Cô gái Việt đưa AI vào bệnh viện Mỹ: Xóa rào cản ngôn ngữ để cứu người

Bước ngoặt khởi nghiệp ở Mỹ

Mới đây, bộ phận hợp tác công nghệ đại chúng MassTech của Viện Sức khỏe điện tử MeHI (Massachusetts eHealth Institute), Mỹ, đã cam kết tài trợ 60.000 USD để Lexi triển khai chương trình thí điểm y tế dịch thuật tại một khoa ở Bệnh viện đa khoa Massachusetts (một cơ sở y tế hàng đầu ở Mỹ). Dự án bắt đầu từ tháng 1. Đáng chú ý, một trong 2 người đồng sáng lập Lexi là Linh Phạm (Phạm Hồng Linh), cô gái VN năm nay bước sang tuổi 33.

Phạm Hồng Linh sinh ra ở Hà Nội, lớn lên và học phổ thông ở TP.HCM. Dù rất yêu thích mỹ thuật nhưng sợ mình "tài mỏng" nên Linh không dám mơ thành họa sĩ. Hình mẫu mà Linh mơ ước trở thành là giống mẹ, một người mạnh mẽ, quyết đoán, tự thân lập nghiệp, "cái gì cũng giỏi" và giàu lòng trắc ẩn. Linh đã nhập học ngành kinh tế ở ĐH Brown, Mỹ, với dự định nối bước mẹ trong lĩnh vực kinh doanh.

ẢNH: NVCC

Trong thời gian theo học đại học, Linh thấy mình vẫn đam mê vẽ. Vì thế cô quyết định học thêm về thiết kế tại Rhode Island School of Design (RISD), một trường thiết kế tư thục nằm ngay cạnh ĐH Brown. Nhờ đó sau khi tốt nghiệp ĐH Brown (2014), Linh có thể chính thức bước chân vào lĩnh vực thiết kế công nghệ.

Sau khoảng 7 - 8 năm làm về thiết kế công nghệ cho nhiều doanh nghiệp, Linh nhận thấy mình có hứng thú với cả kinh doanh, cả thiết kế và công nghệ. Vì vậy cô quyết định theo học thạc sĩ chuyên ngành kỹ thuật thiết kế (Design Engineering) tại ĐH Harvard. Thời gian học thạc sĩ, cô không chỉ tập trung vào thiết kế mà còn chủ động học sâu về các lĩnh vực kỹ thuật như khoa học máy tính, khoa học dữ liệu và máy học (Machine Learning) để có thể tự xây dựng các sản phẩm mình thiết kế.

Cuối khóa học thạc sĩ tại ĐH Harvard, Linh và bạn học (Siddharth UR) cùng sáng lập Lexi, một công ty khởi nghiệp có địa chỉ ở Boston, bang Massachusetts, Mỹ. Là CEO của Lexi, Linh đảm nhiệm cả 3 vai: doanh nhân, nhà thiết kế, nhà công nghệ.

Từ một câu chuyện đầy ám ảnh

Năm đầu học ở Harvard, Linh và 3 bạn khác trong lớp cùng nhau làm một bài tập. Cả 4 đều là người nhập cư nên thấu hiểu khó khăn do rào cản ngôn ngữ của những người đồng hương của mình trên đất Mỹ, nhất là người lớn tuổi. Vì vậy, khi Linh đề xuất tạo nên một nền tảng giúp người nhập cư (đa ngôn ngữ) thuận lợi trong giao tiếp tại Mỹ, cả nhóm đều tán thưởng. Hết năm nhất, Linh và Siddharth UR, một người bạn trong nhóm cùng làm bài tập, chợt nghĩ: sao không tận dụng khoảng thời gian còn lại đang học ở Harvard để phát triển bài tập thành một sản phẩm công nghệ hỗ trợ cộng đồng?

ẢNH: NVCC

Linh kể: "Tôi bị ám ảnh bởi câu chuyện thương tâm của một bé gái 9 tuổi, con của một gia đình người Việt. Bé bị đau bụng, được gia đình đưa vào bệnh viện. Bố mẹ em không biết tiếng Anh nên nhờ cậu con trai 15 tuổi làm phiên dịch. Tuy nhiên, người anh trai lại không thể truyền đạt chính xác triệu chứng của em gái, khiến bác sĩ cho sai thuốc và cô bé qua đời chỉ 2 tiếng sau đó. Tôi được biết 50% người Việt sống tại Mỹ không nói được tiếng Anh, cộng đồng người Trung Quốc cũng có tỷ lệ tương tự. Những con số đó cao hơn nhiều so với cộng đồng nói tiếng Tây Ban Nha (khoảng 30%). Tôi nhận thấy trong y tế, lỗi dịch thuật không chỉ là sự bất tiện mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng bệnh nhân".

Cùng chung trăn trở về những lỗ hổng trong y tế ấy là Siddharth UR. Siddharth UR sinh ra và lớn lên tại Ấn Độ, đã thiết kế và triển khai các sản phẩm y tế tại Ấn Độ, châu Phi và Mỹ. Anh từng làm việc với Philips Healthcare R&D và Mass General Brigham, tập trung xây dựng các hệ thống y tế được bác sĩ tin dùng, bệnh nhân đón nhận và dễ dàng tích hợp ở quy mô lớn. Siddharth là gương mặt Forbes 30 Under 30, đồng thời là nhà thiết kế từng đoạt nhiều giải thưởng quốc tế. Siddharth cũng nhận thấy trong các tình huống khẩn cấp, chỉ cần vài phút bác sĩ không hiểu bệnh nhân là đã đủ để thần chết lấy đi một mạng người. Vì vậy, Linh và Siddharth dễ dàng có sự đồng thuận khi cùng nhau xây dựng và phát triển Lexi, nền tảng dịch thuật trực tiếp trong lĩnh vực y tế.

"Dù thế giới đã có Google hay Microsoft Translate, nhưng không bên nào chú tâm làm nền tảng dịch thuật chuyên biệt cho y tế. Hơn nữa, AI của các công ty lớn thường không giỏi các ngôn ngữ châu Á hay châu Phi, dẫn đến nhiều lỗi dịch thuật nghiêm trọng trong môi trường chuyên ngành. Đó là cơ hội để chúng tôi khởi nghiệp", Linh chia sẻ.

Giải pháp công nghệ mang tên Lexi

Linh cho biết, cái tên Lexi xuất phát từ khái niệm "lexicon" (từ điển thuật ngữ chuyên ngành). Hơn nữa, cái tên đó dễ nói, dễ nhớ, tạo cảm giác thân thiện và tin tưởng cho bệnh nhân. Lexi sử dụng máy học để xử lý ngôn ngữ. Linh tự xây dựng mô hình cho các ngôn ngữ khó và thêm một lớp từ vựng chuyên dụng y tế lên trên các API sẵn có để đảm bảo độ chính xác cao nhất.

Đây là một phần mềm có thể chạy trên điện thoại, iPad hoặc máy tính. Người dùng chỉ cần nói bình thường, máy sẽ nghe và phiên dịch ngay lập tức như có một phiên dịch viên trực tiếp. Thay vì cung cấp Lexi cho bệnh nhân, Linh bán trực tiếp cho các bệnh viện. Điều này giúp bệnh nhân (không biết nói tiếng Anh) không cần phải có thiết bị công nghệ hay trả tiền cho Lexi mà vẫn có thể trao đổi với bác sĩ bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của mình thông qua Lexi.

Thành công đầu tiên trong hành trình chinh phục thị trường y tế công ở Mỹ của Lexi đến vào tháng 8.2025, với việc ký kết hợp đồng thí điểm có trả phí với Lowell Community Health Center, một trung tâm y tế cộng đồng liên bang phục vụ khoảng 40.000 bệnh nhân mỗi năm, trong đó khoảng 70% cần dịch vụ hỗ trợ ngôn ngữ... Ngoài ra, Lexi đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu và thí điểm với một số tổ chức, cơ sở nghiên cứu y tế.

Phản hồi từ các bệnh viện đối tác của Lexi tại Massachusetts cho thấy Lexi không chỉ nhanh hơn việc gọi phiên dịch viên con người mà còn đảm bảo quyền riêng tư cho bệnh nhân, giúp họ thoải mái chia sẻ những chuyện thầm kín với bác sĩ mà không phải e ngại với người thứ ba.

Trước khi ra được thị trường, Lexi được nhận rất nhiều giải thưởng. Trong đó, giải thưởng khiến Linh thấy tự hào nhất là giải nhất chung cuộc hạng mục doanh nghiệp xã hội tại cuộc thi New Venture Competition của Trường Kinh doanh Harvard, một trong những cuộc thi khởi nghiệp danh giá và cạnh tranh nhất thế giới.

Còn giải thưởng khiến Linh rất vui và cảm động là giải nhất cuộc thi Vietnam AI Stars 2025, cuộc thi Pitch AI đầu tiên do Vietnam Tech Summit tổ chức tại Silicon Valley, Mỹ. "Cuộc thi nhằm tôn vinh các tài năng AI người Việt trên toàn cầu và được đánh giá qua nhiều vòng bởi các nhà nghiên cứu và lãnh đạo AI hàng đầu. Tôi là một người VN, đến với cuộc thi chỉ với mong muốn được giao lưu, học hỏi các anh tài công nghệ người Việt. Vậy mà được chính thức ghi nhận luôn, tôi thực sự cảm động", Linh chia sẻ.