sinh phổ thông. Để hoàn thành dự án, hai em phải sử dụng hàng chục kỹ thuật phân tích vật liệu hiện đại như FT-IR, XRD, FE-SEM, ICP-MS và nhiều phương pháp khác, tất cả đều đòi hỏi thiết bị chuyên dụng không có ở trường phổ thông, thậm chí hiếm ngay cả ở nhiều viện nghiên cứu.

Mặt khác, các thành viên của nhóm cũng đặt những câu hỏi về sự tương đồng giữa đề tài trên với các công bố của nhóm nghiên cứu do PGS Hoàng Mai Hà, Phó viện trưởng Viện Hóa học, Viện hàn lâm Khoa học - Công nghệ Việt Nam.

Thành viên Hoàng Mai Hà nói "không quen" 2 học sinh Ninh Bình

Trên nhóm Liêm chính khoa học, một thành viên tự xưng mình chính là PGS Hoàng Mai Hà đã lên tiếng phủ nhận cáo buộc trên. Thành viên Hoàng Mai Hà khẳng định không quen biết và chưa từng hướng dẫn hai học sinh Trường chuyên Lương Văn Tụy.

ẢNH: ALMÉRY JACQUELIN

Thành viên Hoàng Mai Hà xác nhận một đoạn video trong hồ sơ dự thi có quay cảnh thử nghiệm chống cháy tại thiết bị của Viện Hóa học, nhưng thiết bị đó thuộc bộ phận dùng chung, không do phòng ông quản lý. Do đó nếu có gian lận thì trách nhiệm thuộc về giáo viên hướng dẫn và phụ huynh.

Tuy nhiên, phía cáo buộc trên nhóm Liêm chính khoa học vẫn cho rằng những bằng chứng hiện có khó có thể chối cãi về sự liên quan của nhóm Hoàng Mai Hà với dự án của 2 học sinh Ninh Bình.

Chẳng hạn, phần "phương pháp nghiên cứu" trong poster của 2 học sinh, quy trình 1 trình bày các bước tổng hợp khung kim loại hữu cơ MOF FeMg-BDC. Các bước trong quy trình này rất giống "Quy trình tổng hợp vật liệu Fe-MOF-NH2" được trình bày ở trang 43 - 44 trong luận án tiến sĩ sắp bảo vệ của nghiên cứu sinh Hắc Thị Nhung. Thật trùng hợp, người hướng dẫn luận án tiến sĩ của Hắc Thị Nhung chính là PGS Hoàng Mai Hà.

Hoặc trong bài báo do ông Hoàng Mai Hà đứng tên tác giả liên hệ công bố tháng 2.2025 có một mục trình bày quy trình tổng hợp khung kim loại hữu cơ MOF FeMg-BDC. Nội dung phần này trong bài báo của nhóm ông Hà gần như là mô tả chi tiết bằng chữ quy trình 1 trong poster của 2 học sinh.

Điều khó khăn cho các "thám tử mạng" là Bộ GD-ĐT không công bố toàn văn nội dung dự án, mặc dù đây là điều phải thực hiện theo quy định tại Thông tư số 24 mà Bộ GD-ĐT có nhắc đến ở trên.