Công nghệ mở ra cơ hội nhưng thách thức về liêm chính học thuật

Sáng 8.10, tại Hà Nội, Bộ GD-ĐT tổ chức khai mạc Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026.

Hội nghị diễn ra trong 2 ngày 8 - 9.10, với sự tham dự của gần 1.000 đại biểu đến từ 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, tập trung trao đổi về hợp tác quốc tế, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.

ẢNH: NGUYỄN MẠNH

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc và sáng tạo. Công nghệ mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, đồng thời đặt ra những thách thức về độ tin cậy của thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu, liêm chính học thuật và khoảng cách số.

Giáo dục vì vậy không thể chỉ đặt câu hỏi người học cần thêm những kỹ năng gì. Người thầy cũng phải thay đổi; nhà trường phải thay đổi; cả hệ thống giáo dục phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.

Người học cần có năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc cùng AI. Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà phải trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị. Nhà trường và cơ quan quản lý phải đổi mới phương thức tổ chức, quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.

ẢNH: NGUYỄN MẠNH

Với Việt Nam, ông Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, phát triển con người là mục tiêu xuyên suốt của đổi mới giáo dục. Giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng công nghệ nhiều hay ít, mà ở chỗ công nghệ có giúp người học tiến bộ hơn, người thầy làm tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả hơn và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn hay không.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nêu 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số. Trong đó, có mục tiêu đổi mới dạy và học, phát triển năng lực làm chủ công nghệ của cả người học và nhà giáo; không phải để AI suy nghĩ thay con người, mà để con người học tốt hơn, sáng tạo hơn và tạo ra giá trị cao hơn. 

Năng lực số và năng lực AI phải trở thành một phần của phát triển nghề nghiệp thường xuyên của nhà giáo.

Cạnh đó, theo ông Hoàng Minh Sơn, phải đổi mới quản trị và thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm. Cần hiểu cả khả năng và giới hạn của công nghệ, bảo đảm quyền riêng tư, bản quyền, liêm chính học thuật, quyền lợi của người học và trách nhiệm của con người.

"Việt Nam mong muốn tiếp cận những thành tựu tiên tiến của thế giới, đồng thời sẵn sàng đóng góp tri thức, kinh nghiệm, nguồn nhân lực và sáng kiến của mình; thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể về dữ liệu giáo dục, trí tuệ nhân tạo trong dạy học, đánh giá và quản trị, bồi dưỡng nhà giáo và xây dựng các chuẩn mực về đạo đức, an toàn, trách nhiệm", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chia sẻ.

Tại hội nghị, nữ Nam tước Smith xứ Malvern, Quốc vụ khanh phụ trách Kỹ năng, Bộ Giáo dục Vương quốc Anh, cũng cũng nêu quan điểm: AI, kỹ thuật tiên tiến và công nghệ số đang thay đổi nhanh chóng, đòi hỏi người lao động có kiến thức kỹ thuật vững vàng, năng lực số, kỹ năng giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng với công nghệ mới. 

Bà Silvia Danailov, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam, nhấn mạnh cần đầu tư vào con người và hệ thống, chứ không chỉ vào công nghệ, bởi giáo viên, cán bộ quản lý và hệ thống giáo dục quyết định việc công nghệ có chuyển hóa thành trải nghiệm và kết quả học tập tốt hơn hay không. 

Trong khuôn khổ phiên khai mạc hội nghị sáng nay cũng diễn ra lễ ký kết Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục giữa Chính phủ Việt Nam và Chính phủ Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland, cùng chương trình giới thiệu văn bản hợp tác giáo dục.