Chính phủ yêu cầu tăng cung nhà cho thuê

Cụ thể, Chính phủ giao các địa phương phát triển 899.857 căn nhà ở xã hội (NƠXH), nhà ở cho thuê trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, nhà ở cho thuê là 191.023 căn (chiếm khoảng 21%), còn lại 708.834 căn để bán, thuê mua.

Đạt 77% chỉ tiêu

Đối với từng địa phương, Chính phủ giao chỉ tiêu phát triển NƠXH, nhà ở cho thuê giai đoạn 2026 - 2030 đối với TP.Hà Nội là 84.000 căn, TP.HCM 181.257 căn, TP.Hải Phòng 32.850 căn, TP.Huế 10.600 căn, TP.Đà Nẵng 26.279 căn, TP.Cần Thơ 13.250 căn, TP.Đồng Nai 60.054 căn...

Theo đánh giá của Chính phủ, phát triển NƠXH thời gian qua có chuyển biến tích cực, nhưng nguồn cung vẫn thiếu. Cơ cấu sản phẩm còn thiên về sở hữu, trong khi nhu cầu thuê nhà với giá hợp lý của người lao động rất lớn. Do đó, Nghị quyết 303 đặt mục tiêu hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu ít nhất 1 triệu căn NƠXH, nhà ở cho thuê cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp đến năm 2030. Chính phủ yêu cầu các địa phương căn cứ chỉ tiêu phát triển NƠXH, nhà ở cho thuê được giao, thực hiện hoàn thành hoặc vượt chỉ tiêu để góp phần hoàn thành mục tiêu chung của cả nước.

Ảnh: Đình Sơn

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng về kết quả thực hiện Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn NƠXH cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030", đến hết tháng 7.2026, cả nước có 875 dự án đang được triển khai, với quy mô 773.457 căn, tổng mức đầu tư khoảng 637.019 tỉ đồng. Trong đó, 289 dự án hoàn thành, quy mô 197.805 căn; 270 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với 270.409 căn; 316 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 305.243 căn. Như vậy, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đạt 77% so với chỉ tiêu đã đặt ra. Một số địa phương có kết quả thực hiện tốt như Hải Phòng, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Khánh Hòa, Cà Mau…

Cũng theo Bộ Xây dựng, hiện trên cả nước có 205.074 căn nhà ở cho thuê thuộc tài sản công (188.025 căn đang cho thuê, 17.049 căn chưa bố trí sử dụng), đã quy hoạch khoảng 1.986 vị trí, với quy mô khoảng 10.279 ha đất làm NƠXH. Trong đó, 944 quỹ đất độc lập, tương ứng khoảng 6.047 ha; 837 quỹ đất 20% trong dự án nhà ở thương mại (khoảng 3.174 ha); 123 quỹ đất lực lượng vũ trang nhân dân, (khoảng 475 ha); 82 quỹ đất nhà lưu trú công nhân (khoảng 583 ha).

Đến nay hầu hết các địa phương đã quy hoạch quỹ đất để phát triển NƠXH. Nhiều nơi quan tâm dành quỹ đất NƠXH tại các vị trí thuận lợi, gần các trung tâm đô thị, khu công nghiệp, đảm bảo đáp ứng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội như: Đồng Nai (1.723 ha), TP.HCM (1.740 ha), Hà Nội (1.555 ha), Bắc Ninh (754 ha), Tây Ninh (570 ha), Quảng Ngãi (461 ha)...

Cần có chính sách thu hút vốn ngoại làm nhà ở xã hội

Tại TP.HCM, các dự án NƠXH, đặc biệt là NƠXH cho thuê được ưu tiên tối đa nguồn lực, đưa vào "luồng xanh" thủ tục hành chính để đẩy nhanh tiến độ. Khi cấp phép xây dựng, các dự án đều được yêu cầu dành một số lượng căn hộ nhất định để cho thuê. Chủ đầu tư một dự án NƠXH tại khu vực TP.Thủ Đức cũ cho hay dự án đã được khởi công hồi tháng 6.2026. Do chất lượng tốt và vị trí gần khu công nghệ cao, cảng biển nên chính quyền TP.HCM chủ động yêu cầu chủ đầu tư thay đổi quy hoạch, cho nâng hệ số sử dụng đất, nâng tầng cao của dự án. Số tầng cao được tăng thêm dùng làm nhà ở cho thuê. Ngoài ra, chủ đầu tư cũng được yêu cầu dành 20% quỹ nhà tại dự án để cho thuê thay vì bán hết 100% như kế hoạch ban đầu. Một dự án NƠXH khác tại khu vực Q.7 cũ mới đây cũng đã điều chỉnh kế hoạch kinh doanh bằng cách chuyển 20% số căn hộ tại dự án để cho thuê thay vì để bán.

Ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty Lê Thành, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, cho hay nhu cầu nhà ở tại TP.HCM hiện rất lớn trong khi nguồn cung NƠXH cho thuê hiện chỉ dưới 5.000 căn. Sở dĩ có tình trạng này bởi mô hình nhà ở cho thuê hiện chưa đủ sức hấp dẫn với nhiều doanh nghiệp bất động sản do thiếu các chính sách hỗ trợ, thời gian thu hồi vốn kéo dài, trong khi tư duy sở hữu nhà ở vẫn chiếm ưu thế trong dân.

Chính vì vậy, ông Nghĩa kiến nghị nâng mức lợi nhuận định mức đối với NƠXH cho thuê lên 15% thay vì 10% như hiện nay, giảm 70% thuế thu nhập doanh nghiệp và 70% thuế VAT để tăng hiệu quả đầu tư. Nâng hạn mức hỗ trợ vốn từ mức tối đa 200 tỉ đồng hiện nay lên khoảng 300 tỉ đồng để phù hợp với quy mô các dự án lớn. Cũng theo ông, thời gian hỗ trợ lãi suất từ 7 năm là chưa đủ, mà cần nâng lên thành từ 10 - 15 năm để giảm áp lực cho nhà đầu tư. Đặc biệt, mô hình nhà trọ cho công nhân, người lao động, sinh viên thuê cũng là một dạng nhà ở cho thuê nên cần được tiếp cận các cơ chế đặc biệt, hưởng ưu đãi thuế tương tự như đối với NƠXH để khuyến khích người dân tham gia đầu tư, từ đó mở rộng quy mô nhà cho thuê.

TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, cho rằng một trong những nút thắt lớn nhất hiện nay khiến doanh nghiệp ít mặn mà tham gia làm NƠXH cho thuê là tiếp cận nguồn vốn vay vẫn còn khó và lãi suất cao ở cả phía doanh nghiệp lẫn người mua nhà. Như mới đây tại Hà Tĩnh, nhiều người dù trúng quyền mua NƠXH nhưng khi đến Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Hà Tĩnh vay tiền thì được cho biết "đã hết nguồn" trong khi sắp tới ngày đóng tiền theo tiến độ. Để có tiền đóng, người mua nhà phải tìm đến chương trình tín dụng 120.000 tỉ đồng phát triển NƠXH tại các ngân hàng thương mại, nhưng vấn đề phát sinh là lãi suất cao hơn.

Do đó, TS Phạm Viết Thuận đề xuất Chính phủ tung gói hỗ trợ như gói tín dụng 30.000 tỉ đồng trước đây, với lãi suất thấp cho cả người dân và doanh nghiệp vay (khoảng 3 - 4%/năm). Bởi lãi suất 5,4% như hiện nay tại Ngân hàng Chính sách xã hội hay gói 120.000 tỉ đồng là 7%/năm đối với chủ đầu tư và 6,5%/năm đối với người mua nhà vẫn đang quá cao.

TS Phạm Viết Thuận cũng đề xuất mở rộng phạm vi cho doanh nghiệp nước ngoài hoặc doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) có thể tham gia phát triển NƠXH, nhà ở cho thuê tại VN thông qua các hình thức hợp tác, liên doanh hoặc đầu tư trực tiếp tuân thủ pháp luật hiện hành. Nếu có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp này tham gia, VN có thể thu hút nguồn vốn rẻ từ nước ngoài đổ vào làm NƠXH, nhà ở cho thuê.