Cải tiến mô hình trạm y tế để người dân tin tưởng

Như Thanh Niên đã thông tin, TP.HCM hiện có 168 trạm y tế (TYT) phường, xã, đặc khu trực thuộc UBND cấp xã, với gần 7.000 nhân sự đang làm việc tại tuyến y tế cơ sở. Được xác định vai trò là "người gác cổng" trong chăm sóc sức khỏe cho người dân, song trên thực tế, các TYT nhiều năm qua rơi vào tình trạng trầm lắng, ít được người bệnh tìm đến.

Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy các TYT trên địa bàn TP.HCM chỉ chiếm khoảng 5% tổng lượt khám chữa bệnh (KCB), tương đương 2,5 triệu lượt trong tổng số lượt người dân tiếp cận dịch vụ y tế. Con số này phản ánh nghịch lý là tuyến y tế gần dân nhất lại không được đại đa số người dân đặt niềm tin chăm sóc sức khỏe ban đầu.

ẢNH: DUY TÍNH

Theo nhận định của Sở Y tế TP.HCM, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến TYT ít thu hút là do mô hình hoạt động còn mang tính thụ động, phần lớn vẫn chủ yếu chờ bệnh nhân đến khám, trong khi chưa chủ động tiếp cận, theo dõi và quản lý sức khỏe người dân ngay từ cộng đồng. Hoạt động chăm sóc sức khỏe còn thiên về xử lý từng trường hợp riêng lẻ, chưa hình thành cơ chế theo dõi liên tục, lâu dài…

Theo TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, thời gian tới, mô hình TYT sẽ được tập trung giải quyết yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động, bao gồm câu chuyện nhân lực, vật lực, cơ chế… để tạo dựng lại niềm tin cho người bệnh ngay tại cơ sở.

Bài toán chất lượng

Nhắc đến mô hình TYT, bạn đọc (BĐ) HaiVanTran chia sẻ câu chuyện cá nhân: "Nhà tôi cách TYT phường chỉ hơn chục bước chân nhưng cả chục năm nay, từ ngày TYT thành hình, tôi chưa từng đặt chân vào. Thú thật vì tôi không biết họ khám bệnh có cho toa thuốc hay không. Nên bệnh nhỏ thì gia đình ra tiệm thuốc, ghé phòng khám tư; bệnh lớn thì đi bệnh viện (BV) luôn".

Chỉ ra bài toán chất lượng chính là rào cản đầu tiên khiến người bệnh chưa an tâm với các TYT, BĐ Võ Trọng nhận xét: "TYT theo mọi người vẫn hiểu xưa nay là nơi tạm thời cấp cứu những bệnh thông thường thôi. Còn chuyện điều trị phải có đầy đủ trang bị, y bác sĩ, máy móc, thuốc men…, tức là đến BV. Mọi người ít quan tâm đến TYT phường, xã là vậy". Cùng nhận định, BĐ Cuong Pham Phu nêu: "TYT "ế" vì có thuốc men gì đâu? Dăm ba viên thuốc cảm, vài viên thuốc trị tiêu chảy… rồi cũng hướng dẫn người bệnh chuyển lên tuyến trên thăm khám".

Đánh giá "đang có lãng phí" khi hệ thống TYT mặc dù được đầu tư lớn về cơ sở vật chất nhưng vẫn chưa thực sự trở thành địa chỉ tin cậy của người dân, BĐ Minh Nghĩa phân tích thêm: "Bộ Y tế đã từng đặt vấn đề xây dựng mô hình TYT thực hiện được sơ cứu, cấp cứu, khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, thực hiện các phẫu thuật như một BV. Nhưng nhân lực đáp ứng được không? Bài toán chất lượng ai cũng thấy, giải mới khó".

Yếu tố con người

Theo TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã xác định yêu cầu chuyển trọng tâm hệ thống y tế từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh" với y tế dự phòng và y tế cơ sở là trụ cột. Trên cơ sở đó, mô hình TYT sẽ đổi mới hoạt động theo hướng chủ động, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Năm 2026, bác sĩ và nhân viên y tế tại TYT sẽ được hưởng nhiều chính sách nhằm yên tâm công tác lâu dài.

Đề cập thực trạng TYT thiếu bác sĩ giỏi, BĐ Van Dong Nguyen nêu: "Bệnh nhân nào cũng nghĩ bác sĩ giỏi đều làm ở các BV lớn. Thuốc men ở BV lớn cũng nhiều và đầy đủ hơn. Trước đây, khám ở BV quận huyện nhiều khi còn hết thuốc chứ đừng nói chi đến TYT. Nên TYT hiện nay phải thay đổi rất nhiều mới mong có người đến thăm khám". BĐ này đề nghị: "Nếu mô hình TYT không hiệu quả, nên chăng nâng thành các trung tâm y tế, phụ trách vài phường, có bác sĩ trực, có đường dây nóng. Hiện nay tôi thấy TYT phường chỉ làm việc trong giờ hành chính".

Tán thành, BĐ An Tran cho rằng: "Nếu muốn TYT được người dân tin tưởng đến khám bệnh thì phải đảm bảo chất lượng khám chữa bệnh không thua kém BV tuyến trên".

Đa số BĐ đồng tình với ý kiến mô hình TYT cần có cơ chế hoạt động mới thì mới thu hút nhiều nguồn lực hơn trong mục tiêu nâng cao chất lượng. BĐ Toàn Phạm nhận xét: "Nguồn nhân lực mới là bài toán nan giải nhất, còn quan trọng hơn cả câu chuyện cơ chế và quản lý. Tuy nhiên, nếu không mở được cơ chế để thu hút bác sĩ giỏi thì TYT lại rơi vào vòng luẩn quẩn".