Có bên nào chiến thắng trong cuộc xung đột Trung Đông?

ẢNH: AFP

Sau gần 4 tháng kể từ khi xung đột bùng nổ tại Trung Đông, Mỹ và Iran đạt thỏa thuận sơ bộ, mở đường cho giai đoạn 60 ngày đàm phán khi những vấn đề gai góc vẫn chưa được giải quyết.

Giới chuyên môn cho rằng không có bên nào chiến thắng rõ ràng, khi cuộc xung đột khiến Iran yếu hơn, nhưng cũng không giúp Mỹ và Israel đạt được các mục tiêu của mình.

Iran

Theo AFP, Iran rút khỏi cuộc xung đột với Mỹ và Israel trong tình trạng suy yếu về quân sự, kinh tế và chịu những tổn thất nghiêm trọng về giới lãnh đạo.

Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei đã bị giết vào ngày đầu tiên của cuộc chiến, ngày 28.2, và con trai ông là Mojtaba Khamenei vẫn chưa xuất hiện trước công chúng kể từ khi kế nhiệm.

Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel tiếp tục nhắm vào những nhân vật cấp cao, nhưng hệ thống cầm quyền vẫn còn nguyên vẹn và nắm giữ những quân bài quan trọng khi bước vào các cuộc đàm phán với Mỹ.

"Xét về chiến lược và địa chính trị, bên chiến thắng thực sự duy nhất vào thời điểm này là Iran", theo ông Ross Harrison, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Trung Đông (Mỹ) và tác giả cuốn Decoding Iran's Foreign Policy (tạm dịch: Giải mã chính sách đối ngoại của Iran).

ẢNH: REUTERS

Tuy nhiên, ông cho rằng đó là một "chiến thắng kiểu Pyrros" vì Iran đã thắng bằng cách ngăn chặn đối phương đạt được mục tiêu của họ nhưng phải trả một cái giá rất đắt.

Trong cuộc tấn công vào Iran, Mỹ và Israel nhằm mục đích mở đường cho việc lật đổ chính phủ, chấm dứt tham vọng hạt nhân và phá hủy khả năng tên lửa của nước này.

Dù bộ mặt lãnh đạo của Iran đã thay đổi, nhưng Tehran đã đạt được mục tiêu "sống sót và tái thiết lập khả năng răn đe", ông Harrison nói.

Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ca ngợi thỏa thuận được mong đợi từ lâu này như một chiến thắng nhân dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông, đưa ra tuyên bố "hãy bắt đầu vận chuyển dầu mỏ" và cam kết eo biển Hormuz sẽ mở cửa hoàn toàn chậm nhất vào ngày 19.6.

Giá năng lượng tăng vọt đã gây khó khăn cho người dân Mỹ, những người sẽ bỏ phiếu vào tháng 11 trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ rất quan trọng đối với việc đảng của ông Trump kiểm soát Quốc hội.

Ông Bernard Hourcade, một chuyên gia về Iran tại viện nghiên cứu CNRS (Pháp), cho rằng thỏa thuận trên đối với Mỹ "có lẽ là một chiến thắng về mặt truyền thông, nhưng không phải là một chiến thắng chính trị" và rằng Washington đã mất "uy tín" toàn cầu qua cuộc xung đột.

ẢNH: REUTERS

Theo bà Burcu Ozcelik, nghiên cứu viên cao cấp về an ninh Trung Đông tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), Nga và Trung Quốc sẽ nghiên cứu cuộc xung đột này để tìm hiểu những hạn chế của quyền lực, khả năng ra quyết định và quản lý liên minh của Mỹ.

"Những bài học đó sẽ định hình các cuộc khủng hoảng trong tương lai, vượt xa khu vực Trung Đông", bà nói.

Thỏa thuận này để lại những câu hỏi then chốt về tương lai chương trình hạt nhân của Iran cho các cuộc đàm phán trong vòng 60 ngày.

Ông Trump, người đã từ bỏ thỏa thuận mang tính bước ngoặt năm 2015 về chương trình hạt nhân của Iran, đã nhiều lần tuyên bố rằng nước này sẽ không bao giờ có được vũ khí hạt nhân, điều mà Tehran từ lâu đã bác bỏ.

Israel

Trong khi đó, giới phân tích cho rằng việc trì hoãn thỏa thuận về vấn đề hạt nhân của Iran là một bước thụt lùi lớn đối với Israel, quốc gia đã trở thành "bên thua thiệt lớn nhất" trong cuộc xung đột.

Chuyên gia Amir Handjani tại Viện Quincy (Mỹ) cho rằng Israel đã mất đà phát triển mối quan hệ với các quốc gia vùng Vịnh, cũng như bị ảnh hưởng trong mối quan hệ với đồng minh chủ chốt là Mỹ.

Các nhân vật Israel thuộc mọi phe phái chính trị nhanh chóng lên án thỏa thuận này, cho rằng nó sẽ không đảm bảo an ninh cho đất nước họ.

ẢNH: REUTERS

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, đang đối mặt với cuộc bầu cử sắp tới, đã bị chỉ trích gay gắt trong nước vì không đạt được mục tiêu của cuộc chiến. Ngoài ra, ông Netanyahu bị ông Trump gọi là "một người rất khó tính". Ông Trump còn chỉ trích các cuộc tấn công của Israel ở Lebanon đe dọa làm đổ vỡ thỏa thuận.

Thỏa thuận bao gồm việc chấm dứt xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon, nhưng vẫn để lại nhiều vấn đề chưa được giải quyết ở Lebanon, trong đó có sự hỗ trợ của Tehran dành cho lực lượng này.

Ông Harrison cảnh báo rằng xung đột Israel - Hezbollah có thể là trở ngại lớn nhất đối với các cuộc đàm phán sắp tới.