TP.HCM cần 'phẫu thuật' toàn diện cho 168 trạm y tế

Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy các trạm y tế (TYT) trên địa bàn TP.HCM chỉ chiếm khoảng 5% tổng lượt khám chữa bệnh (KCB), tương đương 2,5 triệu lượt trong tổng số lượt người dân tiếp cận dịch vụ y tế.

Con số này phản ánh rõ một nghịch lý: tuyến y tế gần dân nhất lại chưa thực sự trở thành nơi người dân đặt niềm tin chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Theo nhận định của Sở Y tế TP.HCM, một trong những nguyên nhân quan trọng khiến TYT ít bệnh nhân do mô hình hoạt động còn mang tính thụ động, phần lớn vẫn chủ yếu chờ người dân đến khám, trong khi chưa chủ động tiếp cận, theo dõi và quản lý sức khỏe người dân ngay từ cộng đồng.

Hoạt động chăm sóc sức khỏe còn thiên về xử lý từng trường hợp riêng lẻ, chưa hình thành cơ chế theo dõi liên tục, lâu dài.

ẢNH: DUY TÍNH

CHUYỂN TRỌNG TÂM TỪ "CHỮA BỆNH" SANG "PHÒNG BỆNH"

TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho rằng để TYT hoạt động bền vững cần giải quyết đồng thời cả hai vế của bài toán: vừa nâng cao chất lượng hoạt động TYT, vừa tạo dựng lại niềm tin để người dân chủ động tìm đến.

Theo ông Châu, Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã xác định yêu cầu chuyển trọng tâm hệ thống y tế từ "chữa bệnh" sang "phòng bệnh", trong đó y tế dự phòng và y tế cơ sở là trụ cột. Trên cơ sở đó, cần triển khai tổng thể các giải pháp nhằm củng cố y tế cơ sở, nâng cao năng lực chăm sóc sức khỏe ban đầu và bảo đảm tính bền vững của hệ thống y tế; đổi mới mô hình hoạt động theo hướng chủ động, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Trong đó, theo các định hướng mới nhất của Nghị quyết 72 và Bộ Y tế, TYT cần được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, thuốc và trang thiết bị y tế. "Cần bảo đảm 100% TYT được đầu tư hạ tầng phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đặc biệt ưu tiên các khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. TYT phải được tổ chức theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập, có trụ sở, con dấu và tài khoản riêng", ông Châu nói.

Theo ông Châu, trang thiết bị y tế cần được trang bị đầy đủ, từ các thiết bị cơ bản đến những phương tiện hiện đại hơn nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ giám sát, cảnh báo sớm và khống chế dịch bệnh; đầu tư thiết bị phục vụ y học cổ truyền, phục hồi chức năng và các dịch vụ kỹ thuật cơ bản. Phải bảo đảm cung ứng đầy đủ thuốc thiết yếu, vắc xin (đặc biệt là vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng) cũng như hóa chất, đáp ứng yêu cầu phòng bệnh và KCB ban đầu.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin để triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, hệ thống telemedicine kết nối với bệnh viện (BV) tuyến trên và các phần mềm quản lý dữ liệu dân cư, phục vụ theo dõi sức khỏe người dân liên tục, trọn đời.

LOẠT CHÍNH SÁCH GIỮ CHÂN BÁC SĨ

Năm 2026, bác sĩ (BS) và nhân viên y tế tại TYT được hưởng nhiều chính sách nhằm yên tâm công tác lâu dài.

ẢNH: DUY TÍNH

Theo TS-BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, BS, BS y học dự phòng và dược sĩ khi được tuyển dụng làm việc tại TYT sẽ xếp lương khởi điểm từ bậc 2 của chức danh nghề nghiệp tương ứng. Mức phụ cấp ưu đãi nghề được nâng lên tối thiểu 70% đối với những người thường xuyên và trực tiếp làm chuyên môn y tế tại TYT; nhân viên y tế công tác tại vùng đặc biệt khó khăn hoặc lĩnh vực đặc thù được hưởng mức 100%.

"HĐND TP.HCM đã có nghị quyết cho phép TYT ký hợp đồng với BS đã nghỉ hưu nhằm bổ sung nguồn nhân lực có kinh nghiệm. Đặc biệt, thực tế cho thấy sự thay đổi về niềm tin: tỷ lệ BS lựa chọn công tác tại tuyến y tế cơ sở đã tăng từ 9% năm 2023 lên 37% năm 2025, phản ánh sức hút ban đầu của các chính sách đãi ngộ mới", ông Châu cho hay.

BS TẠI TYT CŨNG CÓ THỂ ĐẠT DANH HIỆU GIÁO SƯ

Một trong những lý do khiến ít BS về TYT là điều kiện học tập, thăng tiến nghề nghiệp còn hạn chế. TS-BS Châu cho rằng để khắc phục điều này cần những "đòn bẩy" thực tế về chính sách và công nghệ.

Trước hết là phá bỏ rào cản "thiếu người nên không được đi học" thông qua cơ chế luân phiên nhân lực, thiết lập mô hình BV tuyến trên hỗ trợ tuyến dưới một cách thực chất. Khi BS TYT đi học, BV đa khoa khu vực hoặc BV tuyến tỉnh, thành phố sẽ cử nhân sự về hỗ trợ tạm thời. Đồng thời, cần đổi mới hình thức đào tạo theo hướng học tín chỉ ngắn hạn kết hợp thực hành từ xa qua telemedicine; ưu tiên trong tuyển sinh và cấp bằng dành riêng cho y tế cơ sở.

Các trường đại học y dược cần có chỉ tiêu đào tạo chuyên khoa I, chuyên khoa II, thạc sĩ dành riêng cho BS y tế cơ sở với hình thức xét tuyển hoặc thi tuyển ưu tiên. Đồng thời, cần công nhận thời gian công tác tại TYT tương đương với thời gian thực hành lâm sàng tại BV lớn khi xét điều kiện thi chuyên khoa, tránh để BS bị "mất trắng" thời gian khi về tuyến cơ sở.

Bên cạnh đó, cần đổi mới tiêu chuẩn học hàm, học vị và nghiên cứu khoa học để BS TYT cũng có thể đạt được các danh hiệu như thầy thuốc ưu tú, phó giáo sư, giáo sư. Trong đó, cần ưu tiên các đề tài nghiên cứu mang tính thực tiễn về y học gia đình, quản lý bệnh không lây nhiễm và y tế dự phòng; đồng thời đẩy mạnh hệ thống đào tạo y khoa liên tục (CME) trực tuyến.

Cuối cùng là chính sách hỗ trợ tài chính "trọn gói" cho BS TYT đi học, bao gồm học bổng chi trả toàn bộ học phí các khóa đào tạo nâng cao, kèm cam kết phục vụ lâu dài. Trong thời gian đi học, BS vẫn được hưởng nguyên lương và các khoản phụ cấp ưu đãi nghề như khi đang công tác tại trạm.