Chăm sóc sức khỏe toàn dân

Đến nay, sau 2 tháng kể từ khi ban hành kế hoạch, TP.HCM đã đạt cột mốc 1 triệu người dân được khám sức khỏe và lập hồ sơ sức khỏe điện tử. Cột mốc này còn được xem là bước đầu đặt nền móng cho hệ sinh thái y tế số của TP.HCM trong những năm tới. Với một siêu đô thị với dân số khoảng 15 triệu người, đây là nỗ lực rất đáng ghi nhận.

Đặc biệt, để thực hiện mục tiêu, TP.HCM huy động cả hệ thống chính trị, các cơ sở y tế công lập và tư nhân, y tế cơ sở cùng tham gia. Người dân có thể lựa chọn cơ sở y tế đủ điều kiện thuận tiện cho nơi ở, nơi làm việc hay học tập. Thành phố cũng tổ chức các đợt cao điểm để đẩy nhanh tiến độ, trong đó có những cách làm rất quyết liệt ở cơ sở, như vận động, thi đua để đưa tỷ lệ người dân đi khám lên cao nhất.

Tinh thần ấy rất đáng hoan nghênh. Bởi với một đô thị đông dân, tốc độ sống nhanh, áp lực công việc lớn và sự khác biệt về điều kiện tiếp cận y tế giữa các nhóm dân cư, việc chủ động đưa người dân đến với hệ thống y tế thay vì chờ có bệnh mới đi khám là sự thay đổi quan trọng về tư duy chăm sóc sức khỏe.

Mặt khác, cũng chính từ quy mô quá lớn của chương trình, câu hỏi tiếp theo cần được đặt ra ngay từ bây giờ: sau khi khám xong thì sao?

Khi một người dân đi khám, được phát hiện huyết áp cao, mắc bệnh tiểu đường, nguy cơ tim mạch hay một vấn đề sức khỏe nào đó thì điều quan trọng không phải chỉ là kết quả được lưu vào hồ sơ. Quan trọng hơn là người ấy có được nhắc lịch tái khám không, có được theo dõi định kỳ không, có được tư vấn để thay đổi lối sống không, có được chuyển tuyến đúng lúc khi cần điều trị chuyên sâu hay không, có được hỗ trợ chi phí điều trị nếu có hoàn cảnh khó khăn hay không... Nếu hồ sơ sức khỏe điện tử chỉ dừng lại ở việc "có dữ liệu", thì đó mới là thành quả của số hóa. Giá trị lớn hơn phải là từ dữ liệu ấy, ngành y tế có thể chủ động chăm sóc từng người dân.

TP.HCM đã có nền tảng quan trọng khi hồ sơ sức khỏe điện tử được tích hợp trên ứng dụng Công dân số, mỗi người có một hồ sơ gắn với mã định danh cá nhân, dữ liệu có thể được cập nhật từ các cơ sở khám chữa bệnh, chương trình khám sức khỏe và tầm soát. Đây là cơ sở để chuyển từ quản lý bệnh sang quản lý sức khỏe.

Bước tiếp theo là xây dựng một "lộ trình sức khỏe" cho từng người dân. Khám xong phải có kết luận rõ ràng: khỏe thì tiếp tục duy trì và khám lại khi đến lịch; có nguy cơ thì được nhắc theo dõi; có bệnh thì được kết nối với cơ sở điều trị và quản lý lâu dài. Những nhóm nguy cơ cao, người cao tuổi, người có bệnh mạn tính, người yếu thế càng cần được hệ thống y tế chủ động "gọi tên", nhắc lịch và theo dõi, thay vì để họ tự xoay xở.

Đồng thời, với dữ liệu thu thập được, ngành y tế cần nhìn thấy những vấn đề sức khỏe lớn nhất của cư dân thành phố, từ đó phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực y tế cơ sở và xây dựng các chương trình phòng bệnh phù hợp.

Khám sức khỏe miễn phí cho 15 triệu người đã là một việc lớn nhưng một chương trình thật sự thành công sẽ không kết thúc khi người dân rời khỏi bàn khám mà đích đến là chủ động chăm sóc sức khỏe suốt đời.