Đào tạo thường xuyên cấp bằng giống chính quy, tuyển sinh thế nào?

Luật Giáo dục ĐH 125/2025 quy định hình thức đào tạo bao gồm đào tạo chính quy và đào tạo thường xuyên (thay thế cách gọi cũ vừa làm vừa học). Các trường có thể thực hiện một hoặc đồng thời các phương thức tổ chức đào tạo gồm: trực tiếp, từ xa; kết hợp giữa trực tiếp và từ xa.

Căn cứ luật này, năm nay Bộ GD-ĐT ban hành Quy chế đào tạo trình độ ĐH chính thức có hiệu lực từ năm học 2026 - 2027, trong đó có những quy định cụ thể hơn với hình thức học có tên gọi mới này.

Đa dạng phương thức xét tuyển

Trong năm nay, bên cạnh chương trình chính quy, nhiều trường ĐH đồng thời xét tuyển nhiều ngành chương trình đào tạo thường xuyên, với phương thức xét tuyển tương đồng với chương trình chính quy.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Chẳng hạn, Trường ĐH Sài Gòn năm nay tuyển sinh 10 ngành chương trình đào tạo thường xuyên, trong đó có 5 ngành giáo viên với chỉ tiêu từ 15 - 80 tùy ngành. Đối tượng tuyển là học sinh tốt nghiệp THPT, trung học nghề, trung cấp. Bốn phương thức tuyển sinh được sử dụng gồm: xét tuyển thẳng, xét điểm thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2026, xét điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và điểm kỳ thi V-SAT 2026. Đáng chú ý, thí sinh (TS) xét tuyển đào tạo thường xuyên vẫn cần đáp ứng quy định nguồn xét tuyển, ngưỡng đảm bảo đầu vào các ngành đào tạo giáo viên theo quy định chung của Bộ GD-ĐT.

Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM năm nay thông báo tuyển 2 ngành đào tạo thường xuyên, thời gian 6 năm. Trong đó, kỹ thuật xây dựng tuyển 30 chỉ tiêu cấp bằng kỹ sư, kiến trúc 100 chỉ tiêu cấp bằng kiến trúc sư. Các phương thức tuyển sinh được sử dụng gồm: điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả học tập THPT (kết hợp môn thi năng khiếu với ngành kiến trúc). TS cần có tổng điểm 3 môn tổ hợp xét tuyển theo điểm thi tốt nghiệp THPT từ 15 trở lên; các môn trong tổ hợp xét điểm học bạ theo 3 năm học, điểm mỗi môn từ 6 trở lên và điểm năng khiếu từ 5 trở lên. Dù giống nhau về cách thức tuyển sinh nhưng điểm chuẩn đào tạo thường xuyên được xác định thấp hơn chính quy, trong đó ngành kiến trúc 17,3 và kỹ thuật xây dựng 19,5 điểm.

Trường ĐH Tài chính - Marketing tuyển sinh 8 ngành theo hình thức xét tuyển. TS tốt nghiệp THPT được xét theo điểm thi tốt nghiệp THPT và kết quả học tập THPT. Trong đó, TS tốt nghiệp từ năm 2025 cần đạt 15 điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT.

Tuy nhiên ở một số trường, cách thức tuyển sinh hình thức thường xuyên khác so với chính quy. Trường ĐH Ngoại thương tuyển sinh 5 ngành hình thức đào tạo thường xuyên cấp bằng cử nhân, chương trình đào tạo tương ứng với hình thức chính quy. Với người tốt nghiệp THPT, phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập THPT. Người có bằng tốt nghiệp CĐ hoặc ĐH, xét tuyển kết quả học tập kết hợp phỏng vấn. Điểm chuẩn cả 2 phương thức ở mức 20.

ảnh: Ngọc Dương

Thời gian đào tạo dài hơn chính quy

Theo quy định tại luật Giáo dục ĐH 125/2025, đào tạo chính quy thực hiện tập trung toàn thời gian tại các địa điểm được cấp phép hoạt động. Trong khi đó, hình thức đào tạo thường xuyên được tổ chức theo thời gian linh hoạt tại các địa điểm đáp ứng điều kiện bảo đảm chất lượng và được cấp phép hoạt động.

Các hoạt động đào tạo được thực hiện tại cơ sở chính hoặc cơ sở phối hợp theo quy định; hoạt động thực hành, thực tập, trải nghiệm thực tế và đào tạo theo phương thức từ xa có thể được tổ chức tại địa điểm khác theo quy định của cơ sở đào tạo. Thời gian tổ chức hoạt động đào tạo do cơ sở giáo dục quyết định phù hợp với chương trình và đối tượng sinh viên. Dù hình thức đào tạo chính quy hay thường xuyên, cơ sở giáo dục có thể thực hiện một hoặc đồng thời các phương thức gồm: trực tiếp, từ xa; kết hợp giữa trực tiếp và từ xa.

Dù linh hoạt hơn nhưng hình thức đào tạo thường xuyên có chương trình được áp dụng thống nhất đối với chính quy. Cơ sở giáo dục công bố kế hoạch học tập chuẩn toàn khóa của mỗi chương trình đối với từng hình thức đào tạo, bảo đảm sinh viên hoàn thành chương trình trong thời gian chuẩn theo quy định. Điểm khác biệt quan trọng còn nằm ở chỗ thời gian đào tạo chuẩn của hình thức thường xuyên phải dài hơn ít nhất 1/4 so với chuẩn của chương trình chính quy.

Căn cứ quy định này, các trường ĐH thiết kế chương trình đào tạo hệ thường xuyên. Cụ thể, Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM đào tạo trong 6 năm để cấp bằng kỹ sư, kiến trúc sư. Thời gian học tại Trường ĐH Sư phạm TP.HCM kéo dài trong khoảng 5 năm...

Trường ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TP.HCM) áp dụng chương trình đào tạo và chuẩn đầu ra bậc ĐH tương đương chính quy, thời gian 4 năm với TS tốt nghiệp THPT. Sinh viên tốt nghiệp được cấp bằng cử nhân, có cơ hội học thêm để cấp bằng kỹ sư hoặc thạc sĩ. Với hình thức này, trường chỉ tuyển sinh 3 đối tượng: tốt nghiệp THPT đào tạo theo nhu cầu địa phương hoặc doanh nghiệp; tốt nghiệp ĐH, CĐ; từng là sinh viên của trường, đã thôi học trong thời hạn không quá 5 năm nhưng không thuộc diện bị cấm tham gia tuyển sinh theo quy định của trường.

Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM) hiện có chương trình đào tạo thường xuyên 2 ngành luật và luật kinh tế. Thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và công tác sinh viên nhà trường, cho hay chương trình đào tạo sử dụng thống nhất với chính quy, chỉ khác về thời gian. Cụ thể, thời gian đào tạo hình thức thường xuyên sẽ kéo dài hơn 1/3 so với chính quy.

"Theo quy định, hiện tại trên văn bằng không in/ghi thông tin hình thức đào tạo. Do đó, về văn bằng không có phân biệt giữa người học các hình thức khác nhau. Hình thức đào tạo thường xuyên sẽ phù hợp với người đi làm, đặc biệt là người đã có một bằng ĐH muốn tích lũy thêm kiến thức để phục vụ cho công việc và lộ trình phát triển của bản thân", thạc sĩ Tiến chia sẻ.

Thạc sĩ Lương Quảng Đức, Viện trưởng Viện Đào tạo thường xuyên Trường ĐH Tài chính - Marketing, cho biết các ngành đào tạo theo hình thức thường xuyên của trường được thực hiện theo luật Giáo dục ĐH và các thông tư liên quan về tuyển sinh, đào tạo và xác định chỉ tiêu. Thời gian học tập được thiết kế linh hoạt các ngày trong tuần, cuối tuần, đào tạo trong 4 năm với người tốt nghiệp THPT. Trường chỉ cấp một mẫu văn bằng tốt nghiệp cho tất cả các hình thức đào tạo, sự khác nhau nằm ở phụ lục văn bằng.