Trong triển lãm Thiên Di (TP.HCM), tay máy Trâm Anh cho thấy đã tìm kiếm sự rung động từ những điều bình dị, còn Tùng Xuân Lâm, người có nhiều năm thực hành nhiếp ảnh đường phố, quan tâm đến khả năng gợi mở của mỗi khuôn hình.
Thanh Niên đã trò chuyện với các nhà nhiếp ảnh trẻ quanh chủ đề: khi mạng xã hội liên tục đòi hỏi hình ảnh mới lạ, đẹp mắt và thu hút, điều gì khiến một khoảnh khắc bình thường trở nên đáng lưu giữ?

Một tác phẩm của nhà nhiếp ảnh Tùng Sơn Lâm được giới trẻ yêu thích
Ảnh: NVCC

Tác phẩm Sang thu của Trâm Anh trong triển lãm Thiên Di
Ảnh: NVCC
Nhìn thấy điều người khác dễ bỏ qua
Xin hỏi Trâm Anh (ảnh), điều gì khiến chị dừng lại trước một vệt nắng hay chiếc bóng mà người khác có thể đi ngang mà không chú ý?

Chân dung tác giả trẻ Trâm Anh
Ảnh: NVCC
Tôi luôn trân quý những điều rất đỗi bình thường của cuộc sống, từ tiếng chim hót, hương hoa sữa trên phố đến những chiếc lá rơi cuối thu. Sau những trải nghiệm được mất, vui buồn, tôi càng nhận ra sự hiện diện là quý giá. Mỗi sự vật hay con người đều có một khoảnh khắc độc bản, duy nhất. Với tôi, nắng là chất xúc tác giúp nhìn thấy những điều mới mẻ ấy. Nắng tạo nên dải lụa trên tường nhà hàng xóm, những vệt song song trong con hẻm nhỏ hay hình ảnh căn nhà phản chiếu trên mặt hồ lăn tăn. Những cảnh vật quen thuộc bỗng hiện ra theo một cách khác.
Chị thường chụp bằng điện thoại và yêu thích nhiếp ảnh trắng đen. Đây là lựa chọn thẩm mỹ hay còn là cách chị diễn đạt những trải nghiệm riêng?
Tôi thích sự tối giản, và nhiếp ảnh trắng đen đã giúp tôi làm điều đó một cách trọn vẹn. Tôi bắt đầu chụp ảnh trắng đen nhiều nhất trong khoảng hơn 1 năm trở lại đây, nó thực sự là tất cả những giãi bày, những điều tôi chưa nói về những nỗi niềm, những trải nghiệm những nghĩ suy của mình về cuộc sống, về tình yêu, một cuộc đối thoại thật sự.
Trên mạng xã hội thì hình ảnh đẹp, lạ dễ gây chú ý. Chị có chịu áp lực phải tạo ra những tấm ảnh như vậy?
Chưa bao giờ sự khác lạ hay khả năng gây chú ý là mục đích đầu tiên của tôi. Tôi yêu sự giản đơn, chân thật và tự nhiên. Với tôi, nghệ thuật gắn liền với tự do: tự do cảm nhận, tự do đặt tên và tự do tìm thấy câu chuyện của riêng mình.
Từ một khoảnh khắc đến không gian suy tưởng

Chân dung nhiếp ảnh gia Tùng Sơn Lâm
Ảnh: NVCC
Nếu Trâm Anh bắt đầu từ sự rung động trước những điều bình dị, tay máy Tùng Xuân Lâm (ảnh) đặt trọng tâm vào cách một khung hình được lựa chọn và kiến tạo ý nghĩa.
Theo anh, điều gì khiến một bức ảnh vượt khỏi việc ghi lại sự việc để trở thành tác phẩm có sức gợi?
Bản chất của nhiếp ảnh là hành vi lựa chọn: người cầm máy tách một khoảnh khắc khỏi dòng chảy liên tục của thực tại. Nhưng lát cắt ấy tự thân chưa hoàn tất ý nghĩa. Ý nghĩa được hình thành khi người xem quan sát, chiêm nghiệm và đưa vào đó ký ức, trải nghiệm, tri thức của chính mình. Tôi quan tâm đến khả năng tạo ra một cấu trúc mở, để lại những khoảng trống hữu ý cho người xem tự lấp đầy. Đó có thể là không gian âm, mảng tối che khuất chi tiết, chuyển động nhòe mờ hay những yếu tố thị giác được giản lược.
Điện thoại thông minh và mạng xã hội đang mở rộng cơ hội sáng tác, nhưng cũng tạo ra áp lực tương tác. Người làm nhiếp ảnh có thể giữ được cách nhìn độc lập như thế nào?
Sự phổ biến của thiết bị ghi hình giúp nhiếp ảnh gia và công chúng tiếp cận lượng hình ảnh lớn, giao lưu và học hỏi dễ dàng hơn. Nhưng trước một biển hình ảnh, con người cũng dễ chai sạn, bị cuốn vào lối mòn của thuật toán và áp lực phải đăng tải thường xuyên.
Theo tôi, những dự án dài hơi là một cách để giữ hướng đi riêng. Một bức ảnh hay bộ ảnh có thể bị sao chép, nhưng hành trình sáng tác qua nhiều năm, cùng những va chạm và trải nghiệm cá nhân, tạo nên bản sắc khó bắt chước. Sách ảnh và triển lãm cũng đem lại không gian để tác phẩm được nhìn nhận như một chỉnh thể, thay vì cạnh tranh sự chú ý với vô số nội dung trên bảng tin.
Khi hình ảnh dần xa rời thực tại

Chân dung nhà nghiên cứu nhiếp ảnh Tuấn Ngọc
Ảnh: NVCC
Theo nhà nghiên cứu nhiếp ảnh Tuấn Ngọc (ảnh), mạng xã hội đang tác động ngược đến cách con người trải nghiệm đời sống. Một món ăn đôi khi được lựa chọn vì vẻ ngoài bắt mắt; chuyến đi hay hoạt động thường ngày cũng có thể được định hình bởi khả năng tạo ra hình ảnh để chia sẻ. Khi hình ảnh bị chỉnh sửa, sắp đặt theo những tiêu chuẩn thẩm mỹ có sẵn, khoảng cách giữa thế giới trực tuyến và thực tại ngày càng lớn.
Khi công chúng đã quen với những hình ảnh được tạo dựng để trở nên hoàn hảo, những gì chân thực đôi khi lại trở thành điều mới mẻ. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Tuấn Ngọc cho rằng không nên vội xem việc một tác giả chọn những chi tiết bình dị là biểu hiện của một xu hướng văn hóa chung, mà điều quan trọng là người sáng tác hiểu rõ lý do đằng sau lựa chọn của mình.










Bình luận (0)