Người miền Tây mời đám giỗ... cập rập?
Năm nào cũng vậy, gần tới ngày giỗ mẹ, ông Lê Văn Út (49 tuổi, ở xã Ninh Quới, Cà Mau) lại cùng vợ đi rọc lá chuối gói bánh tét, bánh ít rồi chuẩn bị xoong nồi, chén bát. Lo hương hỏa trong gia đình nhà nên người đàn ông miền Tây này luôn chăm chút từng nén nhang trên bàn thờ gia tiên.
Mâm cơm cúng ở đám giỗ miền Tây
ẢNH: MINH CƯỜNG
Từng thói quen, sở thích của người đã khuất được ông Út nhắc nhở kỹ lưỡng: "Hồi xưa, bà nội mê cá lóc nướng trui nhất hạng. Tới đám giỗ bà phải ráng có món này nghen con". Thế là trước đám giỗ cả tuần, con cháu đã tìm cá rồi rọng sẵn trong khạp để không lỡ hẹn với người xưa.
Thế nhưng, lo xa chuyện cúng kiếng bao nhiêu thì cách mời đám giỗ của người miền Tây lại "cập rập" bấy nhiêu. Ngày mai chính đám, tối nay gia chủ mới lật đật sang mời. Cái hay ở chỗ, chẳng ai trách móc, bắt bẻ. Thậm chí, hàng xóm tự sắp xếp công việc để sang phụ đám, trước cả khi nhận được lời mời từ gia chủ.
Đám giỗ là dịp để con cháu tìm về với gốc gác, nguồn cội của mình
ẢNH: THANH DUY
Tất nhiên, sự quan tâm này không hời hợt giống kiểu "lo chuyện bao đồng", mà nó được kết nối bền chặt từ truyền thống tối lửa tắt đèn có nhau. Trước đó, nhà ai có hậu sự thì hàng xóm tới lui chia buồn tới lúc chôn cất, có lẽ vì thế mà ngày giỗ quải thì khó mà quên được.
Tiếp đãi phụ bếp theo cách "niêu cơm Thạch Sanh"
Trước đám giỗ một ngày, bà con cô bác, anh em gần xa tề tựu đông vui. Người lớn thường dẫn theo con cháu của mình để biết gốc gác, nguồn cội. Sở dĩ mọi người có mặt sớm một ngày là để phụ giúp gia chủ nấu nướng.
Cánh đàn ông thường phụ trách phần "ra thịt" (mổ heo, mần gà, mần vịt). Xong xuôi thì mọi người quây quần bên bàn trà, hỏi thăm nhau chuyện làm ăn, mùa màng và ôn lại kỷ niệm. Việc nấu nướng "nhường lại" cho cánh phụ nữ.
Đám giỗ lớn thường sẽ mần heo và cánh đàn ông sẽ phụ trách phần "ra thịt"
ẢNH: THANH DUY
Công việc của các bà nội trợ chủ yếu là sơ chế các nguyên liệu cho bữa tiệc ngày mai, với những món ăn quen thuộc như hủ tiếu xào, heo quay bánh hỏi, vịt nấu cà ri, lẩu cù lao... Riêng nồi thịt kho trứng và khổ qua hầm nhồi thịt thì phải thuộc dạng "siêu to khổng lồ", để vừa đãi khách vừa làm quà.
Hàng xóm sang phụ tiếp đám giỗ
ẢNH: MINH CƯỜNG
Hình thức tiếp đãi cho các đầu bếp miệt vườn miền Tây khó mà chê được. Gia chủ dọn sẵn một pích trà đường, cà phê sữa thật lớn cùng dĩa bánh quê (bánh tét, bánh bò, bánh da lợn, bánh ít…). Phần nước và bánh giống như "niêu cơm Thạch Sanh", gia chủ "bao ăn", khi vơi thì lại được thêm đầy.
Đến buổi tối tiên thường, không khí đám giỗ ấm cúng với nồi cháo gà, cháo vịt và đặc biệt món cuốn bì. Món ăn này có hình thức tựa như gỏi cuốn. Nhân bên trong có thịt heo khìa cùng bì (da) xắt sợi nhỏ trộn với thính, đậu phộng cùng rau thơm, được cuốn lại bằng bánh tráng.
Các bác, các cô gói bánh tét đãi khách
ẢNH: MINH CƯỜNG
Cách đãi món cuốn bì ở miền Tây dễ gây thương nhớ. Người ta sẽ xếp chồng các cuốn bì dài lên nhau theo hình ngọn tháp (tam giác), rồi cắt lại thành khoanh nhỏ khoảng hai lóng tay. Món này dùng với nước mắm chua ngọt, đơn giản mà ngon.
Tờ mờ sáng hôm chính đám, mọi người thức sớm nấu các món tiệc. Khi gia chủ thông báo "bắt mâm", con cháu bưng thức ăn dâng lên bàn thờ. Bên cạnh những món cúng chung, còn có những món ăn mộc mạc đúng sở thích sinh thời của người quá cố, như: mẹt cá lòng tong kho tiêu, mắm ba khía trộn hay tô canh chua cá chốt... Nén nhang trầm quyện tỏa là lúc con cháu khấn nguyện tổ tiên phù hộ những điều lành.
Bánh ít (trái) và thịt kho hột vịt là những món ăn thường thấy ở đám giỗ miền Tây
ẢNH: MINH CƯỜNG
Theo ông Út, nét văn hóa đám giỗ ở miền Tây nồng hậu trên tinh thần "Thương nhau mới đến. Mến nhau mới mời". Khách không đi theo kiểu xã giao. Ngày xưa, người ta thường xách theo cam sành, vú sữa hay bịch đường, bột ngọt.. để "phụ bếp" gia chủ. Ngày nay, quà cáp tinh gọn hơn bằng những chiếc phong bì để chủ nhà tiện bề chi tiêu, nhưng tấm lòng chân thành thì chưa bao giờ thay đổi.
"Bắt mâm" đám giỗ chuẩn bị cúng kiếng
ẢNH: MINH CƯỜNG
Bình luận (0)