Các ưu tiên của giáo dục VN trong ứng dụng công nghệ

09/10/2026 05:54 GMT+7

Phát biểu tại Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số diễn ra hôm qua tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc và sáng tạo.

Công nghệ mở ra cơ hội nhưng cũng đầy thách thức

Bộ trưởng cho rằng công nghệ mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, đồng thời đặt ra những thách thức về độ tin cậy của thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu, liêm chính học thuật và khoảng cách số.

Giáo dục vì vậy không thể chỉ đặt câu hỏi người học cần thêm những kỹ năng gì. Người thầy phải thay đổi; nhà trường phải thay đổi; cả hệ thống giáo dục phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.

Người học cần có năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc cùng AI. Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà phải trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị. Nhà trường và cơ quan quản lý phải đổi mới phương thức tổ chức, quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.

Với VN, ông Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh phát triển con người là mục tiêu xuyên suốt của đổi mới giáo dục. Giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng công nghệ nhiều hay ít, mà ở chỗ công nghệ có giúp người học tiến bộ hơn, người thầy làm tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả hơn và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn hay không.

Bộ trưởng Bộ GD-ĐT nêu các ưu tiên của giáo dục VN trong ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số. Trong đó có mục tiêu đổi mới dạy và học, phát triển năng lực làm chủ công nghệ của cả người học và nhà giáo; không phải để AI suy nghĩ thay con người, mà để con người học tốt hơn, sáng tạo hơn và tạo ra giá trị cao hơn. Năng lực số và năng lực AI phải trở thành một phần trong phát triển nghề nghiệp thường xuyên của nhà giáo.

Cạnh đó, theo ông Hoàng Minh Sơn, phải đổi mới quản trị và thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm. Cần hiểu cả khả năng và giới hạn của công nghệ, bảo đảm quyền riêng tư, bản quyền, liêm chính học thuật, quyền lợi của người học và trách nhiệm của con người.

Sẽ số hóa hoàn toàn học bạ, văn bằng

Báo cáo chuyên đề tại hội nghị, TS Tạ Ngọc Trí và TS Hồ Tấn Thắng (Vụ Giáo dục phổ thông, Bộ GD-ĐT) thông tin: 9,6 triệu học bạ số của học sinh (HS) đã hoàn thành và đồng bộ trực tiếp lên hệ thống định danh điện tử VNeID. Hơn 800.000 bằng tốt nghiệp được số hóa và đồng bộ vào Cơ sở dữ liệu quốc gia; hoàn thành vận hành thí điểm Cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo vào ngày 20.6, kết nối liên thông với Trung tâm dữ liệu quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Hệ thống vận hành theo cơ chế dữ liệu về HS, phụ huynh và giáo viên (GV) chỉ cần nhập một lần và được tái sử dụng toàn mạng lưới, chấm dứt tình trạng khai báo trùng lặp.

Lộ trình 2026 - 2030, theo ông Tạ Ngọc Trí, chuyển đổi số ngành giáo dục xác định 5 định hướng lớn. Trong đó, hoàn thiện hành lang pháp lý cho văn bằng, học bạ số để thay thế hoàn toàn bản giấy trong mọi thủ tục hành chính; củng cố nền tảng dữ liệu giáo dục quốc gia liên thông các cấp và hạ tầng dữ liệu chung; phổ cập năng lực số và AI cho toàn bộ người học; nâng cao năng lực quản trị số và sư phạm số cho GV, cán bộ quản lý; ứng dụng AI và big data trong phân tích dữ liệu, cảnh báo sớm nguy cơ học tập và cá nhân hóa quá trình dạy học.

Đặc biệt, việc ứng dụng AI được định hình rõ rệt với những chính sách cụ thể, như: khuyến khích dùng AI trong thiết kế bài giảng, học liệu, ngân hàng đề thi (có GV thẩm định), học tập cá nhân hóa. Nguyên tắc đặt ra mang tính bắt buộc, theo đại diện Vụ Giáo dục phổ thông, đó là phải bảo vệ dữ liệu cá nhân của HS; đảm bảo liêm chính học thuật; tuyệt đối không giao quyền đánh giá, xếp loại HS cho máy móc; và ngăn ngừa nguy cơ phụ thuộc công nghệ.