Chặn 'quân xanh quân đỏ', 'sân sau' trong đấu giá đất

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định chính sách của luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Dự án luật do bộ này chủ trì soạn thảo.

ẢNH: NGUYỄN TRƯỜNG

"Thổi giá", dìm giá, "sân sau" vẫn nhức nhối

Theo Bộ Tư pháp, giai đoạn 2017 - 2025, các tổ chức hành nghề đấu giá tài sản đã tổ chức 336.581 cuộc đấu giá, số tiền thù lao thu được hơn 4.000 tỉ, nộp ngân sách hơn 1.700 tỉ.

Hoạt động đấu giá tài sản đạt nhiều kết quả tích cực, song cũng tồn tại nhiều bất cập. Điển hình là thiếu cơ chế, quy định để ngăn chặn, hạn chế tối đa việc lợi dụng đấu giá tài sản để trục lợi.

Vẫn còn tình trạng người tham gia đấu giá quyền sử dụng đất lợi dụng giá khởi điểm và mức tiền đặt trước thấp để "thổi giá", sau đó bỏ cọc nhằm tạo mặt bằng giá ảo. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến thị trường bất động sản và an ninh trật tự tại địa phương.

Số liệu thống kê cho thấy, từ 2018 đến nay, cơ quan có thẩm quyền đã khởi tố, điều tra, xét xử16 vụ án liên quan đến tội vi phạm quy định về hoạt động đấu giá tài sản với các hành vi như thông đồng dìm giá, nâng giá, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng, cố ý làm lộ bí mật công tác…

Một số hạn chế khác được cơ quan soạn thảo chỉ rõ, như việc định giá tài sản, xác định giá khởi điểm, nhất là quyền sử dụng đất, còn chưa hợp lý, chênh lệch lớn so với giá thị trường, dẫn đến đầu cơ, trục lợi, nguy cơ gây thất thoát.

Đặc biệt, tình trạng lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản chưa khách quan, "sân sau". Một số tổ chức đấu giá tài sản vi phạm trình tự, thủ tục đấu giá, dù cơ quan có thẩm quyền đã kết luận, xử lý, kiến nghị hủy kết quả đấu giá, nhưng vẫn tiếp tục được lựa chọn.

Cạnh đó là việc giám sát quá trình tổ chức đấu giá không thường xuyên, thậm chí "buông lỏng", nên không kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Ngăn chặn thông đồng, "quân xanh, quân đỏ"

Để khắc phục những tồn tại đã nêu, Bộ Tư pháp đề xuất 5 nhóm chính sách, trong đó có các giải pháp nhằm tăng sự công khai, minh bạch, hạn chế tối đa câu chuyện thông đồng, dìm giá, "quân xanh, quân đỏ".

Cụ thể là tiếp tục quy định 4 hình thức đấu giá (trực tuyến, trực tiếp bằng lời nói, trực tiếp bằng bỏ phiếu và bỏ phiếu gián tiếp) để người có tài sản và tổ chức hành nghề đấu giá tài sản thỏa thuận, chịu trách nhiệm lựa chọn, phù hợp với tính chất của từng loại tài sản và từng cuộc đấu giá.

Đáng chú ý, cơ quan soạn thảo đề xuất quy định trình tự, thủ tục riêng đối với một số tài sản đặc thù như quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản, tần số vô tuyến điện…, song vẫn đảm bảo tính thống nhất, không chồng chéo với trình tự, thủ tục chung.

Luật sửa đổi cũng sẽ quy định rõ quyền và nghĩa vụ của người tham gia đấu giá, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong hoạt động đấu giá tài sản; xác định rõ trách nhiệm của người có tài sản trong việc giám sát quá trình tổ chức đấu giá, tham dự cuộc đấu giá để kịp thời phát hiện các hành vi thông đồng, dìm giá, cản trở tại cuộc đấu giá.

Quy định nguyên tắc xác định tiền đặt trước phù hợp với các loại tài sản, góp phần khắc phục tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc nhằm phá hoại cuộc đấu giá hoặc "thổi giá", tạo mặt bằng giá ảo để thao túng thị trường.

Đồng thời, quy định các trường hợp mất tiền đặt trước khi tham gia cuộc đấu giá mà gây mất trật tự như trả dưới giá khởi điểm hoặc không trả giá.