Cao tốc vẫn chưa hết bất cập: Cấp bách xóa 'cơn khát' trạm dừng nghỉ

Trạm dừng nghỉ mở tới đâu, "cháy hàng" tới đó

Cao điểm tết 2026 chứng kiến một hiện tượng chưa từng có trên mạng lưới đường cao tốc Bắc - Nam: Trạm dừng nghỉ "thất thủ". Theo ghi nhận của PV Thanh Niên sau kỳ nghỉ tết, lưu lượng ô tô đổ về TP.HCM tăng đột biến khiến hàng loạt trạm dừng nghỉ cao tốc quá tải trầm trọng. Các tuyến Vân Phong - Nha Trang, Nha Trang - Cam Lâm, Cam Lâm - Vĩnh Hảo và Vĩnh Hảo - Phan Thiết những ngày cao điểm (mùng 4, 5, 6, 7 tết), dòng xe xếp hàng dài chờ rẽ vào trạm dừng chân. Đường 2 làn, không có làn dừng khẩn cấp xuyên suốt, tài xế phải dừng xe ngay trên làn đường chính. Thậm chí, nhiều trường hợp mòn mỏi chờ mãi không tới lượt, tài xế phải bất chấp dừng luôn ở đoạn có làn khẩn cấp để giải quyết nhu cầu vệ sinh, nghỉ ngơi tạm thời. Đây là tình huống cực kỳ nguy hiểm, lái xe lâm vào cảnh tiến thoái lưỡng nan.

ẢNH: PHẠM HÙNG

Đại diện Cục Đường bộ cho biết: Ùn tắc cục bộ như báo chí phản ánh là do lưu lượng tăng cao đột biến. Tại trạm dừng nghỉ tạm Km113 (tuyến Cam Lâm - Vĩnh Hảo), có thời điểm phương tiện tập trung đông trong phạm vi trạm, song chỉ diễn ra cục bộ, không ảnh hưởng đến phần đường xe chạy chính và không phát sinh ùn tắc kéo dài. Trạm dừng nghỉ tạm này do Tập đoàn Đèo Cả đầu tư và vận hành, không thuộc mạng trạm dừng nghỉ được Bộ Xây dựng đầu tư. Đại diện Cục Đường bộ khẳng định sẽ có văn bản gửi nhà đầu tư nhắc nhở việc hoàn thiện sớm trạm dừng nghỉ và khai thác bảo đảm an toàn.

Cũng theo Cục Đường bộ, trước kỳ nghỉ tết, trạm dừng nghỉ Km205 (tuyến Vĩnh Hảo - Phan Thiết) đã được đưa vào sử dụng, góp phần giảm áp lực cho các trạm dừng nghỉ tạm. Trên các tuyến Cam Lâm - Vĩnh Hảo và Vĩnh Hảo - Phan Thiết không xảy ra ùn tắc giao thông kéo dài.

Thực tế, từ trước tết khi chuẩn bị cho hành trình dài tự lái xe về quê, rất nhiều gia đình, nhất là những nhà có con nhỏ, đã phải lên mạng, tìm mua các loại dụng cụ đi vệ sinh khẩn cấp trên xe ô tô. Bởi chọn đi cao tốc là xác định chạy miệt mài hàng trăm km không có chỗ dừng nghỉ, chưa kể đường đông, kẹt xe, có khi nhiều giờ liền phải ngồi trên xe nên bắt buộc phải có kế hoạch dự phòng và "nín" uống nước lâu nhất có thể. Cũng vì quá thiếu nên tới mỗi điểm có trạm dừng, xe nào cũng phải cố chờ để được nghỉ vài phút, dù phải xếp hàng dài.

Còn nhớ những ngày cuối năm 2025, tài xế lưu thông từ Hà Nội hướng về Hà Tĩnh mừng rỡ vô cùng khi trạm dừng nghỉ đoạn cao tốc Hàm Nghi - Vũng Áng tại Km534+310 thuộc địa phận xã Cẩm Hưng (Hà Tĩnh) được đưa vào khai thác một bên theo chiều di chuyển Bắc - Nam. Đây là trạm dừng nghỉ đầu tiên hoạt động trên tuyến cao tốc qua địa phận tỉnh Hà Tĩnh.

Anh Hoàng Thành An, tài xế kinh nghiệm gần 20 năm thuộc một công ty vận tải ở Hà Nội, cho biết: "Đợt lễ 30.4, tuyến cao tốc qua Hà Tĩnh hơn 100 km chính thức thông xe, anh em tài xế mừng vô cùng. Từ Hà Nội thẳng tới Hà Tĩnh giờ liền một mạch cao tốc, đi khỏe re, mỗi tội thiếu chỗ nghỉ. Đi từ Ninh Bình vào tới Hà Tĩnh chỉ có duy nhất trạm Cao Bồ, còn đâu là tạm bợ. Nay có thêm trạm này, chúng tôi không phải lo tìm chỗ nghỉ tạm trên các điểm dải dừng xe khẩn cấp như trước nữa".

Bác tài này cũng chia sẻ thật tình thiếu trạm dừng nghỉ trên cao tốc luôn là nỗi niềm của cánh tài xế thường xuyên di chuyển đường dài. Đơn cử, từ Bắc Giang lên Lạng Sơn không có trạm dừng nghỉ nào. Tuyến có chỗ dừng tạm thì rất tạm bợ, không có ki ốt bán hàng, nhà vệ sinh thậm chí còn không có mái…

"Nói xin lỗi, nhiều khi anh em bức quá, phải dừng đại kiếm chỗ "giải quyết nỗi buồn", và còn sợ bị camera quay phạt thì "ốm đòn". Mong muốn của anh em tài xế là trên cao tốc phải có trạm dừng nghỉ tử tế để tài xế thoải mái nghỉ ngơi, đi vệ sinh hoặc có điểm ăn uống sạch sẽ khi đói. Còn bãi đỗ xe tại trạm dừng chỉ cần sạch sẽ, đủ rộng để các xe đỗ và đi lại không vướng vào nhau là mừng rồi", anh An nói.

Bài học "xương máu" cho 2.000 km cao tốc sắp tới

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng, các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phải hoàn thành các hạng mục công trình dịch vụ công thiết yếu (bãi đỗ xe, khu vệ sinh, nhà điều hành) trước ngày 30.12.2025 để bảo đảm khai thác đồng bộ đường cao tốc. Nhưng đến nay nhiều trạm dừng nghỉ vẫn chưa thể hoàn thành và lỡ hẹn với mốc tiến độ yêu cầu đề ra.

Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Để "thúc" tiến độ, Cục Đường bộ trước tết đã yêu cầu các ban quản lý dự án và các nhà đầu tư khẩn trương đẩy nhanh tiến độ các trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía đông từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa, do tiến độ đang chậm hơn so với yêu cầu. Đơn cử, 2 trạm Vân Phong - Nha Trang và Nha Trang - Cam Lâm đã hoàn thành một số công trình dịch vụ công thiết yếu đưa vào sử dụng nhưng vẫn chưa hoàn thành đường ra, vào trạm theo phương án được chấp thuận, tiến độ thi công các công trình chính (nhà chính, trạm cấp nhiên liệu, xưởng bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện…) chưa đáp ứng yêu cầu.

Một trong những nguyên nhân chính khiến tiến độ các trạm dừng nghỉ ì ạch, là các dự án đường cao tốc khi đầu tư xây dựng, các trạm chủ yếu có quy mô khoảng 1 ha. Tuy nhiên, theo Quyết định số 938/QĐ-BGTVT, các trạm đều có quy mô 3 - 5 ha mỗi bên, do đó phải bổ sung thủ tục làm kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng, nhất là trong thời điểm quy định về đất đai có nhiều thay đổi.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô VN, thừa nhận hệ thống trạm dừng nghỉ trên các tuyến cao tốc Bắc - Nam đã khai thác vẫn rất thiếu. Khoảng cách từ trạm này sang trạm kia quá xa làm người lái xe rất bị động, muốn nghỉ ngơi lại phải đi quãng đường quá dài, gây mệt mỏi, ảnh hưởng đến an toàn giao thông. Dù Chính phủ, Bộ Xây dựng đã liên tục chỉ đạo nhưng việc hoàn thiện các trạm vẫn rất chậm. Các doanh nghiệp vận tải rất mong muốn sớm hoàn thiện hệ thống trạm dừng nghỉ theo quy hoạch và đạt tiêu chuẩn như quy định.

Một lý do nữa, theo ông Quyền, nhiều dự án cao tốc Bắc - Nam khi lập dự án từ đầu chưa xác định vị trí trạm dừng nghỉ cũng như chưa xác định nguồn vốn, chưa làm thủ tục thu hồi đất hay chuyển đổi mục đích sử dụng đất, chưa có căn cứ để kêu gọi các nhà đầu tư. Do đó, khi đường hoàn thành rồi hoặc chuẩn bị khai thác mới triển khai dự án trạm dừng nghỉ.

"Trong đầu tư xây dựng các dự án cao tốc trước đây chưa chú trọng tổng thể, chỉ chú trọng hạ tầng đường mà chưa tính đến các dịch vụ thiết yếu. Khi đi đường vào khai thác mới bất cập thì mới thúc giục tiến độ các trạm dừng nghỉ. Tới đây khi làm tiếp 2.000 km cao tốc nữa, cần rút bài học kinh nghiệm", ông Quyền khuyến nghị.