Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc từng mở lớp xóa mù chữ

Phạm Hữu
Phạm Hữu
23/05/2026 06:00 GMT+7

Nằm sâu trong con hẻm đường Phan Văn Trị (TP.HCM), chùa Giác Quang gần 100 năm tuổi vẫn giữ kiến trúc Bắc bộ cổ kính và từng là nơi mở lớp xóa mù chữ, dạy học miễn phí cho trẻ em nghèo.

Đại đức Thích Thiện Lực cho biết ngôi chùa Giác Quang gần 100 năm tuổi với khuôn viên rộng gần 2.000 m2 ngày nay từng có khởi đầu rất khiêm tốn. Vào năm 1930, vùng đất này còn thưa thớt bóng người, xung quanh chủ yếu là ruộng rẫy. Khi đó, ngôi chùa trong hẻm ở TP.HCM này chỉ là một am nhỏ bằng tre lá đơn sơ, nằm tại khu vực mà người dân địa phương thường gọi là xóm Sở Thùng nghèo khó.

Chùa thuộc hệ phái Bắc tông, thành lập năm 1930 do ông Nguyễn Văn Giác là người sáng lập. Tuy nhiên, theo đại đức, thông tin về lịch sử chùa còn rất hạn chế. Các đời trụ trì trước không để lại nhiều bút tích về lịch sử cũng như những hoạt động ở chùa. Những thông tin chắp vá về chùa thì đại đức Thích Thiện Lực chỉ biết qua lời kể của vị trụ trì trước kia là cố thượng tọa Thích Huệ Hiển.

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 1.

Chùa Giác Quang nằm trong con hẻm 332 đường Phan Văn Trị, phường Bình Lợi Trung, TP.HCM

ẢNH: PHẠM HỮU

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 2.

Ngôi chùa trong hẻm này được thành lập năm 1930, ban đầu chùa chỉ là một am nhỏ, nhà tranh mái lá đơn sơ

ẢNH: PHẠM HỮU

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 3.

Chùa mang phong cách kiến trúc Bắc bộ với cổng tam quan, phía trên cổng bố trí chiếc chuông lớn

ẢNH: PHẠM HỮU

Cũng đến năm 1961, chùa được xây dựng lại trên nền cũ bằng vật liệu kiên cố hơn. Trải qua nhiều thập kỷ, ngôi chùa đã trải qua nhiều đợt trùng tu lớn vào các năm 2003, 2010 và gần nhất là 2018 - 2019 để khắc phục tình trạng xuống cấp do thời gian.

Đại đức Thích Thiện Lực nói rằng điểm đặc biệt của chùa Giác Quang chính là phong cách kiến trúc Bắc bộ. Dù được xây dựng lại theo hướng hiện đại, cao ráo và sáng sủa hơn vào năm 1961, chùa vẫn giữ nguyên nét đặc trưng truyền thống như cổng tam quan (phía trên có gác chuông), đông lang và tây lang.

Bên trong chánh điện, cách bài trí thờ tự cũng tuân thủ nghiêm ngặt lối truyền thống của miền Bắc. Chùa thờ bộ tượng Tam Bảo gồm Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật Dược Sư và Phật A Di Đà ở giữa. Hai bên là tượng Thập điện Diêm Vương và Quan Công. Phía sau chánh điện là nhà tổ, nơi thờ tổ Bồ Đề Đạt Ma. Dù phần khung xương gỗ đã được thay mới do mối mọt, các chi tiết phù điêu cổ kính vẫn được nhà chùa gìn giữ nguyên vẹn.

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 4.

Đại đức Thích Thiện Lực làm trụ trì chùa Giác Quang từ năm 2009 sau khi thượng tọa Thích Huệ Hiển viên tịch

ẢNH: PHẠM HỮU

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 5.

Khu vực chánh điện thờ Phật Thích Ca Mâu Ni

ẢNH: PHẠM HỮU

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 6.

Dãy tượng Thập Điện Diêm Vương làm bằng gỗ mít, được sơn son thếp vàng có tuổi đời gần bằng tuổi của chùa

ẢNH: PHẠM HỮU

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 7.

Như nhiều ngôi chùa hệ phái Bắc tông khác, phía trước chánh điện chùa tôn trí tượng Hộ Pháp

ẢNH: PHẠM HỮU

Không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh cho phật tử, chùa Giác Quang từ lâu đã gắn liền với các hoạt động an sinh xã hội từ thời mới khai lập. Đại đức chia sẻ từ lời kể của sư phụ, trước năm 1975 là nơi đây từng có một lớp học tình thương dạy miễn phí cho trẻ em nghèo trong xóm với tên gọi là "Quang Trung học đường".

Cụ thể hơn vào năm 1954 chùa kết hợp với cách mạng mở lớp xóa mù chữ. Năm 1956, chùa mở trường tiểu học dạy chữ cho trẻ em nghèo. Thời gian sau này, truyền thống ấy vẫn tiếp nối khi nhà chùa tạo điều kiện cho các nhóm sinh viên tình nguyện mượn không gian để dạy học cho trẻ em xóm Sở Thùng.

Ngoài ra, đại đức Thích Thiện Lực cùng các nhà hảo tâm và nhóm thiện nguyện Gốc Sen Hồng thường xuyên tổ chức các chuyến đi về vùng sâu vùng xa. Những cây cầu tại Cà Mau, Phú Yên cũ hay các ngôi trường mới tại Lâm Đồng đã được xây dựng từ sự đóng góp phật tử và kết nối của nhà chùa.

Hằng năm, vào các dịp đại lễ như Phật đản, chùa không chỉ tổ chức các nghi thức truyền thống như tắm Phật hay tụng kinh mà còn vận động phật tử hỗ trợ các trường hạ trong mùa an cư kiết hạ.

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 8.

Dù trải qua nhiều đợt trùng tu sau lần xây mới vào năm 1961, chùa vẫn giữ kiến trúc truyền thống

ẢNH: PHẠM HỮU

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 9.

Đại đức Thích Thiện Lực cho biết từ lời kể của sư phụ, nơi đặt chiếc chuông đồng ở chùa từng xuất hiện trong một phân cảnh nhỏ trong phim Biệt động Sài Gòn cách đây 40 năm

ẢNH: PHẠM HỮU

Chùa trong hẻm ở TP.HCM: Ngôi chùa kiểu miền Bắc, từng là nơi xóa mù chữ - Ảnh 10.

Khu vực bên trái sân chùa là nhà nghỉ dành cho chư tăng chùa Giác Quang

ẢNH: PHẠM HỮU

Top

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.