Tài xế ô tô bước xuống, mở cốp lấy ra một chiếc gậy dài rồi dùng gậy gõ vào chân người đi xe máy trước sự chứng kiến của đứa trẻ. Người đi xe máy khẳng định giữa hai bên không hề xảy ra va chạm giao thông và không hiểu vì sao mình lại bị chặn đường đe dọa vô cớ.
Tôi đọc tin này và hiểu cảm giác đó. Không phải hiểu hành vi cầm gậy đe dọa người mà hiểu cái khoảnh khắc máu dồn lên mặt khi ai đó tạt đầu xe mình, khi bị húc từ phía sau, khi nghe tiếng còi bóp inh ỏi ngay sau gáy. Tôi từng muốn xuống xe. Tôi tin rằng hầu hết người Việt Nam tham gia giao thông đều từng có ít nhất một lần như thế.
Camera hành trình trên ô tô ghi lại cảnh hai người đàn ông ẩu đả nhau trên đường ở TP.HCM cách đây không lâu
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Thừa nhận điều đó không phải để biện minh cho bạo lực. Mà vì đây là bước đầu tiên để kiểm soát cảm xúc mang tính hơn thua khi tham gia giao thông. Các vụ ẩu đả sau va chạm giao thông thường rơi vào những người thiếu kỹ năng kiềm chế cảm xúc và thiếu nhận thức về hậu quả pháp lý.
Nhận định ấy đúng. Nhưng thiếu kỹ năng kiềm chế không phải lỗi của riêng ai, khi mà không nơi nào dạy chúng ta cách xử lý cơn giận khi tham gia giao thông.
Trong tâm lý học hiện tượng này có tên gọi road rage (cơn thịnh nộ trên đường). Theo Cơ quan quản lý An toàn giao thông Mỹ, hơn 60% vụ tai nạn có liên quan đến tình trạng lái xe trong trạng thái nóng giận. Hiệp hội Tâm lý học nước này cũng chỉ ra rằng nhiều người coi phương tiện như phần mở rộng của bản thân, nên bất kỳ va chạm nào cũng có thể kích hoạt phản ứng dữ dội.
Điều này giải thích vì sao ngay cả khi không có va chạm thật sự, một người vẫn có thể bùng nổ cơn giận chỉ vì cảm giác bị coi thường khi lái xe.
Các phương tiện nối đuôi nhau, kéo dài trên đường Mai Chí Thọ, TP.HCM
ẢNH: PHẠM HỮU
Nhưng hiểu nguyên nhân không có nghĩa là chấp nhận hệ quả. Vấn đề là làm sao để mình không trở thành nhân vật tiếp theo trong những clip bạo lực giao thông lan truyền trên mạng xã hội? Tôi tự đặt ra cho mình ba nguyên tắc. Và sau nhiều năm lái xe, tôi thấy chúng thật sự có tác dụng.
Nguyên tắc thứ nhất: đừng bước xuống xe. Nghe đơn giản nhưng đây là ranh giới quan trọng nhất. Khi còn ngồi trên xe, dù tức giận đến mấy, mọi thứ vẫn chỉ là một tình huống giao thông có thể giải quyết bằng thỏa thuận, bảo hiểm hoặc gọi công an.
Nhưng khoảnh khắc bước xuống xe và giơ tay hoặc rút gậy thì người ta có cơ hội tự chuyển mình từ "người tham gia giao thông" thành "bị can". Chỉ trong hai tháng đầu năm 2026, hàng loạt vụ ẩu đả sau va chạm giao thông đã bị khởi tố. Mỗi vụ việc đều bắt đầu bằng cùng một hành động: bước xuống xe.
Nguyên tắc thứ hai: trong 30 giây đầu tiên, đừng làm gì cả. 30 giây là khoảng thời gian mà não bộ cần để chuyển từ phản ứng bản năng sang tư duy lý trí. Hãy hít thở sâu có thể làm giảm mức độ căng thẳng ngay lập tức trong các tình huống áp lực cao. Nghe thì sách vở nhưng tôi đã thử và nó thật sự có tác dụng.
Nguyên tắc thứ ba: tự hỏi mình một câu trước khi hành động. Không phải câu "ai đúng ai sai" mà là "nếu mình bước xuống xe bây giờ, chuyện gì sẽ xảy ra sau đó?".
Nghĩ đến camera hành trình đang quay. Nghĩ đến đứa con đang ngồi phía sau. Nghĩ đến dòng tin trên mạng xã hội với tên mình gắn liền với từ côn đồ… Những hình dung cụ thể về hệ quả có sức mạnh kìm hãm bản năng hơn bất kỳ lời khuyên đạo đức nào.
Tôi không viết bài này để phán xét ai. Là luật sư, tôi biết rõ cái giá pháp lý của mỗi cú đấm, mỗi chiếc gậy được rút ra trên đường.
Nhưng là một người cũng ngày ngày chen chúc giữa dòng xe tại TP.HCM, tôi hiểu rằng kiềm chế cơn giận không phải khả năng bẩm sinh.
Đó là kỹ năng phải rèn luyện, giống như kỹ năng lái xe vậy. Không ai sinh ra đã biết thắng gấp. Cũng không ai sinh ra đã biết dừng lại đúng lúc khi cơn giận bùng phát.
Vì thế tôi viết lại 3 nguyên tắc trên không phải như lời khuyên mà như lời tự nhắc. Mỗi lần ngồi sau tay lái, tôi nhắc mình rằng cơn giận có thể sẽ đến, va chạm có thể sẽ xảy ra và khoảnh khắc quan trọng nhất không phải lúc xe va vào nhau mà là 30 giây ngay sau đó. 30 giây để quyết định mình sẽ là người lái xe tiếp hay là người bước xuống xe để "thắng thua" với đối phương và đánh mất tất cả.
Phần lớn những người đánh nhau sau va chạm trên đường đều nghĩ mình đang bảo vệ quyền lợi của bản thân và đang "dạy cho đối phương một bài học".
Nhưng thực tế trong mọi vụ ẩu đả giao thông, không có ai thắng, chỉ có hai người cùng thua. Người thật sự mạnh là người kiềm chế được cơn giận của chính mình chứ không phải người ra đòn trước.
Bình luận (0)