Mưa lũ bất thường, nông nghiệp thiệt hại nặng

Lúa gạo, hoa màu, trái cây điêu đứng

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (NCHMF), trong tháng 9, thời tiết trên cả nước diễn biến bất thường. Nhiệt độ trung bình phổ biến cao hơn nhiều năm từ 0,5 - 1 độ C, có nơi còn cao hơn. Ngược lại, không khí lạnh cũng xuất hiện sớm hơn trung bình nhiều năm cùng nhiều đợt mưa lớn.

Cụ thể, ở khu vực Bắc và Trung bộ xuất hiện 2 đợt nắng nóng diện rộng, có nơi trên 38 độ C, một số trạm ghi nhận mức nhiệt vượt giá trị lịch sử. Xen giữa những đợt nắng nóng là 3 đợt mưa lớn diện rộng. Tại đồng bằng Bắc bộ, nhất là Phú Thọ và Bắc Ninh, có tổng lượng mưa phổ biến từ 300 - 500 mm, có nơi trên 600 mm. Còn với khu vực miền Trung, lượng mưa phổ biến từ 300 - 700 mm, thậm chí nhiều nơi dao động trong khoảng 1.000 mm như: A Lưới (Huế) 1.113 mm, Tĩnh Gia (Thanh Hóa) 958 mm, Vinh (Nghệ An) 938 mm. Tại Tây nguyên và Nam bộ cũng xuất hiện nhiều ngày mưa lớn bất thường, đặc biệt là cuối tháng 9 kéo dài đến đầu tháng 10. Trong đó, TP.HCM ghi nhận lượng mưa trong 24 giờ lên đến trên 250 mm.

Ảnh: C.T.V

Tình trạng nói trên đã tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp. Tại các tỉnh miền Trung, không ít cánh đồng không kịp thu hoạch, chìm trong mưa lũ nhiều ngày dẫn tới lúa nảy mầm, mọc rễ, khiến nông dân thiệt hại nặng. Điển hình như tại Thanh Hóa, đợt mưa bão giữa tháng 9 khiến 7.800 ha lúa, mía, dứa, rau màu ngập úng, đẩy nông dân rơi vào cảnh trắng tay ngay trước vụ thu hoạch. Vựa lúa miền Tây cũng tương tự, cuối tháng 9, mưa lớn kết hợp triều cường cao và lũ đầu nguồn khiến nhiều diện tích lúa và hoa màu ở ĐBSCL bị ảnh hưởng nặng nề. Riêng tại Cà Mau, thống kê sơ bộ đến ngày 29.9 cho thấy tổng diện tích lúa bị ngập úng do mưa lớn là trên 21.100 ha; khoảng 218 ha được xác định thiệt hại nặng do ngập, và khoảng 120 ha ngã đổ. Đồng thời, khoảng 19.500 m đường giao thông, đê bao ngập nước và 3 căn nhà sập hoàn toàn.

Tại An Giang, theo thống kê của UBND xã U Minh Thượng, trên địa bàn có 6.385 ha hoa màu như gừng, khoai mỡ, khoai từ, chuối và vườn cây ăn trái đứng trước nguy cơ ngập úng, có thể mất trắng nếu không kịp thu hoạch. Ngoài ra, gần 1.850 ha diện tích ao nuôi tôm càng xanh hoặc nuôi cá của người dân có nguy cơ nước tràn bờ, cá tôm thoát ra ngoài. Tại xã Giang Thành, gần 50 ha lúa vụ hè thu đang chuẩn bị thu hoạch thì bị ngập nặng.

Đó mới chỉ là con số thống kê sơ bộ còn trên thực tế, tác động xảy ra trên quy mô còn rộng lớn hơn với nhiều loại cây trồng, vật nuôi. Nhà vườn trồng sầu riêng ở Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ cho biết mưa lớn bất thường và kéo dài liên tục trong hơn 2 tuần qua khiến việc xử lý vụ nghịch bị ảnh hưởng nặng nề, chi phí gia tăng. Ở khu vực miền Đông Nam bộ và Tây nguyên, các hộ trồng hồ tiêu và cà phê gặp mưa lớn kéo dài khiến sâu bệnh phát triển mạnh có khả năng ảnh hưởng đến năng suất và vụ thu hoạch đến muộn hơn so với nhiều năm. Nhà vườn trồng sầu riêng cũng "kêu trời" vì mưa làm ảnh hưởng đến chất lượng; tỷ lệ hàng đạt chuẩn xuất khẩu giảm mạnh so với những năm trước, chỉ còn khoảng 20 - 30% hàng loại A nên thu nhập cũng bị ảnh hưởng.

Ảnh: Chí Nhân

Giá biến động mạnh, thời tiết còn bất thường

Tình hình mưa lũ bất thường đã ảnh hưởng đến cung - cầu và giá cả của nhiều loại nông sản. Đặc biệt, với mặt hàng lúa chủ lực, xu hướng chung là giảm dù đang vào cuối vụ thu hoạch hè thu. Báo cáo của Bộ NN-MT cho biết trong tháng 9, tại An Giang, giá thu mua lúa IR 50404 trung bình giảm 94 đồng, còn 6.158 đồng/kg; lúa OM 545 giảm 353 đồng xuống 6.197 đồng/kg; đáng chú ý, lúa Đài thơm khoảng 6.461 đồng/kg, giảm đến 504 đồng và lúa OM 18 là 6.483 đồng/kg, giảm 438 đồng.

Chịu tác động mạnh nhất là các loại hoa màu, rau củ. Theo thống kê của Bộ NN-MT, giá các mặt hàng này tăng trên khắp cả nước, đặc biệt là vào nửa cuối tháng 9. Ở miền Bắc, giá nhóm rau xanh tăng mạnh hơn so với nhóm củ, quả, do thời tiết mưa lớn khiến nhiều vùng sản xuất bị ngập úng, rau màu dập nát, giảm sản lượng thu hoạch. Đến giữa tháng 9, giá rau xanh tăng rõ rệt khi mưa lớn kéo dài làm ảnh hưởng trực tiếp các vùng trồng rau tại Hà Nội và một số địa phương phía bắc. Tại các chợ dân sinh ở Hà Nội, giá rau muống khoảng 20.000 đồng/bó, rau ngót khoảng 15.000 đồng/bó, rau cải khoảng 30.000 đồng/kg và bắp cải khoảng 20.000 đồng/kg. Giá một số loại rau gia vị cũng tăng mạnh, trong đó hành lá khoảng 30.000 đồng/kg, thì là khoảng 35.000 đồng/kg. Đến cuối tháng, thị trường bắt đầu có dấu hiệu ổn định hơn khi nguồn cung được bổ sung.

Tương tự, ở khu vực miền Nam, giá rau củ có xu hướng tăng trong nửa cuối tháng 9 theo các đợt mưa lớn kéo dài. Theo ghi nhận của PV Thanh Niên, tại thị trường TP.HCM. giá cải xà lách các loại và rau gia vị như ngò rí, hành lá dao động từ 65.000 - 85.000 đồng/kg, tăng bình quân khoảng 20.000 đồng. Đặc biệt, giá ớt lên 90.000 đồng/kg tùy loại, tăng khoảng 30.000 đồng. Bên cạnh đó, các loại rau củ Đà Lạt như bông cải xanh, ớt chuông lên tới 60.000 - 65.000 đồng/kg, tăng hơn 22.000 đồng/kg; nhiều loại rau ăn lá như cải xanh, cải thìa, bó xôi tăng 30% khoảng 40.000 - 45.000 đồng/kg. Các loại khổ qua, bầu, bí dao động từ 20.000 - 25.000 đồng/kg, tăng từ 5.000 đồng.

Trái lại, mưa nhiều khiến nguồn cung xoài giảm và giá tăng đáng kể so với tháng trước. Giá xoài cát Hòa Lộc loại 1 ở mức 65.000 đồng/kg, tăng 5.000 đồng; xoài Cát Chu tăng 3.000 đồng lên 30.000 - 35.000 đồng/kg.

Trong tháng 10, dự báo tình hình mưa bão tiếp tục diễn biến phức tạp trên cả nước với nhiều hình thế thời tiết đan xen lẫn nhau. Đáng chú ý là siêu El Nino tiếp tục gia tăng cường độ và nhiều khả năng sẽ trở thành sự kiện lịch sử. Đối với thời tiết VN, các đợt không khí lạnh đầu mùa sẽ ảnh hưởng đến Bắc bộ và Bắc Trung bộ trong khi trên Biển Đông sẽ xuất hiện từ 1 - 2 cơn bão (áp thấp nhiệt đới) có khả năng ảnh hưởng đến đất liền Trung bộ. Tại miền Nam, tiếp tục có các đợt mưa lớn kết hợp triều cường cao trong tháng 9 âm lịch sắp tới, dự báo gây ngập nặng nhiều nơi. Đặc biệt, do ảnh hưởng của siêu El Nino nên mùa mưa bắt đầu giảm đáng kể trong 10 ngày cuối tháng 10 và đến khoảng nửa đầu tháng 11 mùa mưa sẽ kết thúc, Nam bộ bước vào giai đoạn mùa khô, nắng nóng sẽ gia tăng nhanh khi nhiệt độ trung bình phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1,5 độ C.