Hôm qua 24.10, Reuters đưa tin Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh gỡ bỏ mức thuế 50% đối với một số sản phẩm nông nghiệp và lâm nghiệp của Canada. Song song đó, Tổng thống bổ sung một số sản phẩm của Canada vào danh sách chịu thuế quan 50% để bù lại việc giảm thuế quan được áp dụng theo sắc lệnh của ông.
Cuộc đua vào Quốc hội Mỹ đang ở giai đoạn nước rút
Ảnh: Ngô Minh Trí
"Giải cứu" đồng minh
Sắc lệnh mới có hiệu lực từ ngày 30.10, tức là đúng 4 ngày trước bầu cử giữa kỳ. Động thái này được cho là nhằm giải quyết khó khăn cho Thượng nghị sĩ Susan Collins đại diện bang Maine.
Là một người thuộc đảng Cộng hòa và đang tái tranh cử vị trí thượng nghị sĩ, bà Collins đã nhiều lần thúc giục Nhà Trắng giải quyết vấn đề thuế quan đối với các sản phẩm của Canada có ảnh hưởng đến doanh nghiệp và nông dân ở Maine vốn là tiểu bang giáp Canada. Nữ nghị sĩ này từng khẳng định: "Nhiều nông dân và người trồng trọt của chúng ta phụ thuộc vào thiết bị chuyên dụng, vật liệu đóng gói và các sản phẩm khác từ Canada, vốn không có sẵn từ các nhà cung cấp Mỹ hoặc không thể thay thế nếu không phải chịu chi phí đáng kể".
Chính cuộc chiến thuế của Nhà Trắng nhằm vào Canada thời gian qua đã gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp bang Maine. Điều này dẫn đến sự bất bình của dư luận trước chính sách của Tổng thống Trump, khiến nhiều nghị sĩ thuộc phe Cộng hòa bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vì thế, trong cuộc đua lần này, ứng viên Dân chủ Troy Jackson đang bám đuổi sít sao đối thủ Collins, dù bà Collins vốn được xem là "tượng đài" không thể xô ngã ở tiểu bang này khi đại diện Maine tại Thượng viện Mỹ liên tục kể từ năm 1997 đến nay.
Tương tự, một ứng viên thượng nghị sĩ khác của đảng Cộng hòa là ông Mike Rogers cũng đang gặp khó tại bang Michigan vì chính sách thuế của Nhà Trắng đối với Canada. Tương tự Maine, Michigan không chỉ sát biên giới mà từ lâu cũng có quan hệ kinh tế mật thiết với Canada. Trước sức ép từ đối thủ Dân chủ Abdul El-Sayed trong cuộc đua đại diện bang Michigan tại Thượng viện Mỹ, cựu hạ nghị sĩ Rogers mới đây đã chỉ trích cả chính sách thuế của Tổng thống Trump rằng: "Ở bang Michigan, chúng tôi không xem Canada là kẻ thù". Động thái của ông Rogers nhằm "tách rời" chính sách với Nhà Trắng để thu hút sự ủng hộ của cử tri vốn đang bất bình vì giá cả tăng cao.
Chính vì thế, việc thay đổi chính sách thuế mà ông Trump vừa ban hành được xem là động thái cứu nguy cho các đồng minh Cộng hòa ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ.
Đảng Dân chủ có chắc thắng?
Hiện tại, tỷ lệ ủng hộ dành cho Tổng thống Trump qua các cuộc khảo sát mới nhất đang nằm ở mức thấp kỷ lục, gây ảnh hưởng không nhỏ cho đảng Cộng hòa.
Thực tế, đảng Dân chủ gần như chắc thắng trong việc kiểm soát Hạ viện, nhưng Thượng viện thì khác. Dù có nhiều bức xúc đối với chính sách của Tổng thống Trump, nhưng không dễ để các cử tri ủng hộ Cộng hòa lâu năm "quay xe" bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ vào Thượng viện bởi họ lo ngại phe đối thủ kiểm soát cả lưỡng viện Quốc hội Mỹ, nhất là cử tri tại các bang "thành trì" của Mỹ.
Tuy nhiên, do bất bình với tình hình kinh tế bắt nguồn từ chính sách của Nhà Trắng, các cử tri trung thành với Cộng hòa có thể chọn giải pháp không đi bỏ phiếu. Phân tích mới đây, bà Amy Walter (nhà bình luận chính trị nổi tiếng của Mỹ) và ông Liam Donovan (từng là chiến lược gia của đảng Cộng hòa trong 2 thập niên) cho rằng nếu kịch bản vừa nêu diễn ra, dù không bị cử tri trung thành "quay xe" thì đảng Cộng hòa vẫn thiệt hại nặng về phiếu bầu. Trong khi đó, khả năng rất cao là các cử tri ủng hộ Dân chủ sẽ cố gắng bỏ phiếu cho ứng viên của đảng này nhằm tìm cách thay đổi quyền kiểm soát Quốc hội.
Giữa bối cảnh như vậy, hai vị chuyên gia cho rằng phe Cộng hòa đang tìm cách tạo ra những mối đe dọa nhằm "thức tỉnh" cử tri đảng này bỏ phiếu ủng hộ. Điển hình, Nhà Trắng cùng phe Cộng hòa liên tục kết nối nguồn gốc Hồi giáo của ông Abdul El-Sayed (ứng viên thượng nghị sĩ đại diện bang Michigan) với hình ảnh "thánh chiến". Tương tự, phe Cộng hòa "gắn mác" cực tả cho nhiều ứng viên đối thủ kèm sự "hù dọa" thể chế chính trị Mỹ sẽ thay đổi nếu các ứng viên Dân chủ chiến thắng. Nhưng cả bà Walter lẫn ông Donovan đều cho rằng những "đe dọa" như vậy không đủ tác động đến nhiều cử tri. Và Nhà Trắng cùng đảng Cộng hòa gần như chưa xây dựng được "mối đe dọa" đủ mạnh để che mờ các bức xúc về giá xăng cao, kinh tế bất ổn.
Trong khi đó, dù có nhiều chỉ trích về chính quyền Tổng thống Trump, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, vẫn cảnh báo rằng đảng Dân chủ "có tài năng biến chiến thắng trong gang tấc thành thất bại".
Bình luận (0)