Cuộc sống tuổi 94 nữ điệp viên H.63 giữa lòng địch Tết Mậu Thân 1968

Sáng 25.7, từ đường Hoàng Văn Thụ, chúng tôi vòng qua những con hẻm để tìm đến căn nhà nhỏ trên đường Nguyễn Trọng Tuyển (phường Phú Nhuận, TP.HCM). Đây là nơi thượng úy tình báo Nguyễn Thị Mỹ Nhung (94 tuổi, bí danh Nguyễn Thị Yên Thảo, thường gọi Tám Thảo) đang sống.

Trong kháng chiến, bà Nhung là một trong những điệp viên của cụm tình báo chiến lược H.63, nơi có những tên tuổi như đại tá tình báo Nguyễn Văn Tàu (bí danh Tư Cang) và thiếu tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn (bí danh X6, Hai Trung).

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Giữa gian phòng khách, những tấm bằng khen cao quý như: danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Huy hiệu 75 năm tuổi Đảng..., được treo trang trọng.

Điệp viên Tám Thảo - nữ tình báo Sài Gòn

Bà Nhung chậm rãi bước xuống từng bậc cầu thang, bên cạnh cần người dìu đỡ. Đôi bàn tay run run đưa ra chào khách, gương mặt bà hiện lên nụ cười hiền hậu.

Khó hình dung người phụ nữ ấy từng có nhiều năm hoạt động ngay trong cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn cũ, âm thầm thu thập những tài liệu có giá trị chiến lược cho cách mạng.

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Ở tuổi 94, bà Nhung không còn minh mẫn, trí nhớ cũng giảm sút nhiều. Lời nói đôi khi ngắt quãng. Có lúc, bà đưa đôi tay trong không trung như muốn diễn đạt một điều gì đó nhưng không thể nói thành lời.

Trong tâm trí đục mờ vì tuổi tác, bà nhớ mình quê ở Bắc Ninh, có em gái tên Nguyễn Thị Mỹ Linh cũng tham gia cách mạng.

Chúng tôi hỏi giờ nhìn lại một thời đạn bom làm công tác tình báo, bà có sợ không? Nữ điệp viên 94 tuổi lắc đầu, chắc mẩm: "Không sợ!".

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Bà Lê Thị Phượng (65 tuổi), người giúp việc gắn bó với bà Tám Thảo hơn 20 năm qua cho biết: "Ngày trước khi còn linh hoạt, ngày nào bà cũng hào hứng kể về bác Tư Cang, bác Phạm Xuân Ẩn. Bà kể những năm tháng kháng chiến, về những lần diện chiếc áo dài xanh thướt tha, tay xách giỏ trái cây khéo léo giấu tài liệu bí mật chuyển cho cấp trên".

Bây giờ, bà Tám Thảo chẳng còn nhớ rõ những chuyện ấy nữa. Mỗi buổi tối, bà lại mò mẫm tìm đến tủ gỗ quen thuộc, xem những tấm hình cũ đã hoen màu và nhìn lại những gương mặt, năm tháng đã đi qua.

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Thế nhưng, bà vẫn nhớ và giới thiệu chúng tôi cuốn điệp viên Tám Thảo của tác giả Mã Thiện Đồng, tác phẩm viết về cuộc đời bà và cụm tình báo H.63. Lật giở những trang sách, chúng tôi dừng lại ở phần viết về Tết Mậu Thân 1968.

Năm 1964, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, bà Tám Thảo tìm cách thâm nhập vào cơ quan đầu não của đối phương. Nhờ sử dụng tiếng Anh thành thạo, bà ứng tuyển thành công vào vị trí phiên dịch tại một đơn vị thuộc Hải quân Mỹ.

Từ năm 1965 đến 1969, những tin tức bà cung cấp từ Bộ Tư lệnh Hải quân của chính quyền Sài Gòn đã giúp lực lượng cách mạng nắm được kế hoạch bố trí trận địa dọc bờ biển Nam bộ. Từ đó, quân ta có thêm cơ sở tính toán thời điểm điều khiển tàu ra vào, góp phần hạn chế mất mát và thương vong.

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Loạt ảnh bí mật dựng sa bàn trận đánh Tết Mậu Thân 1968

Trong quá trình chuẩn bị trận đánh Tết Mậu Thân 1968, cụm tình báo H.63 được giao nghiên cứu sơ đồ Bộ Tư lệnh Hải quân Sài Gòn tại Bến Bạch Đằng. Đây là một trong những mục tiêu trọng yếu, cần có thông tin cụ thể về địa thế và lực lượng bên trong để phục vụ trận đánh.

Ông Tư Cang cùng ông Phạm Xuân Ẩn thuê một chiếc xuồng nhỏ đi dọc sông Sài Gòn. Hai ông quan sát từ bên ngoài để dựng sơ đồ tổng thể khu vực Bộ Tư lệnh Hải quân Sài Gòn. Phần việc bên trong được giao cho bà Tám Thảo.

Ông Tư Cang gợi ý bà tìm cách chụp ảnh kỷ niệm với cố vấn Mỹ tại nơi làm việc, qua đó ghi lại địa thế bên trong cơ quan. Cơ hội đến khi một thiếu tá Mỹ tên James khoe với bà chiếc máy ảnh mới. Sau giờ làm việc, bà khéo léo đề nghị chụp ảnh trong khuôn viên cơ quan. Những góc máy được tính toán để ghi lại khoảng cách từ cổng vào sân, phía sau có cả ụ súng bảo vệ...

Các bức ảnh sau đó được chuyển cho ông Tư Cang đưa về căn cứ. Bộ Chỉ huy dựa vào đó lập sa bàn, luyện tập và chuẩn bị cho trận đánh Bộ Tư lệnh Hải quân Sài Gòn.

ẢNH: TƯ LIỆU

Đêm giao thừa Tết Mậu Thân, các đội Biệt động Sài Gòn đồng loạt tấn công nhiều cơ quan đầu não của Mỹ và chính quyền Sài Gòn tại đô thành.

Khi ấy, bà Tám Thảo sống trong một căn nhà trên đường Gia Long, cách cổng bên Dinh Độc Lập hơn 100 m.

Khoảng 1 giờ sáng, tiếng nổ bất ngờ vang lên rồi nổ dồn dập ở nhiều nơi. Từ trên gác, ông Tư Cang (trú ẩn nhà bà Tam Thảo) nhìn về phía Dinh Độc Lập và nhận ra lực lượng cách mạng đang nổ súng, tìm cách mở đường chiếm vị trí cổng dinh để đón quân chủ lực tiến vào.

Tiếng súng AK, lựu đạn của quân ta xen lẫn tiếng đại liên, trung liên của đối phương. Đội 5 Biệt động sau khi tiến công có một số chiến sĩ hy sinh. Những người còn lại không thể đột nhập vào bên trong, phải rút sang vị trí phòng thủ. Mũi tiến công Dinh Độc Lập không đạt mục tiêu, lực lượng biệt động chịu tổn thất.

Đến chiều, khi nghe tiếng nổ lớn, ông Tư Cang đứng lặng, nghĩ cách cứu đồng đội. Ông muốn "chia lửa", kéo dài thời gian đến khi trời tối để các chiến sĩ có điều kiện rút ra.

Tuy nhiên, nếu nổ súng làm động đối phương rồi bị truy bắt, ông không chỉ đẩy gia đình bà Tám Thảo vào nguy hiểm mà còn có thể làm lộ mạng lưới cơ sở, giao liên và đồng đội phía sau. Tuy nhiên, bà Tám Thảo giục: "Anh, nhắm bắn đi, giữa trời tối dễ gì chúng phát hiện".

Ông Tư Cang rút khẩu K54, hạ 2 sĩ quan đối phương rồi cất súng, mang theo gói đạn rút vào góc bí mật ẩn náu.

Nhiều giờ sau, lực lượng đối phương bao vây khu vực đường Gia Long, leo lên các mái nhà để xác định hướng đạn bắn ra. Khi quân cảnh sát rà soát căn nhà, sự xuất hiện của điệp viên Tám Thảo khiến viên chỉ huy khựng lại. Một lúc sau, họ rời đi.

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Tập tài liệu chiến lược trong túi xách điệp viên Tám Thảo

Sau đợt 1 Tết Mậu Thân 1968, đối phương tăng cường càn quét lực lượng cách mạng. Cụm tình báo H.63 tiếp tục được giao nhiệm vụ nắm phương án và nhận định của đối phương về lực lượng ta, làm cơ sở chuẩn bị cho đợt tiến công tiếp theo.

Một lần, bà nhận nhiệm vụ lấy một tập tài liệu đặc biệt của một trung tá Mỹ và chuyển ra chiến khu. Khi có cơ hội tiếp cận, bà kẹp tập tài liệu giữa 2 tờ giấy khác rồi đặt vào giỏ, phía trên là vài tờ giấy, chiếc khăn cùng chiếc ví nhỏ như thường lệ.

Điệp viên Tám Thảo mang tài liệu về nhà, ông Tư Cang mất khoảng 40 phút để chụp lại thành những cuộn phim. Sau đó, bà xếp tài liệu về nguyên trạng, đi làm sớm hơn thường ngày để đặt lại vào chỗ cũ khi phòng chưa có người.

ẢNH: TƯ LIỆU

Trong tập tài liệu, đối phương đánh giá lực lượng cách mạng không còn đủ sức mở đợt tiến công thứ 2. Trong khi đó, Trung ương đã điện vào, yêu cầu tiếp tục chuẩn bị lực lượng cho đợt 2 vào tháng 5.

Tài liệu bà Tám Thảo lấy được có giá trị chiến lược, giúp chỉ huy nắm được nhận định và kế hoạch của Mỹ tại miền Nam Việt Nam. Qua đó, lực lượng cách mạng có thêm cơ sở chuẩn bị cho đợt tiến công sắp tới, góp phần giảm thương vong trên mặt trận.

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Nhiều câu hỏi của chúng tôi, thượng úy Tám Thảo không còn nhớ để trả lời. Những chiến công, những lần mang tài liệu vượt qua sự kiểm soát của đối phương, những đêm đứng giữa tiếng súng giờ chỉ còn được nối lại qua lời kể của người thân, đồng đội và những trang sách cũ.