Cần Giờ được kỳ vọng trở thành cửa ngõ kinh tế biển, trung tâm du lịch sinh thái

Nguyễn Long- nguyenlongbaotn@gmail.com

10/11/2026 14:42 GMT+7

Trong cấu trúc siêu đô thị đa cực, đa trung tâm của TP.HCM sau hợp nhất, Cần Giờ được kỳ vọng trở thành cửa ngõ kinh tế biển, trung tâm du lịch sinh thái và đô thị biển mang bản sắc riêng.

Ngày 10.11, UBND xã Cần Giờ (TP.HCM) tổ chức hội thảo với chủ đề "Định hướng quy hoạch Cần Giờ trong không gian phát triển mới của TP.HCM: Tầm nhìn, cơ hội và giải pháp phát triển bền vững". Hội thảo có sự tham dự của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, nhằm nhận diện vai trò của Cần Giờ trong cấu trúc phát triển mới của thành phố, đồng thời đề xuất những định hướng quy hoạch có tầm nhìn dài hạn.

Cần Giờ từ vùng ven thành không gian chiến lược

Phát biểu tại hội thảo, ông Mai Trung Hưng, Chủ tịch UBND xã Cần Giờ, nhấn mạnh địa phương sở hữu vị trí đặc biệt trong không gian phát triển của TP.HCM. Với đặc trưng địa lý ven biển, hệ thống sông ngòi, cửa sông và hệ sinh thái rừng ngập mặn có giá trị đặc biệt, Cần Giờ đang nắm giữ những lợi thế khác biệt mà không nhiều địa phương có được.

Trong đó, Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ không chỉ là tài sản thiên nhiên quý giá mà còn là nền tảng để phát triển kinh tế xanh, du lịch sinh thái và các mô hình kinh tế hài hòa với tự nhiên. Bên cạnh đó, lợi thế ven biển, tiềm năng kinh tế biển, dịch vụ và khả năng kết nối với các khu vực kinh tế trọng điểm phía nam đang mở ra những cơ hội phát triển mới.

Theo ông Hưng, trong bối cảnh TP.HCM nghiên cứu, định hình không gian phát triển mới với tầm nhìn dài hạn, Cần Giờ có điều kiện xác lập rõ hơn vai trò trong cấu trúc chung của thành phố, phát huy lợi thế biển, sinh thái, cảnh quan và dịch vụ, qua đó đóng góp tích cực vào động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Đáng chú ý, sau khi TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu hợp nhất, không gian phát triển của thành phố đã mở rộng đáng kể, hội tụ các thế mạnh về tài chính, công nghiệp, công nghệ, cảng biển, logistics, năng lượng và du lịch. Điều này đặt ra yêu cầu tổ chức lại không gian đô thị theo hướng đa cực, đa trung tâm, thay vì tiếp tục phát triển tập trung vào khu vực lõi đô thị hiện hữu.

Ở góc nhìn quy hoạch, thạc sĩ, kiến trúc sư Sầm Minh Tuấn, Giám đốc Viện Nghiên cứu thiết kế đô thị (Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia), cho rằng trong cấu trúc siêu đô thị mới, không nên nhìn nhận Cần Giờ đơn thuần là điểm cuối của hướng phát triển đô thị phía nam. Thay vào đó, Cần Giờ cần được định vị là không gian bản lề, nơi đô thị trung tâm gặp biển, nơi hệ thống sông Sài Gòn - Đồng Nai kết nối với các tuyến hàng hải quốc tế, đồng thời là địa bàn hội tụ giữa kinh tế biển và hệ sinh thái tự nhiên.

Đặc biệt, khi đặt Cần Giờ trong mối liên hệ với vịnh Gành Rái, hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ, Long Sơn và Vũng Tàu, có thể nhận diện tiềm năng hình thành một cấu trúc không gian kinh tế biển quy mô quốc tế. Đây là lợi thế quan trọng để TP.HCM gia tăng năng lực cạnh tranh trong mạng lưới đô thị và kinh tế biển khu vực.

Từ đó, ông Tuấn đề xuất 3 định hướng có ý nghĩa quyết định đối với tương lai Cần Giờ: bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn như nền tảng không thể thay đổi; phát huy vai trò cửa ngõ kinh tế biển quốc tế, gắn với chuỗi giá trị cảng biển vùng Đông Nam bộ; đồng thời phát triển đô thị biển sinh thái có bản sắc, tạo lập không gian sống, du lịch và dịch vụ chất lượng cao.

Gỡ nút thắt giao thông, tạo hệ sinh thái việc làm

Một trong những vấn đề được các chuyên gia đặc biệt quan tâm là khả năng kết nối Cần Giờ với trung tâm TP.HCM và các cực tăng trưởng trong vùng.

Theo tiến sĩ, kiến trúc sư Ngô Trung Hải, Phó chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, muốn Cần Giờ trở thành một đô thị sầm uất, trước hết phải tạo được bước đột phá về hạ tầng giao thông, giải quyết nút thắt kết nối qua phà Bình Khánh.

Ông Hải cho rằng cần nghiên cứu xây dựng cầu Cần Giờ với năng lực lưu thông lớn hoặc tuyến đường sắt đô thị kết nối Cần Giờ với trung tâm TP.HCM và khu đô thị Phú Mỹ Hưng, hướng đến thời gian di chuyển khoảng 30 - 40 phút. Đồng thời, cần tính toán khả năng kết nối trực tiếp với cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, sân bay Long Thành và các tuyến tàu cao tốc biển đi Vũng Tàu.

Tuy nhiên, theo ông Hải, giao thông thuận lợi mới chỉ là điều kiện cần. Muốn người dân đến sinh sống và gắn bó lâu dài, Cần Giờ phải hình thành hệ sinh thái việc làm tại chỗ, tạo ra nguồn thu nhập ổn định thay vì chỉ phát triển các khu đô thị phục vụ nhu cầu lưu trú hoặc nghỉ dưỡng.

Các ngành kinh tế mũi nhọn cần được định hình gồm kinh tế biển, logistics xanh, du lịch giải trí chất lượng cao, trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị thông minh. Địa phương cũng có thể nghiên cứu thu hút các tập đoàn công nghệ xanh, trung tâm nghiên cứu sinh học biển và những hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao, phù hợp với điều kiện tự nhiên.

Song song đó, hạ tầng xã hội cần được đầu tư tương xứng, từ trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại đến các không gian sinh hoạt cộng đồng ven biển. Các chính sách hỗ trợ nhà ở, ưu đãi dành cho chuyên gia, nhà khoa học, lao động chất lượng cao và người dân địa phương chuyển đổi nghề nghiệp cũng cần được tính toán trong quá trình quy hoạch.

Không đánh đổi rừng ngập mặn lấy tăng trưởng

Bên cạnh cơ hội phát triển, các chuyên gia cũng đặt ra yêu cầu thận trọng trước những tác động có thể phát sinh từ quá trình đô thị hóa, đặc biệt đối với các định hướng phát triển đô thị ven biển, đô thị lấn biển và những dự án hạ tầng quy mô lớn.

Cần Giờ đang đối diện nhiều thách thức liên quan đến biến đổi khí hậu, nước biển dâng, ngập lụt, xói lở bờ biển, bảo tồn đa dạng sinh học và khả năng chống chịu của hệ thống hạ tầng ven biển. Do đó, quy hoạch không thể chỉ tập trung vào phân bổ đất đai, bố trí khu chức năng hay xác định các dự án động lực mà phải đặt trong mối quan hệ tổng thể giữa phát triển kinh tế và sức chịu tải của hệ sinh thái.

Tiến sĩ, kiến trúc sư Ngô Trung Hải đề xuất cần hình thành các vùng đệm sinh thái, nghiên cứu giải pháp đê biển sinh thái kết hợp công viên ven biển và không gian cây xanh ngập mặn, đồng thời bảo đảm giữ nguyên ranh giới Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cần Giờ.

Đây cũng là vấn đề được lãnh đạo địa phương nhấn mạnh tại hội thảo. Theo ông Mai Trung Hưng, điều quan trọng là phải xác định rõ những giá trị cần bảo tồn, lợi thế cần phát huy, không gian có thể phát triển và những giới hạn cần được tôn trọng.

Đối với các dự án quy mô lớn, đặc biệt là đô thị ven biển và đô thị lấn biển, cần có những đánh giá đầy đủ về môi trường, thủy văn, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Việc phát triển phải được đặt trên cơ sở khoa học, tránh tình trạng dự án đi trước, hạ tầng theo sau hoặc xử lý các vấn đề môi trường khi đã phát sinh hệ lụy.