Cấp C/O về Sở, vì sao bị chậm?

Doanh nghiệp lo chậm xuất khẩu

Ngày 6.8, anh Đ.T, đại diện một doanh nghiệp (DN) xuất khẩu gạo tại TP.HCM, cho biết đã nộp 3 bộ hồ sơ xin cấp C/O từ ngày 4.8 nhưng đến chiều 6.8 vẫn chưa được tiếp nhận, trong khi theo quy định thời gian xử lý hồ sơ là trong vòng 8 giờ làm việc, nếu chưa giải quyết phải có phản hồi. Đáng nói, DN chỉ biết hồ sơ bị vướng sau khi trực tiếp đến Sở hỏi. Theo anh Đ.T, nhiều lỗi nhỏ trước đây được cán bộ hướng dẫn điều chỉnh thì nay hồ sơ bị trả về yêu cầu bổ sung, giải trình. Chẳng hạn, danh sách container đã có trên hệ thống hải quan nhưng DN vẫn được yêu cầu cung cấp; hay chỉ cần cách ghi địa chỉ khác một chút cũng phải làm công văn giải trình.

ẢNH: NG.NGA

"Việc chậm cấp C/O đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu. Với các lô hàng thanh toán theo phương thức tín dụng thư (L/C), nếu không có C/O đúng hạn, DN có nguy cơ không hoàn thiện được bộ chứng từ để ngân hàng thanh toán hoặc bị đối tác từ chối nhận chứng từ", anh Đ.T nói. Chưa kể với hàng xuất khẩu sang Trung Quốc theo C/O mẫu E, nếu chưa có C/O khi làm thủ tục nhập khẩu, đối tác có thể chưa được hưởng ưu đãi thuế quan theo hiệp định. "Hàng qua Trung Quốc tối đa 3 ngày, nay 7 ngày vẫn chưa có C/O, tôi đang lo những thiệt hại lớn này ai sẽ chịu?", anh T. bức xúc.

Nhiều DN xuất khẩu nông sản cũng phản ánh hàng phải nằm chờ tại cửa khẩu vì chưa được cấp C/O, làm phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi, điện lạnh và tăng nguy cơ giảm chất lượng hàng hóa. Ngoài thời gian xử lý, DN còn phản ánh một số yêu cầu mới chưa phù hợp với quy trình điện tử. Đơn cử dù chứng từ đã được ký số hợp lệ, vẫn bị yêu cầu in ra, ký trực tiếp, đóng dấu rồi quét lại để tải lên hệ thống. Dung lượng tệp đính kèm khoảng 2 MB cũng khiến DN gặp khó khi nộp đầy đủ chứng từ. "Trước đây chỉ cần nộp qua mạng, mang mã hồ sơ đến đối chiếu là được cấp C/O ngay. Nay hồ sơ đã nộp 4 ngày vẫn chưa được duyệt trên hệ thống", ông Phan Hùng, đại diện một DN xuất khẩu ở Bình Dương, thông tin. Tương tự, bà Tuyết Linh Diệp (Cần Thơ) kể, đối tác nước ngoài liên tục thúc giục gửi bộ chứng từ để hoàn tất thủ tục nhập khẩu, trong khi hồ sơ xin C/O đã nộp hơn 3 ngày vẫn chưa có phản hồi.

70% hồ sơ bị trả, cơ quan cấp C/O cũng áp lực

Từ những khó khăn trên, các DN kiến nghị cơ quan quản lý sớm công khai chi tiết thành phần hồ sơ, biểu mẫu và các yêu cầu ngay từ đầu để DN chuẩn bị đầy đủ, thay vì nộp hồ sơ rồi mới yêu cầu bổ sung. "DN không ngại thực hiện đúng quy định, mà cần hướng dẫn rõ ràng, thống nhất để tránh mất thời gian, phát sinh chi phí và ảnh hưởng tiến độ giao hàng. Bên cạnh đó, ngành công thương cần số hóa thủ tục, không thể đã gửi hồ sơ qua hệ thống điện tử lại phải in ra đóng dấu rồi chụp gửi lên hệ thống", đại diện một công ty logistics tại TP.HCM nêu ý kiến.

ẢNH: H.HY

Trước phản ánh của DN, ông Lê Văn Danh, Phó giám đốc Sở Công thương TP.HCM, cho biết từ ngày 1.8, Sở chính thức tiếp nhận nhiệm vụ cấp C/O theo phân cấp của Bộ Công thương. Quy trình cấp C/O đã được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) hướng dẫn, Sở cũng đã có thông báo triển khai đến DN. Trên phần mềm đăng ký cấp C/O cũng có hướng dẫn về thủ tục và biểu mẫu đầy đủ. Tuy nhiên, ông Danh thừa nhận khối lượng hồ sơ trong những ngày đầu phát sinh lớn hơn nhiều so với dự kiến, tạo áp lực rất lớn cho cơ quan quản lý. Chỉ trong 3 ngày đầu triển khai, Sở đã tiếp nhận khoảng 1.500 hồ sơ đề nghị cấp C/O. Ngoài DN tại TP.HCM, nhiều DN từ Kiên Giang, Cần Thơ, Tây Ninh và các tỉnh miền Tây cũng nộp hồ sơ cấp C/O tại TP.HCM do quy định hiện hành không giới hạn việc tiếp nhận hồ sơ theo địa giới hành chính.

Để xử lý tình trạng quá tải, Sở Công thương TP.HCM đã huy động toàn bộ công chức được tập huấn nghiệp vụ cấp C/O, đồng thời tăng cường nhân sự tiếp nhận, kiểm tra và xử lý hồ sơ. "Quan điểm của Sở là luôn sẵn sàng phục vụ, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho DN nhưng vẫn phải bảo đảm việc thẩm định hồ sơ đúng quy định pháp luật. Do đó, lượng hồ sơ bị từ chối cũng khá cao, chiếm khoảng hơn 70% hồ sơ được tiếp nhận trong những ngày đầu", ông Danh nói và giải thích nguyên nhân chủ yếu là hồ sơ chưa đầy đủ thành phần hoặc chứng từ kèm theo chưa đáp ứng yêu cầu về tính hợp lệ theo quy định. Còn đối với những hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, Sở đều xử lý ngay trong ngày".

Trao đổi với Báo Thanh Niên, Th.S Nguyễn Lý Trường An, chuyên gia thương mại, Trường ĐH Kinh tế Công nghiệp Long An, nhận xét một số yêu cầu bổ sung hồ sơ của Sở Công thương TP.HCM cần được rà soát lại để bảo đảm phù hợp với tinh thần cải cách thủ tục hành chính và quy trình cấp C/O điện tử. Đơn cử với yêu cầu DN "rà soát, cập nhật" các mục 4, 5, 6, 9 và 15 trên đơn đề nghị cấp C/O, cơ quan quản lý cần chỉ rõ nội dung nào chưa phù hợp và yêu cầu DN điều chỉnh cụ thể, thay vì chỉ yêu cầu chung chung, dễ dẫn đến việc DN phải bổ sung hồ sơ nhiều lần. Thứ hai, việc yêu cầu ký, đóng dấu đơn đề nghị và chứng từ đính kèm là chưa phù hợp với tinh thần số hóa thủ tục hành chính, bởi hồ sơ xin C/O hiện đã được thực hiện và ký điện tử trên hệ thống. Yêu cầu in, ký, đóng dấu rồi quét lại để tải lên hệ thống sẽ làm phát sinh thêm một bước thủ công, đi ngược mục tiêu số hóa.

Thứ ba, ông An cho rằng yêu cầu bổ sung danh sách hàng hóa đủ điều kiện qua khu vực giám sát hải quan (mã vạch) là chưa cần thiết. Đây là chứng từ phục vụ quản lý hải quan, trong khi vận đơn đã là căn cứ thể hiện hàng hóa được vận chuyển, thực xuất. Thứ tư, quy trình sản xuất trong hồ sơ C/O chỉ cần trình bày rút gọn nhưng đầy đủ các công đoạn chính để chứng minh quá trình sản xuất phù hợp quy tắc xuất xứ. Không nên yêu cầu DN cung cấp quá chi tiết, hình ảnh từng công đoạn; chỉ trường hợp cần xác minh mới nên yêu cầu bổ sung. Thứ năm, đối với DN sử dụng nguyên phụ liệu từ đơn vị có cùng chủ sở hữu, chỉ cần thực hiện theo Phụ lục X của Thông tư 05/2019 của Bộ Công thương là đủ. Việc yêu cầu thêm bảng kê sản xuất, hóa đơn giá trị gia tăng và chứng từ mua nguyên liệu đầu vào của nhà cung cấp là không cần thiết, làm tăng thời gian và chi phí cho DN.

"Điều quan trọng là cơ quan cấp C/O cần thống nhất cách hiểu và áp dụng quy trình, xác định rõ đâu là thành phần hồ sơ bắt buộc, đâu là tài liệu chỉ yêu cầu khi cần xác minh. Nếu yêu cầu bổ sung được đưa ra một cách thống nhất, cụ thể và đúng quy định ngay từ đầu, DN sẽ chủ động chuẩn bị hồ sơ, còn cơ quan quản lý cũng giảm được áp lực xử lý hồ sơ bổ sung nhiều lần", chuyên gia Nguyễn Lý Trường An nhận định.