Căng thẳng cuộc đua vào ghế Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc

Cuộc đua chọn Tổng thư ký LHQ đã được chính thức khởi động từ cuối năm ngoái với mục tiêu tìm nhân sự kế nhiệm ông António Guterres cho nhiệm kỳ bắt đầu ngày 1.1.2027. Ông Guterres đã trở thành Tổng thư ký thứ 9, kế nhiệm ông Ban Ki-moon của Hàn Quốc cho nhiệm kỳ từ 1.1.2017 và chuẩn bị kết thúc nhiệm kỳ 2 vào cuối năm nay.

Các bước của quy trình chọn ứng viên

Ban đầu, mỗi quốc gia thành viên đều có thể đề cử một ứng viên, dù riêng hoặc chung với các thành viên khác. Kế đến là khâu đối thoại theo hình thức hội nghị toàn thể với từng ứng viên do LHQ tổ chức và được phát trực tiếp trên nền tảng phát sóng trực tuyến của tổ chức là UN Web TV. Bước đối thoại được đưa vào quy trình từ năm 2016, sau khi Đại hội đồng thông qua các cải cách thủ tục nhằm đáp ứng yêu cầu tăng cường tính minh bạch trong quá trình lựa chọn.

ẢNH: REUTERS

Điểm đáng chú ý là trong khi Đại hội đồng LHQ và HĐBA cùng tham gia quy trình chọn ứng viên, HĐBA nắm trong tay quyền đề nghị ứng viên để Đại hội đồng bổ nhiệm. Trong những tháng trước khi đưa ra khuyến nghị cuối cùng, HĐBA gồm 5 thành viên thường trực và 10 thành viên không thường trực tiến hành các cuộc thăm dò sơ bộ. Đây là những cuộc bỏ phiếu không chính thức, được thực hiện theo hình thức ẩn danh, trong đó các thành viên thể hiện quan điểm ủng hộ, không ủng hộ hoặc không có ý kiến đối với từng ứng viên.

Sau đó, HĐBA tiến hành bỏ phiếu chính thức. Để được đề cử lên Đại hội đồng, một ứng viên phải nhận được ít nhất 9 phiếu thuận và không bị bất kỳ thành viên thường trực nào trong số các nước gồm Mỹ, Trung Quốc, Pháp, Nga và Anh phủ quyết. Nếu Đại hội đồng không chấp thuận đề xuất, quy trình lựa chọn sẽ tạm ngưng để chờ HĐBA quay lại họp tìm ra ứng viên mới.

Cuộc đua vào giai đoạn then chốt

Hôm qua, HĐBA đã tổ chức vòng thăm dò mới nhất. Giống như 5 vòng trước đó, 15 thành viên HĐBA bỏ phiếu kín để chọn một trong 3 phương án lần lượt là "ủng hộ", "không ủng hộ" hoặc "không có ý kiến" đối với 7 ứng viên. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên các phiếu màu đỏ được sử dụng nhằm phân biệt lá phiếu của 5 thành viên thường trực.

AFP dẫn lời 2 nhà ngoại giao giấu tiên tiết lộ 3 ứng viên dẫn đầu gồm cựu Phó tổng thống Costa Rica Rebeca Grynspan (Tổng thư ký Hội nghị LHQ về thương mại và phát triển - UNCTAD); ông Rafael Grossi (người Argentina, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế - IAEA) và bà Carolyn Rodrigues Birkett (Đại sứ Guyana tại LHQ) đều nhận hai phiếu đỏ. Tuy nhiên, bà Grynspan vẫn tiếp tục dẫn đầu các vòng thăm dò với 9 phiếu "ủng hộ".

Trong khi chưa rõ sự lựa chọn của từng thành viên thường trực, nhiều quan chức Mỹ trong vài tuần qua đã nói thẳng hiện chưa có ứng viên nào phù hợp với kỳ vọng của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Washington đang tập trung thúc đẩy các cải cách sâu rộng tổ chức toàn cầu gồm 193 thành viên, và lên kế hoạch hoặc đã rút khỏi nhiều cơ quan trực thuộc LHQ, theo Reuters.

Trao đổi với các phóng viên sau khi rời cuộc bỏ phiếu kín, Đại sứ Mỹ tại LHQ Mike Waltz nhấn mạnh LHQ cần một lãnh đạo "mạnh mẽ, giàu năng lượng", có khả năng đưa tổ chức gồm 193 quốc gia thành viên quay lại sứ mệnh cốt lõi ban đầu là duy trì hòa bình và an ninh.

Theo AP dẫn các nguồn thạo tin, vòng bỏ phiếu thăm dò tiếp theo sẽ tiếp tục sử dụng phiếu đỏ và dự kiến diễn ra trong tuần này.