Bộ Nội vụ: 5 nhóm giải pháp bổ sung nhân lực sân bay quốc tế Long Thành

ẢNH: ĐỘC LẬP

Thông tin trên được tiến sĩ Nguyễn Hồng Tây, Phó trưởng đại diện Bộ Nội vụ phía nam, chia sẻ tại tọa đàm "Đào tạo nguồn nhân lực cho hệ sinh thái sân bay quốc tế Long Thành" do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 14.8 tại Sân golf Long Thành (Đồng Nai). Chương trình được truyền hình trực tuyến tại các kênh: thanhnien.vn, Facebook, YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.

Nhiều vị trí công-tư tại sân bay quốc tế Long Thành

Theo tiến sĩ Tây, dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang chuẩn bị khai thác thương mại. Tuy nhiên, việc thu hút, tuyển dụng và phát triển nguồn nhân lực nơi đây đang đối mặt với những áp lực rất lớn về thời gian và tiêu chuẩn kỹ thuật. Chưa kể, dự án cũng đối mặt sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường lao động cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu ngành nghề.

Với khối dịch vụ công và quản lý nhà nước (khối công), ông Tây thông tin sân bay quốc tế Long Thành cần các vị trí như công tác cảng vụ, hải quan, an ninh cửa khẩu, quản lý bay, kiểm dịch... Đội ngũ này phải quản trị dòng hành khách, hàng hóa "tương đương dân số một quốc gia tầm trung", ở mức 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.

"Thế nên, những vị trí này không chỉ đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối về an ninh, bảo mật, đồng thời phải vận hành với tốc độ số hóa ở mức tối đa để không làm nghẽn mạch dòng chảy kinh tế", tiến sĩ Tây nhận định.

Với khối vận hành thương mại và logistics (khối tư), nhu cầu lao động tay nghề cao lên đến hàng chục nghìn người, như kỹ sư bảo dưỡng máy bay thế hệ mới, chuyên gia điều hành không lưu bằng trí tuệ nhân tạo (AI), đội ngũ quản trị chuỗi cung ứng logistics toàn cầu...

Chưa kể, định hướng xây dựng của sân bay Long Thành là trở thành sân bay xanh với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, đặt ra yêu cầu "đột phá" với việc tuyển dụng ở cả khối công lẫn tư. Trong đó, ưu tiên tuyển dụng các cá nhân làm chủ công nghệ, như tự động hóa luồng hành khách bằng sinh trắc học hay triển khai hệ thống điều phối ứng dụng AI...

Để đáp ứng nhu cầu này, UBND thành phố Đồng Nai đã ban hành đề án phát triển nguồn nhân lực tại chỗ định hướng đến năm 2030, dành ưu tiên cao nhất cho người lao động thường trú tại địa phương, đặc biệt cho con em các hộ gia đình thuộc diện giải tỏa, thu hồi đất phục vụ dự án sân bay Long Thành.

Ngoài ra, thành phố Đồng Nai cũng ký kết hợp tác với nhiều trường ĐH, CĐ tại địa phương và ở khu vực Đông Nam bộ để bổ sung những vị trí cần thiết.

"Với hàng loạt cơ chế hỗ trợ đồng bộ và định hướng dài hạn, thành phố Đồng Nai kỳ vọng tạo bước đột phá, thu hút nhân lực cho dự án lớn như sân bay Long Thành", ông Tây nhấn mạnh.

ẢNH: ĐỘC LẬP

Cần nhiều cơ chế tuyển dụng đột phá

Dù có nhiều cơ chế hỗ trợ, song tiến sĩ Nguyễn Hồng Tây cũng cho rằng kế hoạch đưa sân bay vào khai thác thương mại tạo ra "bài toán kép" vô cùng áp lực về nhân lực thi công, hoàn thiện ở chặng nước rút, cũng như nhân lực vận hành khi sân bay khai thác thương mại. Dưới góc độ quản lý nhà nước, ông Tây đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất là đột phá trong chính sách thu hút nhân lực và xây dựng hạ tầng an sinh. Theo tiến sĩ Tây, chúng ta cần cơ chế đãi ngộ vượt trội để thu hút nhân tài toàn cầu và chuyên gia quốc tế, không chỉ dừng ở mức lương thưởng hấp dẫn mà chính sách giảm thuế thu nhập cá nhân, visa và giấy phép lao động.

Song song đó, cần khẩn trương xây dựng khu đô thị, nhà ở xã hội dành riêng cho cán bộ, viên chức và người lao động, tích hợp hệ thống tiện ích trường học, y tế. Đồng thời, tổ chức mạng lưới giao thông kết nối, xe đưa đón từ các tỉnh lân cận về Long Thành để xóa bỏ rào cản địa lý, tạo tâm lý an tâm gắn bó lâu dài cho nhân sự chất lượng cao.

Hai là áp dụng cơ chế tuyển dụng mở, linh hoạt và ưu tiên nhân lực địa phương. Đối với khối công, cần nghiên cứu, đề xuất Chính phủ cho phép áp dụng cơ chế tuyển dụng đặc thù bằng hình thức mở, linh hoạt, không phụ thuộc vào chỉ tiêu biên chế hành chính thông thường. Còn với khối tư, các bên cần đa dạng hóa kênh tuyển dụng, liên kết chặt chẽ với trường ĐH, CĐ tại các tỉnh phía nam cũng như cả nước.

Đặc biệt, chiến lược tuyển dụng cần chú trọng chính sách ưu tiên, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề, tuyển dụng cho con em nhân dân nhường đất để xây dựng dự án. Điều này vừa giải quyết bài toán an sinh xã hội, vừa tạo ra lực lượng lao động phổ thông và kỹ thuật mặt đất có tính ổn định, bền vững cao.

Ba là tăng tốc đào tạo gắn liền với thực địa và chuyển giao công nghệ. Bởi, thiết bị tại sân bay Long Thành hoàn toàn mới, đòi hỏi các bên cần đẩy mạnh mô hình huấn luyện thực tế, gửi nhân sự mới đến thực tập trực tiếp để tích lũy phản xạ thực tế. Song song đó, liên kết với các chuyên gia quốc tế chuyển giao công nghệ vận hành nhà ga thông minh, bảo dưỡng tàu bay, nâng cao năng lực ngoại ngữ cho toàn bộ đội ngũ trước khi vận hành thử nghiệm.

Bốn là thực hiện cơ chế điều động, luân chuyển linh hoạt nhân sự có kinh nghiệm từ hệ thống các cảng hàng không hiện hữu. Chính phủ cần cho phép các bộ ngành liên quan được tạm thời điều chuyển biên chế ở giai đoạn đầu, ưu tiên cho các vị trí trực tiếp làm thủ tục xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu và an ninh an toàn bay.

"Không thể chỉ dựa vào lực lượng nhân sự mới mà cần xây dựng phương án điều động một tỷ lệ nhất định các chuyên gia, quản lý và kỹ thuật viên lành nghề từ các sân bay lớn như Tân Sơn Nhất sang làm nòng cốt dẫn dắt tại Long Thành. Đội ngũ này sẽ trực tiếp kèm cặp, chuyển giao phản xạ nghề nghiệp cho nhân sự mới theo mô hình cố vấn, vừa đảm bảo an toàn khai thác tuyệt đối, vừa tối ưu hóa cấu trúc bộ máy", tiến sĩ Tây nêu quan điểm.

ẢNH: ĐỘC LẬP

Cuối cùng, ông đề xuất cần cải cách triệt để thủ tục hành chính, chuyển tư duy từ quản lý sang "phục vụ di động". Theo ông, cần tích hợp đồng bộ dữ liệu dân cư quốc gia với hệ thống kiểm soát xuất nhập cảnh tự động, chuẩn hóa quy trình liên thông một cửa liên bộ ngành và cắt bỏ một số đầu mục giấy tờ thủ công để chuyển hoàn toàn sang ký số...

Tiến sĩ Tây nhấn mạnh, Bộ Nội vụ sẽ đồng hành chặt chẽ với cấp ủy và chính quyền thành phố Đồng Nai cùng các bộ, ngành để tháo gỡ mọi rào cản về mặt cơ chế. "Chúng tôi sẽ thúc đẩy nhanh nhất việc hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang thông thoáng để những bộ óc tinh hoa, những bàn tay lành nghề hội tụ về Long Thành", ông nói.

"Hạ tầng quốc gia hiện đại không thể vận hành bằng tư duy quản lý hành chính cũ. Việc đột phá về cơ chế tuyển dụng, điều động, luân chuyển linh hoạt nhân sự và cải cách thủ tục hành chính tại sân bay Long Thành sẽ trở thành hình mẫu để chúng ta nghiên cứu, nhân rộng cho các siêu công trình hạ tầng quốc gia trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước", tiến sĩ Nguyễn Hồng Tây nhấn mạnh.