Đang siêu El Nino, vì sao mưa nhiều thế?

Nam bộ mưa lớn dồn dập, dù siêu El Nino tăng cường độ

Ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới có trục qua nam Trung bộ và Nam bộ gây mưa lớn nhiều nơi trên địa bàn TP.HCM và Nam bộ. Tính đến sáng qua 5.10, tại TP.HCM nhiều nơi có mưa lớn như: Phạm Văn Cội 72 mm, Củ Chi 64 mm, Thủ Dầu Một 58,6 mm, Bình Ba 49,6 mm… Và đúng như "kịch bản" mà người dân lo ngại, nhiều khu vực ở TP.HCM lại bị ngập. Đài Khí tượng thủy văn Nam bộ cảnh báo: Trong những ngày tới, dải hội tụ có xu hướng mạnh lên nên mưa giông cũng tăng về cả lượng và diện, không chỉ mưa vào chiều tối và đêm mà cả trong buổi sáng. Đặc biệt, đến cuối tuần cũng là lúc đợt triều cường đầu tháng 9 âm lịch lại lên, khả năng còn cao hơn đợt giữa tháng 8 vừa rồi. Như vậy, tuần này thời tiết sẽ khiến người dân TP.HCM rất vất vả khi đến trường học và nơi làm việc.

ẢNH: PHẠM HỮU

Trong khi ở TP.HCM và Biên Hòa (TP.Đồng Nai) ngập nặng vì mưa lớn thì hồ thủy điện Trị An cũng phải tăng lưu lượng xả nước để ứng phó với đợt mưa lớn sắp đến. Từ 15 giờ ngày 4.10, thủy điện Trị An thông báo mở toàn bộ 8 cửa đáy xả tràn qua đập với lưu lượng 1.220 m³/giây. Đây là đợt xả có lưu lượng lớn nhất của hồ trong nhiều năm qua, cao hơn 7 lần đợt trước và gần gấp 3 mức xả cuối năm 2025.

Với lưu lượng xả 1.220 m³/giây, tổng lượng nước xuống hạ du sông Đồng Nai có thể đạt 1.600 m³/giây đến hơn 2.000 m³/giây. Việc xả lũ cùng với mưa lớn có thể khiến nhiều khu vực bị ngập nặng; chính quyền địa phương vùng hạ lưu cũng đã có thông báo để người dân chủ động phòng ngừa, hạn chế ảnh hưởng có thể xảy ra.

Tuy nhiên, cập nhật xu hướng khí hậu từ Cục Quản lý đại dương và khí quyển Mỹ (NOAA) lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác: Siêu El Nino đang mạnh thêm rất nhanh để trở thành mạnh nhất lịch sử. Bản cập nhật ngày 28.9 cho biết chỉ số nhiệt độ mặt nước biển ở khu vực Nino 3,4 cao hơn trung bình nhiều năm đến 2,2 độ C; tăng thêm 0,1 độ C so với 1 tuần trước đó. Mức nhiệt ở các khu vực lân cận cũng rất cao so với bình thường. Trong giai đoạn từ tháng 10 - 12.2026, siêu El Nino có thể đạt đỉnh và trở thành mạnh nhất lịch sử từng ghi nhận.

Không chỉ TP.HCM, Nam bộ của Việt Nam mà nhiều nơi khác trên thế giới cũng xảy ra mưa, bão, lũ bất thường. Do vậy, nhiều người đang tự hỏi "đang siêu El Nino, vì sao mưa lũ lại nhiều như vậy?".

Gia tăng các trận mưa bất thường

Th.S Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, cho hay đó cũng là câu hỏi mà bà nhận được từ rất nhiều người. Về cơ bản, El Nino sẽ khiến tổng lượng mưa theo mùa và trong năm giảm. El Nino càng mạnh thì sự thiếu hụt sẽ càng lớn. Ngược lại là nhiệt độ có xu hướng ấm hơn và nắng nóng sẽ gia tăng theo cường độ El Nino. Tuy nhiên, mọi thứ không diễn ra đồng thời và đồng đều ở mọi thời điểm, mọi nơi. Thời tiết dưới sự tác động của El Nino khiến mọi thứ đảo lộn và bất thường hơn.

ẢNH: PHẠM HỮU

Nếu nhìn lại mùa mưa ở ngay TP.HCM và Nam bộ năm nay sẽ thấy rõ điều này. Từ đầu mùa mưa đến nửa đầu tháng 9 gần như mưa rất ít, chủ yếu là mưa rào và phổ biến chỉ là những trận mưa thoáng qua. Ở chiều ngược lại, giữa mùa mưa nhưng nhiệt độ lại rất cao, TP.HCM liên tiếp ghi nhận mức nắng nóng 36 - 37 độ C. Nhiệt độ bình quân phổ biến cũng cao hơn trung bình nhiều năm từ 1 - 1,5 độ C khiến chúng ta cảm thấy nóng bức ngay giữa mùa mưa. Đến những ngày cuối tháng 9, mưa gia tăng ở TP.HCM và Nam bộ. Đặc biệt là mưa rất cực đoan với vũ lượng trong 24 giờ đến 200 mm và vượt 250 mm. Đáng nói, dù mưa nhiều nhưng khi hết mưa thì cảm giác nóng cũng trở lại. Đó chính là sự bất thường của thời tiết do tác động của siêu El Nino.

Chuyên gia Lê Thị Xuân Lan phân tích: Thông thường, tháng 9 - 10 là giai đoạn Nam bộ có mưa rất nhiều, thêm vào đó là các đợt triều cường cao dẫn đến ngập nặng. Trong khi đó, ở miền Trung thì vào cao điểm mùa mưa, còn miền Bắc là mưa và rét do sự kết hợp của nhiều hình thế thời tiết như dải hội tụ nhiệt đới, sẽ mang theo áp thấp nhiệt đới và các cơn bão từ phía đông Philippines vào hoặc hình thành ngay trên Biển Đông rồi đi vào đất liền. Bên cạnh đó, các khối không khí lạnh ở phía bắc tràn về gây ra mưa rét cho các tỉnh thành miền Bắc và miền Trung. Không khí lạnh làm gió trên Biển Đông đổi hướng và tạo ra các nhiễu động gió đông gây mưa lớn diện rộng cho miền Trung và Nam bộ. Sự xuất hiện của hàng loạt hình thế thời tiết xấu khiến tháng 10 này mưa bão phức tạp, đặc biệt với miền Trung và Nam bộ.

"Các mô hình cảnh báo sớm cho thấy trong khoảng từ ngày 8 - 10.10, có khả năng xuất hiện áp thấp nhiệt đới và sau đó là bão trên Biển Đông. Dưới tác động của siêu El Nino, mùa mưa ở Nam bộ sẽ kết thúc sớm hơn so với trung bình nhiều năm; năm nay nhiều nơi sẽ hết mùa mưa trong tuần đầu tháng 11. Do đó, người dân cần hết sức chú ý, không vì mưa lớn bất thường trong giai đoạn này mà chủ quan trong việc ứng phó với khô hạn và xâm nhập mặn. Còn miền Bắc, năm nay không khí lạnh về ít và cường độ cũng không bằng các năm trước", chuyên gia Lê Thị Xuân Lan khuyến cáo.