Có thể đã tìm được tàu đổ bộ mất tích bí ẩn từ thời Liên Xô

ảnh: npj Space Exploration

Nhiều năm qua, vị trí hạ cánh chính xác của tàu thăm dò Luna 9 thời Liên Xô vẫn là một bí ẩn. Giờ đây, các nhà khoa học đã phát triển một thuật toán thị giác máy tính dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI). Nhờ vào thuật toán, giới khoa học lần đầu tiên đứng trước khả năng tìm được địa điểm hạ cánh của tàu thăm dò mất tích năm xưa.

Dấu ấn của Luna 9

Năm 1966, sứ mệnh Luna 9 của Liên Xô trở thành vật thể nhân tạo đầu tiên hạ cánh thành công xuống mặt trăng và truyền về trái đất hình ảnh từ một thiên thể ngoài địa cầu.

So với các sứ mệnh ngày nay, quá trình hạ cánh khi đó của tàu Liên Xô diễn ra đầy kịch tính. Ngay trước khi phần thân chính của tàu thăm dò va chạm với bề mặt mặt trăng, Luna 9 đã thả một khoang đáp hình cầu rộng 58 cm, nặng khoảng 100 kg, rồi bay đến khoảng cách an toàn.

Được trang bị các bộ giảm sốc, khoang đáp nảy lên nhiều lần trước khi dừng lại. Dù chỉ hoạt động trong ba ngày, Luna 9 đã truyền về trái đất lượng dữ liệu giá trị to lớn, góp phần củng cố niềm tin vào các chuyến bay có người lái và mở đường cho nhân loại đặt chân lên mặt trăng trong 3 năm sau.

ảnh: npj Space Exploration

Bí ẩn kéo dài cả thập niên

Tuy nhiên, thành tựu lịch sử trên cũng đánh dấu cho sự khởi đầu của một trong những bí ẩn kéo dài của lịch sử thám hiểm không gian.

Sau khi đáp, tọa độ điểm đáp của Luna 9 được công bố trên báo Pravda của Liên Xô. Một thập niên sau, khi tàu do thám quỹ đạo mặt trăng (LROC) của NASA bắt đầu gửi về trái đất những hình ảnh chất lượng lượng cao từ năm 2009, giới thiên văn kỳ vọng dữ liệu này sẽ giúp xác định vị trí chính xác của con tàu.

Thế nhưng, độ sai số lớn trong các tính toán ban đầu khiến vị trí thực tế của Luna 9 có thể lệch hàng chục km so với tọa độ công bố. Đó là lý do vị trí của Luna 9 đến nay vẫn là một bí ẩn.

Sử dụng thuật toán máy học cải tiến, giờ đây nhóm nghiên cứu đến từ Anh và Nhật Bản đã xác định một số vị trí tiềm năng là nơi hạ cánh của tàu thăm dò Luna 9.

Công bố báo cáo trên npj Space Exploration, đội ngũ do nhà nghiên cứu Lewis Pinault của Đại học London (Anh) dẫn đầu hy vọng các dự đoán của họ có thể sớm được kiểm chứng thông qua những quan sát mới từ tàu quỹ đạo Chandrayaan-2 (Ấn Độ).