Bộ GD-ĐT: Thi khối chuyên không đồng nghĩa phải học chuyên sâu nhiều môn

Không thu hẹp cơ hội phát triển năng khiếu chuyên biệt

Nhiều người băn khoăn về việc chuyển từ tuyển sinh theo từng môn chuyên sang 3 khối chuyên, áp dụng một điểm chuẩn chung cho mỗi khối, liệu có bỏ sót những học sinh (HS) có năng khiếu đặc biệt nổi trội ở một môn nhưng không có lợi thế ở các môn khác trong khối. Về vấn đề này, ông Thái Văn Tài cho rằng: "Đây là một vấn đề chuyên môn cần được xem xét kỹ, bởi mục tiêu của trường chuyên vẫn là phát hiện và bồi dưỡng những HS có năng lực, năng khiếu nổi trội".

ẢNH: NGỌC LONG

Tuy nhiên, ông Tài lý giải: "Cần hiểu đúng định hướng tuyển sinh theo khối chuyên. Đây không phải là việc tuyển chọn những HS giỏi đồng đều tất cả các môn trong khối, cũng không phải là bỏ đi việc phát hiện năng khiếu ở từng môn học. Mục tiêu là mở rộng căn cứ đánh giá, nhận diện thêm những HS có nền tảng tư duy, năng lực và tiềm năng phát triển trong một lĩnh vực, thay vì chỉ dựa chủ yếu vào kết quả của một bài thi môn chuyên".

Theo dự thảo, mỗi khối có phương thức đánh giá phù hợp: khối khoa học tự nhiên có bài thi toán nâng cao, ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên; khối khoa học xã hội có bài thi ngữ văn nâng cao, toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội; khối ngoại ngữ có bài thi toán, ngữ văn và bài thi ngoại ngữ mà HS đăng ký. Các bài thi nâng cao và bài thi ngoại ngữ được tính hệ số tối thiểu là 2; các bài thi còn lại tính hệ số 1.

"Như vậy, phương án dự thảo vẫn dành trọng số đáng kể cho năng lực chuyên môn có tính định hướng của từng khối", ông Tài nêu.

Mặt khác, theo Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, tuyển sinh vào khối chuyên không đồng nghĩa với việc HS phải học chuyên sâu tất cả các môn thuộc khối đó. Theo dự thảo, HS được tư vấn, đăng ký môn học chuyên sâu vào cuối học kỳ 1 lớp 10; từ học kỳ 2 lớp 10 bắt đầu học các chuyên đề định hướng và từ lớp 11 học chuyên sâu theo các môn đã lựa chọn. Trong quá trình học tập, HS còn được xem xét điều chỉnh môn học chuyên sâu khi năng lực, sở thích và định hướng phát triển thay đổi, theo quy trình và điều kiện của nhà trường.

Đặc biệt, dự thảo vẫn quy định việc phát hiện, tuyển chọn và bồi dưỡng HS có năng lực, năng khiếu đặc biệt nổi trội để tham gia các đội tuyển HS giỏi quốc gia, quốc tế. "Vì vậy, đổi mới tuyển sinh theo khối không có nghĩa là thu hẹp cơ hội phát triển của những HS có năng khiếu chuyên biệt", ông Tài khẳng định.

Tuy vậy, ông Tài cũng cho rằng mọi phương thức tuyển sinh đều có những ưu điểm và giới hạn nhất định. "Việc một điểm chuẩn chung theo khối có nhận diện tốt các dạng năng khiếu khác nhau hay không cần được tiếp tục phân tích, đánh giá bằng thực tiễn và ý kiến của các nhà chuyên môn. Bộ sẽ tiếp thu các góp ý để hoàn thiện cấu trúc bài thi, cách tính điểm, phương thức tuyển chọn và cơ chế phát hiện năng khiếu trong quá trình học tập. Điều quan trọng là đổi mới phương thức tuyển sinh phải mở rộng cơ hội phát hiện tài năng, chứ không được tạo ra một rào cản mới đối với những HS thực sự có năng lực nổi trội", ông Tài nêu quan điểm.

Không yêu cầu tất cả các trường thay đổi đồng loạt

Dù vậy, ông Thái Văn Tài cũng cho rằng đổi mới một mô hình giáo dục đã được triển khai trong thời gian dài không thể chỉ căn cứ vào mong muốn đổi mới, mà phải tính toán kỹ điều kiện thực hiện, nhất là quyền lợi và tâm lý của HS, phụ huynh.

"Năm học 2027 - 2028 trong dự thảo là mốc dự kiến triển khai, không phải yêu cầu tất cả các trường phải đồng loạt thay đổi bằng mọi giá. Dự thảo đã thiết kế phương án chuyển tiếp: trường đáp ứng điều kiện có thể triển khai từ năm học 2027 - 2028; trường chưa bảo đảm điều kiện được áp dụng từ năm học 2028 - 2029. Thời điểm áp dụng do cơ quan quản lý trực tiếp quyết định trên cơ sở đánh giá các điều kiện cụ thể của từng trường.

Việc chuẩn bị phải được thực hiện thực chất, bao gồm đội ngũ giáo viên, chương trình, kế hoạch giáo dục, cơ sở vật chất, phương án tuyển sinh và công tác thông tin đến HS, phụ huynh", ông Tài nói.

Tuy nhiên, ông Tài cho rằng 2 mốc này cũng không phải là vấn đề bất biến. Trong quá trình lấy ý kiến, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục rà soát mức độ sẵn sàng của hệ thống trường chuyên, lắng nghe đề xuất của các địa phương, nhà trường và các chuyên gia. Nếu cần thiết, bộ sẽ nghiên cứu điều chỉnh lộ trình, bổ sung hướng dẫn hoặc quy định chuyển tiếp để bảo đảm tính khả thi và đồng bộ. Nếu thực tiễn cho thấy cần điều chỉnh mốc thời gian hoặc có giải pháp chuyển tiếp phù hợp hơn thì bộ sẽ nghiên cứu, tiếp thu. "Mục tiêu là đổi mới có chất lượng, có chuẩn bị, không chạy theo tiến độ và tuyệt đối không để việc đổi mới ảnh hưởng đến quyền lợi học tập của HS", ông Tài nêu quan điểm.

Về thẩm quyền, dự thảo quy định sở GD-ĐT quyết định đối với trường chuyên thuộc tỉnh; cơ sở giáo dục đại học quyết định đối với trường chuyên thuộc cơ sở giáo dục đại học. Thời điểm áp dụng phải được công bố công khai cùng với kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 và báo cáo Bộ GD-ĐT.

"Đối với tuyển sinh, khi một trường đã công bố áp dụng phương thức mới thì phải thực hiện thống nhất theo phương án đã công bố, bảo đảm khách quan, công bằng đối với tất cả thí sinh dự tuyển vào cùng khối chuyên. Trường chưa áp dụng tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành trong thời gian chuyển tiếp. Bộ sẽ tăng cường hướng dẫn, theo dõi và kiểm tra để hạn chế tối đa sự khác biệt không cần thiết, bảo đảm quyền lợi của HS", ông Tài cho hay.

ảnh: Q.H

Đổi mới tuyển sinh không làm ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh

Ông Thái Văn Tài nhận định đổi mới trường chuyên không đơn thuần là thay đổi cách tuyển sinh. Đây là đổi mới tổng thể về mục tiêu, chương trình, tổ chức lớp học, đội ngũ giáo viên, phương pháp dạy học, hoạt động nghiên cứu và các điều kiện bảo đảm chất lượng.

Trước những băn khoăn, lo lắng của HS và phụ huynh đang học lớp 9 năm nay, ông Thái Văn Tài cho biết "đây là vấn đề chúng tôi đặc biệt quan tâm khi xây dựng dự thảo". Theo ông, quan điểm của Bộ GD-ĐT là đổi mới phương thức tuyển sinh không được làm ảnh hưởng đến quyền được học tập, cơ hội dự tuyển và sự chuẩn bị chính đáng của HS.

"Các em lớp 9 hiện nay đã và đang học tập, ôn luyện theo phương thức tuyển sinh được công bố. Vì vậy, mọi thay đổi liên quan đến kỳ tuyển sinh năm 2027 cần được cân nhắc thận trọng, có thông tin rõ ràng và có đủ thời gian để HS chuẩn bị", ông Tài bày tỏ.

Cũng theo Vụ trưởng Thái Văn Tài, Bộ GD-ĐT kiên định với yêu cầu đổi mới trường chuyên, nhưng không đồng nhất đổi mới với việc triển khai thật nhanh. Đổi mới phải đúng hướng, có điều kiện bảo đảm, có lộ trình phù hợp và được xã hội đồng thuận. Chất lượng giáo dục, sự phát triển của HS và tính khả thi trong tổ chức thực hiện là những căn cứ quan trọng nhất để quyết định thời điểm triển khai.