Điểm thi tốt nghiệp THPT có giá trị thế nào trong xét tuyển ĐH?

MỘT THÀNH TỐ TRONG TỔNG ĐIỂM XÉT TUYỂN Ở HẦU HẾT CÁC TRƯỜNG ĐH

Ngoài xét tốt nghiệp, điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT còn được sử dụng làm căn cứ tuyển sinh ĐH.

Ở một số trường ĐH, phương thức xét tuyển chủ đạo dựa vào kết quả kỳ thi tốt nghiệp, đặc biệt là các trường khối ngành đặc thù khoa học sức khỏe. Trường ĐH Y dược TP.HCM, Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch… nhiều năm nay vẫn duy trì phương thức tuyển sinh duy nhất dựa vào điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Song song đó, nhiều trường ĐH sử dụng điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT làm một trong nhiều phương thức tuyển sinh bên cạnh xét học bạ và xét điểm kỳ thi đánh giá năng lực. Với những trường này, điểm thi tốt nghiệp là một trong nhiều cánh cửa để vào ĐH và không phải là căn cứ xét tuyển bắt buộc.

Chẳng hạn các trường thuộc Bộ Công an năm nay tuyển sinh theo 3 phương thức gồm: tuyển thẳng theo quy chế tuyển sinh của Bộ GD-ĐT và Bộ Công an; xét tuyển kết hợp chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế với kết quả bài thi đánh giá của Bộ Công an; xét tuyển kết hợp kết quả thi tốt nghiệp THPT với kết quả bài thi đánh giá của Bộ Công an.

Một điểm khác biệt của năm nay so với những năm trước là sự thay đổi tại nhiều trường ĐH tốp đầu về cách thức sử dụng điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT để xét tuyển. Theo đó, điểm kỳ thi này được sử dụng như một thành tố trong tổng điểm xét tuyển của phương thức xét tuyển tổng hợp.

Với các trường thuộc hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM, tỷ trọng điểm thi tốt nghiệp THPT trong tổng điểm xét tuyển từng trường không giống nhau. Chẳng hạn với Trường ĐH Bách khoa, tỷ trọng này chiếm 20% tổng điểm xét tuyển; Trường ĐH Khoa học sức khỏe là 30%; Trường ĐH Công nghệ thông tin chiếm 47,5%... Với các trường này, điểm chuẩn được xác lập trên một hồ sơ năng lực tổng hợp của thí sinh (TS) với nhiều tiêu chí.

Tiến sĩ Phạm Tấn Hạ, cố vấn Tuyển sinh và đào tạo Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhìn nhận với những trường ĐH chỉ sử dụng một phương thức tuyển sinh độc lập và duy nhất dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm chuẩn phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả kỳ thi. Còn với các trường sử dụng phương thức tổng hợp, điểm xét tuyển gồm nhiều thành tố, trong đó điểm thi tốt nghiệp chỉ giữ trọng số nhất định. "Nhưng về nguyên tắc, dù trọng số cao hay thấp, TS đạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn có lợi thế hơn TS có mức điểm thấp hơn trong cuộc đua xét tuyển vào ĐH", tiến sĩ Hạ nhận định.

ảnh: Ngọc Dương

CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN ĐIỂM CHUẨN VÀO ĐH

Tiến sĩ Phạm Hồng Danh, Hiệu trưởng Trường THPT Vĩnh Viễn (TP.HCM), cho rằng đề thi tốt nghiệp THPT năm nay có một số môn giảm độ khó khoảng 20% so với năm ngoái, ví dụ môn toán. Tuy vậy, môn toán vẫn có sự phân hóa và điểm trung bình môn này chỉ có thể nhích hơn năm trước 0,5 - 1 điểm. Các môn khác cũng giữ cấu trúc đề thi và độ phân hóa. Riêng các môn lý, hóa và sinh, độ khó cơ bản giữ ổn định như năm trước. Ngược lại, môn giáo dục kinh tế và pháp luật có xu hướng giảm độ dễ so với năm ngoái.

Nhìn chung, với xu hướng cân bằng hơn độ khó dễ của đề thi các môn, điểm chuẩn xét tuyển vào ĐH được dự báo sẽ tăng ở nhiều mức khác nhau tùy theo tổ hợp xét tuyển. Trong đó, tổ hợp toán - văn - tiếng Anh có thể tăng nhiều nhất tới mức 2 điểm; tổ hợp toán - lý - hóa có thể tăng khoảng 1 điểm, trong khi tổ hợp toán - hóa - sinh tăng ở phạm vi 0,5 - 1 điểm…

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Anh, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cho rằng năm nay dự báo điểm chuẩn sẽ không tăng hoặc giảm đồng loạt, mà phân hóa mạnh theo từng nhóm ngành, từng trường và từng phương thức xét tuyển. Điểm đáng chú ý là đề toán được đánh giá "dễ thở" hơn ở phần cơ bản, nên nhóm TS đạt mức trung bình khá có thể đông hơn. Điều này có thể làm tăng cạnh tranh ở các tổ hợp có môn toán (như A00, A01, D01) và nhất là ở các ngành công nghệ, kinh tế, logistics, marketing, tài chính, quản trị. Tuy nhiên, các câu phân hóa vẫn giữ vai trò sàng lọc nhóm điểm cao, nên điểm chuẩn các ngành top chưa chắc tăng mạnh.

Với môn ngữ văn, tiến sĩ Quốc Anh nhìn nhận đề thi theo hướng mở, hạn chế học tủ và văn mẫu. Vì vậy, học sinh học lệch, học tủ có thể gặp khó; phổ điểm môn văn nhiều khả năng sẽ phân hóa rõ hơn. Các tổ hợp có môn văn vì thế khó tạo ra mặt bằng tăng điểm mạnh trên diện rộng, nhưng ở những ngành có sức hút cao (như truyền thông, quan hệ công chúng, ngôn ngữ, luật, tâm lý), điểm chuẩn vẫn có thể giữ ổn định hoặc tăng nhẹ do nhu cầu đăng ký lớn.

"Ngoài đề thi, một yếu tố rất quan trọng là năm nay nhiều trường thay đổi cách sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT, kết hợp thêm học bạ, chứng chỉ ngoại ngữ, điểm đánh giá năng lực hoặc tiêu chí phụ. Điều này khiến điểm chuẩn theo phương thức điểm thi THPT có thể biến động khác nhau giữa các trường. Trường nào dành chỉ tiêu THPT ít hơn, ngành lại có nhiều TS đăng ký thì điểm chuẩn có thể nhích lên; ngược lại, nếu nguồn tuyển phân tán sang nhiều phương thức khác, điểm chuẩn có thể ổn định", tiến sĩ Quốc Anh phân tích thêm.

Vì vậy, tiến sĩ Quốc Anh dự báo nhóm ngành công nghệ, kinh tế số, truyền thông, logistics, thương mại, sức khỏe có khả năng giữ mức cạnh tranh cao; một số ngành có thể tăng nhẹ từ 0,5 - 1 điểm nếu phổ điểm thuận lợi. Các ngành có nguồn tuyển rộng hơn có thể giữ ổn định hoặc dao động nhẹ.

Thạc sĩ Cù Xuân Tiến, Trưởng phòng Tuyển sinh và công tác sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), nhìn nhận đề thi tốt nghiệp THPT 2026 nhìn chung không "sốc" như năm 2025, nhưng vẫn giữ định hướng phân hóa theo chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Do đó, dự báo điểm chuẩn ĐH 2026 có xu hướng tăng nhẹ so với 2025 ở các ngành top và tổ hợp có toán/tiếng Anh. Bởi lẽ, năm 2026 TS đã quen cấu trúc mới hơn và đề toán được nhận định dự kiến sẽ có phổ điểm đẹp hơn.

Riêng đối với nhóm ngành STEM, thạc sĩ Tiến dự đoán xu hướng điểm chuẩn sẽ tăng mạnh hơn, đặc biệt là công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu, bán dẫn, tự động hóa, robot và kỹ thuật ứng dụng. Động lực tăng đến từ nhu cầu nhân lực công nghệ cao, định hướng ưu tiên của Đảng và Nhà nước đối với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cùng các chính sách học bổng, hỗ trợ đào tạo và thu hút người học vào các ngành chiến lược.

"Tuy nhiên, xu hướng này có thể thay đổi vì sẽ phụ thuộc vào số lượng cũng như chất lượng của TS đăng ký xét tuyển. Ngoài ra, năm nay nhiều trường không còn xét riêng từng phương thức như trước, mà chuyển sang xét tuyển tổng hợp, quy đổi về thang điểm chung. Mỗi trường sẽ có công thức, tỷ lệ điểm thành phần khác nhau. Đây là thay đổi có tác động trực tiếp đến điểm chuẩn và cách TS sắp xếp nguyện vọng", thạc sĩ Tiến nói thêm.