Để học sinh không mất cơ hội vào lớp 10 công lập

Nguyên nhân một phần do những năm gần đây, có một thực tế là không ít học sinh (HS) trúng tuyển nguyện vọng (NV) 1 nhưng không nhập học, làm mất cơ hội học công lập của những thí sinh (TS) khác.

ẢNH: ĐÀO NGỌC THẠCH

Nhiều trường nhận bổ sung thí sinh điểm cao hơn

79 trường THPT có nhu cầu tuyển bổ sung đã công bố danh sách HS trúng tuyển lớp 10 giai đoạn 2 và TP.HCM chính thức kết thúc kỳ tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027.

Ghi nhận thực tế cho thấy, các trường ở khu vực nội thành có điểm chuẩn NV 1 từ 15 - 16 điểm khá hút TS.

Chẳng hạn, Trường THPT Nguyễn Thị Diệu (P.Xuân Hòa) có nhu cầu tuyển bổ sung 45 HS có mức điểm xét tuyển bằng điểm chuẩn NV 1 là 15,75 điểm đã tiếp nhận khoảng 130 hồ sơ đăng ký, cao gấp 3 lần so với chỉ tiêu nên điểm chuẩn của đợt xét tuyển bổ sung là 17, tăng 1,25.

Tương tự, tại THPT Ngô Gia Tự (P.Phú Định), dù mức điểm nhận hồ sơ xét tuyển là 13,25 nhưng với số lượng hồ sơ cao hơn so với chỉ tiêu nên điểm trúng tuyển bổ sung là 15 điểm, tăng 1,75 điểm so với điểm chuẩn NV 1.

Hay Trường THPT Lê Thị Hồng Gấm (P.Xuân Hòa), dù chỉ tuyển bổ sung 10 HS nhưng số hồ sơ mà trường nhận được là 118. Chính vì vậy, điểm trúng tuyển bổ sung là 16,25, cao hơn 2 điểm so với NV 1.

Trường THPT Sương Nguyệt Anh (P.Vườn Lài) xét tuyển bổ sung 58 HS với mức 13,5 điểm nhưng số lượng hồ sơ đăng ký cao gấp hơn 5 lần chỉ tiêu nên để có chỗ học, HS phải đạt từ 16 điểm trở lên, tăng đến 2,5 điểm.

Ông Trần Minh Kha, Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Thế Thiện (P.An Lạc), cho hay chỉ tiêu tuyển bổ sung là 30 HS nhưng có 130 hồ sơ. Do đó, điểm trúng tuyển bổ sung là 17, cao hơn 1,5 điểm so với điểm chuẩn NV 1.

Nghịch lý trường tốp 1, 2 "vắng bóng" thí sinh

Ngược lại, những trường tốp đầu, điểm chuẩn NV 1 từ 20 điểm trở lên rất ít TS đăng ký, thậm chí không nhận được bộ hồ sơ nào.

Thành viên Ban giám hiệu Trường THPT Tây Thạnh (P.Tây Thạnh) cho hay trường cần tuyển bổ sung 50 HS nhưng chỉ có một hồ sơ với kết quả điểm thi bằng điểm chuẩn NV1 của trường là 23,25. Đây cũng là HS duy nhất nhà trường tuyển bổ sung được trong đợt này.

Ông Lâm Triều Nghi, Hiệu trưởng Trường THPT Gia Định (P.Thạnh Mỹ Tây), cho biết trường tuyển bổ sung 23 HS với mức điểm là 23,5 và cũng tuyển được một HS.

Trong khi đó, Trường THPT Trịnh Hoài Đức (P.Thuận An) cần tuyển 129 HS nhưng không nhận được bộ hồ sơ nào. Nhà trường lý giải điểm chuẩn NV 1 là 23,25 điểm nên nguồn HS ở mức này không còn.

Tương tự, một số trường ở khu vực 2 (Bình Dương cũ) có chỉ tiêu tuyển bổ sung cao như Võ Minh Đức (148 HS), An Mỹ (125), Bến Cát (66)... Theo nhiều phụ huynh HS, các trường này có điểm chuẩn NV 1 cao nên rất ít TS đủ điều kiện. Vì vậy nhiều HS dù điểm còn cao nhưng lại không có suất vào trường công phù hợp.

Hiệu phó một trường THPT tại khu vực 1, nơi có một số trường tư thục đang thu hút số lượng lớn HS vào lớp 10, cho biết mỗi năm trường có khoảng 15 HS trúng tuyển nhưng không nhập học, nên dù có tuyển bổ sung nhưng với mức điểm chuẩn từ 22 - 23 hầu như trường không tuyển được HS nào.

Từng chia sẻ với PV Thanh Niên về thực tế không có HS đăng ký xét tuyển bổ sung, hiệu trưởng một trường tốp đầu của TP.HCM cho biết trước khi đề xuất chỉ tiêu tuyển bổ sung, bộ phận học vụ nhà trường có liên hệ với phụ huynh HS trúng tuyển nhưng không nhập học để nắm bắt tình hình, lý do cụ thể. Trong đó có HS du học, HS đã học nội trú THCS tại trường tư thi vào lớp 10 công lập để "trải nghiệm" chứ không học… Vị hiệu trưởng này cho biết theo thống kê của trường, trong số 40 HS trúng tuyển mà không nhập học có đến 80% là HS của một trường phổ thông tư thục tại TP.HCM.

ảnh: Độc Lập

TP.HCM không hạ điểm chuẩn lớp 10, vì sao?

Trước thực tế trên, nhiều phụ huynh thắc mắc tại sao Sở GD-ĐT TP.HCM không hạ điểm chuẩn khi xét tuyển bổ sung, đồng thời có hình thức điều tiết sao cho HS có thêm cơ hội vào công lập.

Ông Nguyễn Văn Phong, Phó giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, giải thích: Không thể hạ điểm chuẩn lớp 10 bởi điểm được xác định trên cơ sở số lượng hồ sơ đăng ký thực tế, kết quả điểm thi lớp 10 của HS và chỉ tiêu được phân bổ cho từng trường, theo đúng quy định hiện hành. Đây là quy trình chuyên môn mang tính khách quan, không phụ thuộc vào quyết định chủ quan của cơ quan hay cá nhân nào.

Do đó việc điều chỉnh hạ điểm chuẩn lớp 10 ngoài quy trình sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của những TS đã trúng tuyển và hoàn tất thủ tục nộp hồ sơ trúng tuyển giai đoạn 1; đồng thời tạo ra sự thiếu nhất quán trong công tác tuyển sinh, dễ gây ra những phản ứng không đồng thuận trong xã hội và làm khó khăn cho công tác quản lý tuyển sinh trong các năm tiếp theo.

ảnh: Nhật Thịnh

Đề xuất giải pháp tránh tình trạng "giữ chỗ rồi bỏ"

Ông Nguyễn Văn Phong cho biết sắp tới Sở GD-ĐT sẽ tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp đồng bộ. Trong đó Sở chủ động làm việc với các cơ sở giáo dục ngoài công lập trên địa bàn nhằm xây dựng cơ chế phối hợp thống nhất, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác theo dõi, nắm bắt tình hình đăng ký tuyển sinh lớp 10 của HS trên toàn địa bàn; từ đó nâng cao độ chính xác trong công tác dự báo và lập kế hoạch tuyển sinh cho các năm học tiếp theo.

Theo ông Huỳnh Thanh Phú, Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), cần nghiên cứu quy định về đối tượng tuyển sinh của các trường tư thục trong giai đoạn đầu. Có thể ưu tiên tuyển HS không tham gia kỳ thi tuyển sinh lớp 10 hoặc những em không trúng tuyển các NV đã đăng ký. Khi đó, kết quả tuyển sinh vào trường công lập sẽ phản ánh đúng nhu cầu thực tế, đồng thời hạn chế tình trạng "giữ chỗ rồi bỏ".

Một giải pháp khác là bổ sung bước xác nhận theo học sau khi công bố điểm chuẩn. Việc xác nhận cần được xem như một cam kết về kế hoạch học tập của HS. Trường hợp đã xác nhận và nhập học, HS nên theo học ít nhất một học kỳ trước khi thực hiện thủ tục chuyển sang trường tư thục nếu có nhu cầu. Quy định này không tước đi quyền lựa chọn mà giúp bảo đảm sự ổn định của công tác tuyển sinh và tránh những khoảng trống khó có thể bù đắp khi năm học đã bắt đầu.

Một giáo viên có kinh nghiệm trong việc tư vấn NV lớp 10 tại khu vực nội thành đề xuất có thể đẩy thời gian tuyển bổ sung lên sớm hơn, ngay sau khi kết thúc xác nhận nhập học đợt đầu. Cần đồng bộ dữ liệu xác nhận nhập học giữa trường công, trường tư, trung tâm GDTX-GDNN. Một HS chỉ nên giữ một chỗ chính thức tại cùng một thời điểm, nhưng vẫn có quyền thay đổi trong thời hạn quy định sau khi đã hủy xác nhận ở nơi cũ. Có thể xây dựng hệ thống quản lý danh sách chờ theo điểm ngay từ đầu. Khi có HS từ chối nhập học, hệ thống tự động gọi HS kế tiếp đủ điều kiện, thay vì để trường chờ thống kê rồi mới xin phép tổ chức một đợt tuyển bổ sung kéo dài.

Về phía Sở GD-ĐT, sau khi xác định điểm chuẩn và có danh sách HS trúng tuyển, Sở lọc thống kê trong đó có bao nhiêu HS đang học trường tư; từ đó có kế hoạch dự phòng, tạo cơ hội cho những HS xấp xỉ điểm chuẩn ngay từ ban đầu, tránh tình huống trường tuyển chưa đủ mà nhiều HS lại mất đi cơ hội.

Tuy nhiên, hầu hết các chuyên gia giáo dục cho rằng một nền giáo dục chất lượng không chỉ được đo bằng những kỳ thi công bằng mà còn ở việc sử dụng hiệu quả từng cơ hội học tập. Khi một suất trúng tuyển được trao đúng người, sử dụng đúng mục đích và đúng thời điểm, giá trị của sự công bằng mới được trọn vẹn.