Để phim kinh dị không trở thành 'điểm nghẽn' của điện ảnh Việt

Thực tế, những con số được nêu tại Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV cho thấy phim kinh dị hiện chiếm khoảng 30 - 50% số lượng phim Việt trên thị trường. Đây là tỷ lệ rất cao nếu đặt cạnh Indonesia, nơi phim kinh dị chiếm khoảng 20 - 30%, hay Thái Lan, nơi tỷ lệ khoảng 15 - 20%. Trong bối cảnh cả nước có khoảng 1.200 phòng chiếu, doanh thu phòng vé năm 2025 đạt khoảng 220 - 230 triệu USD, tương đương gần 5.600 tỉ đồng, thị trường điện ảnh Việt rõ ràng đang có dư địa lớn để phát triển. Nhưng dư địa ấy không thể chỉ được lấp đầy bằng một thể loại duy nhất.

ẢNH: NSX

Bùng nổ phim kinh dị Việt có thể là 'con dao hai lưỡi'

Điều đáng nói không nằm ở việc phim kinh dị xuất hiện nhiều. Điện ảnh Việt không cần hạn chế một thể loại đang có khán giả, có khả năng tạo doanh thu và có tiềm năng khai thác bản sắc văn hóa. Vấn đề nằm ở chất lượng không đồng đều. Thời gian qua, bên cạnh một số tác phẩm cho thấy nỗ lực tìm tòi chất liệu dân gian, tâm linh, nhân quả, vẫn có không ít phim kinh dị được thực hiện theo kiểu tận dụng trào lưu. Công thức quen thuộc là dựng không khí u ám, cài cắm hù dọa, thêm vài yếu tố mê tín rồi kỳ vọng sự tò mò của khán giả sẽ kéo họ đến rạp. Cách làm này có thể tạo hiệu ứng nhất thời nhưng khó tạo niềm tin lâu dài.

Khi phim kinh dị được sản xuất với tâm thế "ăn xổi", chính thể loại này sẽ bị bào mòn nhanh nhất. Khán giả có thể tò mò một lần nhưng sẽ không còn hào hứng nếu liên tục gặp lại những mô típ cũ. Một thị trường mà tháng nào cũng có phim ma nhưng không phải phim nào cũng đủ kịch bản, mỹ thuật, âm thanh, diễn xuất và thông điệp để đứng vững rất dễ tạo cảm giác bội thực. Khi khán giả bội thực, sự quay lưng sẽ không chỉ dành cho một vài bộ phim yếu mà có thể kéo theo tâm lý dè dặt với cả dòng phim.

Nếu quá nhiều nhà sản xuất cùng lao vào một hướng, thị trường sẽ nhanh chóng bão hòa. Khi ấy, một vài phim thất bại doanh thu có thể tạo phản ứng dây chuyền: nhà đầu tư e ngại, rạp chiếu dè dặt, khán giả mất niềm tin, còn những dự án thật sự chỉn chu lại bị ảnh hưởng bởi định kiến với phim kinh dị Việt. Từ một thế mạnh, thể loại này có thể bị "điểm huyệt" bởi chính sự phát triển ồ ạt của nó.

ẢNH: NSX

Công văn của Cục Điện ảnh vừa qua vì vậy là một tín hiệu cần thiết. Đây không phải là động thái hạn chế phim kinh dị mà là lời nhắc để thị trường phát triển theo hướng lành mạnh hơn, chú trọng chất lượng thay vì chạy theo số lượng và hiệu ứng phòng vé trước mắt.

Sắp tới, một số phim kinh dị Việt tiếp tục ra mắt. Điều đó cho thấy dòng phim này vẫn được nhiều nhà sản xuất lựa chọn. Nhưng càng nhiều phim, yêu cầu về chất lượng càng phải cao hơn. Phim kinh dị Việt muốn đi đường dài không thể chỉ dựa vào tiếng la hét, bóng tối hay những cú hù dọa dễ đoán. Điều giữ chân khán giả phải là câu chuyện đủ chắc, nhân vật đủ chiều sâu và nỗi sợ được xây dựng trên nền tảng văn hóa cùng giá trị nhân văn.

Điện ảnh Việt cần phim kinh dị nhưng cần hơn là những phim kinh dị tử tế. Thể loại này có lợi thế lớn khi khai thác kho tàng văn hóa dân gian, tín ngưỡng và tâm linh Việt Nam. Nếu được đầu tư chỉn chu, đây hoàn toàn có thể trở thành thế mạnh của điện ảnh Việt. Nhưng nếu chỉ chạy theo công thức nhanh, rẻ, dễ bán thì chính nó sẽ trở thành rào cản khiến thị trường mất cân bằng và nghèo nàn về thể loại.

Một nền điện ảnh khỏe không thể chỉ mạnh ở một dòng phim. Khán giả cần nhiều lựa chọn hơn với phim gia đình, tâm lý, lịch sử, thiếu nhi, hành động, hài và nhiều thể loại khác. Sự đa dạng ấy mới tạo nên sức sống bền vững cho thị trường.

Điều điện ảnh Việt cần lúc này không phải là bớt làm phim kinh dị mà là làm phim kinh dị tốt hơn. Chậm lại để kỹ hơn, chọn lọc hơn và có trách nhiệm hơn với khán giả. Khi nội dung phim kinh dị được đặt trên nền tảng văn hóa, nghệ thuật và nhân văn, phim kinh dị sẽ tiếp tục là thế mạnh. Còn nếu chỉ trở thành chiêu trò bán vé, thể loại này rất dễ từ động lực phát triển trở thành "điểm nghẽn" của điện ảnh Việt.