Huyện Lệ Thủy (cũ) có dòng Kiến Giang, 2 bên bờ có 2 con đường lớn, gọi là đường Bến. Từ thị trấn Kiến Giang (cũ) đi về nhà Đại tướng Võ Nguyên Giáp có hai đường. Thường thì du khách được đưa theo đường men cánh đồng cho thoáng và nhanh, nhưng nên đi theo đường ven sông mới biết thế nào là... Lệ Thủy và mới có thể thấy cây bún này.
Năm nào tháng 3 hoa bún nở (rộ lên hết tháng 4 qua tháng 5), rất nhiều người mượn thuyền chèo ra sông chụp ảnh hoa bún. Mùa đó hoa giêng giếng cũng vàng rực bờ sông. Cây bún đẹp như một biểu tượng nhưng không ai biết nó đã bao nhiêu tuổi.
Tôi có đến 3 lần nhưng không chụp được ảnh ưa ý vì cả 3 lần có nhiều ô tô đỗ ở bến tránh nắng.
Cây bún ở Tuy Lộc
ẢNH: NGUYỄN HẢI
Cành cây bún giòn, khi lực tập trung dễ gãy nhưng gió đung đưa không gãy. Ở làng Lộc An, xã An Thủy, huyện Lệ Thủy, Quảng Bình (cũ) quê tôi trước có 2 hàng cây bún cổ thụ dọc con đường bên phôốc (hồ) ông Bầu. Sau mấy năm đi xa về làng thì thấy bị phá bỏ.
Hồi nhỏ, bọn tôi hay bị dọa là cây bún rất nhiều "ma" nên rất sợ. Nhiều đứa trèo cây bún bị gãy tay, nói là "ma xô" nên càng sợ hơn.
Sau này mới biết người lớn nói thế là để trẻ con đừng leo trèo, nguy hiểm vì nhánh cây rất giòn, dễ gãy. Nhưng nếu lực phân tán, như gió bão, thì nó không gãy nên xưa trồng là để chắn gió. Nhìn ảnh cây bún qua bao gió bão vẫn sum suê là biết.
Cây bún có tên tiếng Anh là Spider Tree (cây con nhện). Báo chí năm nào cũng đưa tin cây bún hiếm hoi ở Từ Liêm (Hà Nội) nở hoa. Khách quan thì, cây bún 300 tuổi đó do nó mọc ở phố nên không sum suê bằng cây bún bên sông.
Nhiều người tìm đến để lưu lại khoảnh khắc hoa bún nở
ẢNH: LÊ THANH BÌNH
Tìm hiểu mới biết thêm, bún có rất nhiều loại nở hoa khác nhau. Tôi có 2 cây thì một vàng và một trắng. Không biết còn màu gì nữa không...
Cây bún có quả vỏ cứng, to, tròn. Trong có thịt màu mơ lẫn hạt đen. Lấy quả chín hoặc quả khô rụng xuống đập ra lấy hạt gieo. Cây bún con cũng được mọc lên từ hệ thống rễ. Tôi đã thử chiết cành thì nó cũng nhanh ra rễ. Cây bún không hiếm nhưng cây đẹp như cây ở Tuy Lộc thì hiếm.
Ở Ninh Thuận, cây bún hiện diện khá nhiều ở vùng đồi, núi và trong những ngôi làng của người Chăm. Người dân trồng, chăm sóc cây quanh nhà, vừa tạo bóng mát vừa làm đẹp không gian sống, cũng như người Kinh miền Nam trồng mai trước sân nhà.
Với người Chăm, hoa bún còn gắn với nhịp thời gian của cộng đồng. Khi cây bắt đầu nở rộ, cũng là lúc bước vào tháng 1 lịch Chăm, khoảng tháng 4 - 5 dương lịch, báo hiệu mùa xuân và mùa lễ hội đang về. Vì thế, cây bún với người Chăm không đơn thuần là một loài cây cho hoa đẹp mà còn gắn với đời sống văn hóa và tín hiệu mùa vụ của cộng đồng.
Hai cây bún tại làng Hà Trì (Hà Đông) và khu vực Đình Thôn (Từ Liêm, Hà Nội) rất nổi tiếng, được cho là có 300 năm tuổi. Năm nào đến mùa hoa báo chí đều nhắc đến. Cũng rất nhiều người đến đây chụp ảnh.
Hiện nay ở Hà Nội và các tỉnh phía Bắc có "Hội kết duyên trồng cây bún". Cũng có nhiều cơ sở nhân giống bún để bán, nhiều nhóm ươm cây để mang trồng tặng các chùa chiền, miếu mạo…
Theo y học cổ truyền, các bộ phận của cây bún chứa hàm lượng cao hoạt chất, như: lupeol, alkaloids, flavonoids, saponil, tannin... mang lại nhiều lợi ích, như: hỗ trợ trị sỏi thận, tiết niệu, kháng viêm, giảm đau xương khớp, đau lưng, mỏi gối. hạ đường huyết, bảo vệ gan, hỗ trợ kiểm soát glucose máu cho người tiểu đường…
Nếu các công tác tình nguyện đưa tình nguyện viên nhân giống cây bún, trồng điểm xuyết trên con đường về nhà Bác Giáp (đường phía cánh đồng nhưng chỉ trồng phía trong, đừng trồng phía ruộng) thì đến mùa hoa nở, con đường sẽ rất... ngôn tình.
Bình luận (0)