Bộ Nội vụ đề xuất xây dựng nền công vụ liêm chính, phòng ngừa tham nhũng

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của Chính phủ ban hành Chiến lược xây dựng quốc gia liêm chính, xã hội liêm chính đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

ẢNH: TUẤN MINH

Theo dự thảo tờ trình, Việt Nam đã hình thành nền tảng xây dựng và thực hành liêm chính thông qua hệ thống pháp luật, cơ chế kiểm soát quyền lực, cải cách hành chính và quản lý đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. 

Tuy nhiên, kết quả thực hiện chưa đồng đều; việc chuyển các quy định, chuẩn mực thành hành vi thường xuyên trong giải quyết công việc vẫn còn hạn chế, nhất là ở những lĩnh vực đòi hỏi sự phối hợp giữa nhiều cơ quan, đơn vị.

Theo Báo cáo số 653/BC-CP ngày 17.10.2024 của Chính phủ, trong kỳ báo cáo, các bộ, ngành, địa phương đã kiểm tra việc công khai, minh bạch tại 97.654 cơ quan, tổ chức, đơn vị, phát hiện và xử lý 807 đơn vị vi phạm. Đáng chú ý, hoạt động tự kiểm tra, phát hiện tham nhũng, tiêu cực trong nội bộ ở một số nơi còn mang tính hình thức.

Các chỉ số về trải nghiệm của người dân và doanh nghiệp cũng cho thấy những vấn đề cần tiếp tục cải thiện. 

Chỉ số hài lòng về sự phục vụ hành chính (SIPAS) năm 2025 ghi nhận mức hài lòng về trách nhiệm giải trình đạt 83,31%. Tuy nhiên, 11,05% người được hỏi phản ánh còn tình trạng một số công chức gây phiền hà. 

Trong khi đó, Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2024 ghi nhận gần 37% doanh nghiệp được khảo sát cho biết có chi trả chi phí không chính thức. Những số liệu này đặt ra yêu cầu nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và chất lượng thực thi công vụ.

3 trụ cột xây dựng quốc gia liêm chính

Dự thảo chiến lược xác định 3 trụ cột gồm thể chế liêm chính, nền công vụ liêm chính và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức liêm chính. Trong đó, thể chế tạo lập khuôn khổ, chuẩn mực và cơ chế kiểm soát; nền công vụ tổ chức thực hiện các yêu cầu liêm chính; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức là chủ thể trực tiếp đưa các chuẩn mực vào thực tiễn.

Chiến lược lấy phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ gốc làm trọng tâm, gắn với kiểm soát quyền lực, nhận diện và quản trị rủi ro liêm chính, kiểm soát xung đột lợi ích. Đồng thời, các hành vi vi phạm phải được phát hiện, xử lý kịp thời, nghiêm minh theo quy định pháp luật.

Việc xây dựng, thực hành và lan tỏa văn hóa liêm chính được xác định là yêu cầu xuyên suốt, gắn với giáo dục, nêu gương và điều kiện thực hành trong cơ quan, doanh nghiệp, trường học và cộng đồng. 

Chiến lược cũng hướng tới gắn trách nhiệm trong quyết định, thực hiện nhiệm vụ với hiệu quả sử dụng nguồn lực công và lợi ích thực tế; chú trọng bồi dưỡng theo tình huống, hướng dẫn nghiệp vụ để nâng cao khả năng nhận diện xung đột lợi ích, giữ tính khách quan và xử lý công việc đúng pháp luật.

Về lộ trình, năm 2027 dự kiến lựa chọn 3 bộ, ngành và 3 địa phương để thí điểm các giải pháp cải thiện nền công vụ liêm chính. Đến hết năm 2028, hoàn thành rà soát và có kết quả áp dụng bước đầu. Việc đánh giá thí điểm phải hoàn thành trước ngày 1.7.2029. Kết quả sẽ là cơ sở để cấp có thẩm quyền xem xét việc triển khai tiếp theo; việc theo dõi được thực hiện đến hết năm 2030 và tổng kết trong quý 1/2031.

Tầm nhìn đến năm 2045 là đưa liêm chính trở thành giá trị nền tảng trong quản trị quốc gia và đời sống xã hội. Thông qua việc gắn trách nhiệm với kết quả công việc, tăng cường giải trình và cải thiện chất lượng phục vụ, chiến lược kỳ vọng góp phần hạn chế nhũng nhiễu, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với nền hành chính nhà nước.